Υπάρχουν δρομάκια στην Αθήνα, ιδίως στις παλιές τις γειτονιές, που χωρίς να διαθέτουν τίποτε το ξεχωριστό, διηγούνται την ιστορία της πόλης. Μου θυμίζουν σελίδες ελληνικής λογοτεχνίας, μυθιστορήματα λίγο-πολύ ξεχασμένα σήμερα, που νιώθεις πλέον μόνο τους ατμούς τους. Είναι μεγάλη η δύναμη αυτών των άγνωστων στους πολλούς δρόμων, χαμένων μέσα στον αχανή ιστό της πρωτεύουσας, με μονώροφα και διώροφα δίπλα σε οκταώροφες πολυκατοικίες των τελευταίων ετών. Χρειάζεται πίστη στην πόλη, μαζί με μια ακόρεστη περιέργεια για να γίνουν οι εξερευνήσεις αυτές αξιομνημόνευτες.
Κάτω από τον σταθμό Πελοποννήσου, στην Αθήνα πέρα από τις γραμμές, εκεί όπου η πόλη φυλάει παλιές ιστορίες, που τις ψιθυρίζουν ξεφλουδισμένοι τοίχοι, μισόκλειστα παντζούρια και αυλές με αγριόχορτα και σπασμένες καρέκλες, δίπλα στη ζωή που αναβλύζει, υπάρχει ακόμη εκείνη η τραχιά ποίηση. Θέλησα να επικεντρωθώ σε ελάχιστα οικοδομικά τετράγωνα καθώς πίστευα ότι απαιτείται συχνά μια σχολαστική διάθεση, την οποία κρατάει στον αφρό η πεποίθηση ενός αναπάντεχου ευρήματος.
Στη μικρή πλατεία Καρδαμάτη ορίζεται μια βεντάλια δρόμων που θα μας απασχολήσουν. Βρισκόμαστε στον Κολωνό, σε εκείνο το κομμάτι της Αθήνας που αγαπήθηκε πολύ από τους παλιούς κατοίκους, που έζησαν σε σπίτια σε ήσυχους δρόμους, ώς περίπου τη Μεταπολίτευση. Ακόμη και ώς τη δεκαετία του ’90 υπήρχε η αύρα της παλιάς γειτονιάς, μπορούσες να καταλάβεις τις δονήσεις και τους κραδασμούς της. Πόσες φορές δεν έχω μετανιώσει που δεν είχα έρθει πριν από πολλά χρόνια να περπατήσω και να φωτογραφίσω τον Κολωνό, τα Σεπόλια και την Ακαδημία Πλάτωνος, ώστε να διασώσω όσα σκόρπισε ο χρόνος…
Εστω… ήδη από την πλατεία Καρδαμάτη και επί της οδού Αγίας Σοφίας 8, ξεχωρίζει ένα διώροφο σπίτι, από τα πολύ παλιά της γειτονιάς. Εχει αύρα ποιητική μέσα στη ραγισμένη νεοκλασική θωριά του, με γκριζογάλανα παραθυρόφυλλα στα πέντε παράθυρα της πρόσοψης, με θριγκό, με ακροκέραμα, με μαρμάρινα φουρούσια. Εχει φύγει σχεδόν όλος ο σοβάς, που κρατούσε την κλασικιστική αρμονία, και εύκολα φαντάζεται κανείς, σχεδόν με βεβαιότητα, ότι σπίτια σαν κι αυτό θα υπήρχαν και άλλα στη σειρά…
Ο Κολωνός είναι μεγάλη συνοικία, αρχαία, συνυφασμένη με τις πρώτες δεκαετίες της νέας Αθήνας. Με όλον εκείνον τον συνοικιακό κλασικισμό, τον τόσο ρομαντικό μέσα στη χειροποίητη αρματωσιά του. Λίγα νεοκλασικά έχουν απομείνει. Εχουν όμως μείνει αρκετά σπίτια του Μεσοπολέμου, μονώροφα και διώροφα, σαν αυτά που είδα στη μικρή οδό Κρωπίας. Με συγκίνησε η ξεφτισμένη μεταλλική πλακέτα με την ένδειξη «Κώστας Γ. Γκίκας, ιατρός» στην καρφωμένη με σανίδες αρ ντεκό εξώθυρα μικρής οικίας, στον αριθμό 4, με ένα ρομαντικό και άγριο, πλέον, κηπάκι στο πλάι. Αυτές είναι οι μικρές εκπλήξεις της πεζοπορίας, τα απρόσμενα δώρα, όπως μια κουρτίνα που ανέμιζε στο τίποτα στο κλειστό μεσοπολεμικό διώροφο στη γωνία Κρωπίας και Κωνσταντινουπόλεως.
Ζιγκ-ζαγκ στα δρομάκια προς την Αγίας Σοφίας. Στην οδό Μενεδήμου υπάρχει ένα παλιό σπίτι με αυλή, με λαϊκές τοιχογραφίες αφιερωμένες στον Παναθηναϊκό, ένας βωμός πηγαίας αφοσίωσης. Απέναντι, πρόβαλε μέσα από ένα αναπάντεχο κάδρο, στη σκιά ψηλών πολυκατοικιών, ένα κεραμοσκεπές σπιτάκι με ανθισμένη μπουκαμβίλια γεμάτη μωβ ανθάκια.
Ο Κολωνός… με τις απρόβλεπτες οπτικές γωνίες.
Πιο κάτω, στην οδό αφιερωμένη στον συνθέτη Ναπολέοντα Λαμπελέτ (1864-1932), πόρτες αθέατες και κοιτάσματα αστικής ζωής εμφανίζονται σε απρόσμενα σημεία σε ένα αστικό τοπίο που επιτρέπει μια παράλληλη θέαση. Περπάτησα ώς την οδό Πατρών για να φωτογραφίσω το σπιτάκι με το αέτωμα στον αριθμό 20. Μου το είχε υποδείξει φίλος οδοιπόρος (αν και όχι Αθηναίος) και θέλησα να πάω να το προσκυνήσω καθώς στέκει με ανοιχτά τα παράθυρα και με παραστάδες τις δύο καγκελωτές αυλόπορτές του.
