Γωνία Μιλτιάδου και Τζαβέλλα, στον Πειραιά, σε εκείνο το κομμάτι με τα παλιά οικοδομικά τετράγωνα που κατρακυλούν από την Καστέλλα και τον Προφήτη Ηλία προς την πυκνή ενδοχώρα, στέκει ένα σπίτι. Το συνάντησα σαν να είχαμε ορίσει μια διασταύρωση βλεμμάτων και ήταν σαν να το ήξερα από καιρό. Είναι ένα σπίτι νεοκλασικό, από εκείνα που θα μπορούσε να είχαν συγκινήσει τον Τσαρούχη. Εχει ένα αποτύπωμα βαθύ, σαν ουλή, αυλακιά στο σώμα της πόλης που αποσύρεται…
Το παρατηρούσα με ένταση καθώς είχα ήδη περπατήσει ολόγυρα τα στενά αυτά της πειραϊκής γης, με όλο κείνο το υλικό και άυλο απόθεμα περασμένων ζωών. Εδώ, γνωρίζει ο κάθε ενσυνείδητος περιπατητής, πως στους δρόμους αυτούς θα βαδίσει πάνω σε πατημασιές προηγούμενων γενεών. Τις νιώθει τις γενιές αυτές σαν ριπές ανέμου, σαν σκιές και ανάσες ανάμεσα στα παλιά τα σπίτια, όσα επιβιώνουν.
Λίγα στέκουν όρθια από τον παλιό Πειραιά πέριξ της Τζαβέλλα, αλλά αυτό το γωνιακό προς την οδό Μιλτιάδου σπίτι είχε όλη εκείνη τη σκευή ενός συνοικιακού ανακτόρου. Αυτό το οξύμωρο δεν ήταν ασύνηθες. Σε χωματόδρομους και ανηφοριές, ανάμεσα σε χαμηλά σπιτάκια και δίπατα νοικοκυρόσπιτα, πρόβαλλε μερικές φορές κάποιο σπίτι που ξεχώριζε, ένα σπίτι μιας πιο εύπορης οικογένειας, συχνά με μια διάθεση ασύμβατης, αλλά συγκινητικής, μεγαλοπρέπειας. Και για τα μέτρα της οδού Τζαβέλλα το σπίτι αυτό, με τα ωραία μπαλούστρα για στέψη, με τη λιθοδομή που αποκαλύπτει σταδιακά ο χρόνος καθώς ξεφλουδίζει τον σοβά, με τα λεπτοκεντημένα κάγκελα στα μπαλκόνια με τα μαρμαρόγλυπτα φουρούσια, και όλη εκείνη την αξιοπρεπή ορατότητα στο μέτωπο του δρόμου, είναι ένας μάρτυρας μιας αστικής αναγέννησης. Ερείπιο πλέον, ζωσμένο με λαμαρίνες, ξεδοντιασμένο και λαβωμένο, ραγισμένο και σαραβαλιασμένο, απαξιωμένο και υποτιμημένο, στέκει, για όσο ακόμη, να θυμίζει ότι οι πόλεις έχουν ιστορία.
Αυτοί οι άνθρωποι που έφτιαξαν τα σπίτια αυτά περπατούσαν σε αυτούς τους δρόμους όπου περπατούσα και εγώ καθώς φωτογράφιζα ίχνη ενός κόσμου που φανταζόμουν από αδιόρατες διηγήσεις, από βιβλία, από ένστικτο-οδηγό. Και να, εκεί που έστριψα πιο κάτω στην οδό Νεωρίων, μέχρι τα σκαλάκια, γιατί με τράβηξε η αλλοκαιρινή όψη, εκείνη η ατμόσφαιρα του Μεσοπολέμου, πάνω στις όψεις των σπιτιών της αριστερής όχθης. Κυβιστικά σπίτια του 1935, σε μια μείξη ερειπίων (στον αριθμό 7) και νοικοκυροσύνης, απέναντι από ένα άλλο νεοκλασικό κουφάρι, που έστεκε σαν ασκεπής σαρκοφάγος, κρατημένο με βία στην τεχνητή ζωή, ζωσμένο με ικριώματα, ενταφιασμένο πάνω από το έδαφος.
Ηξερα, όπως ξέρουν όσοι περπατούν με τον νου σε εγρήγορση, πως ελάχιστες από τις σκόρπιες μονοκατοικίες θα επιβιώσουν στον χρόνο. Πριν φτάσω στο ύψος της Νεωρίων είχα περιπλανηθεί σε ένα μικρό δρομάκι, πιο κάτω στην Τζαβέλλα, κοντά στα σχολεία. Είχα μπει με διάθεση εξερεύνησης στην οδό Πινδάρου, γιατί μου τράβηξε την προσοχή η ωραία εξώθυρα στον αριθμό 13, με την ανεπίδοτη αλληλογραφία στα κάγκελα, σαν μια εγκατάσταση απουσίας.
Αναπόφευκτα θα προχωρούσα ώς τη γωνία, με τη μικροσκοπική οδό Αγοράτου, γιατί βρισκόμουν μόλις βήματα μακριά από μια όαση ομορφιάς. Αυτήν την ομορφιά την έβλεπα σε ένα μονώροφο κεραμοσκεπές σπίτι, Αγοράτου 7, κλειστό και αυτό, σιωπηλό, χωμένο στις πυκνές φυλλωσιές. Νεραντζιές στη σειρά φτιάχνουν έναν θόλο, που γαντζώνεται στο μυαλό και ορίζει το βλέμμα.
Ετσι, λοιπόν, έβλεπα το γοητευτικό αυτό σπιτάκι σαν μέσα από ένα δασάκι από νεραντζιές, κι αυτή η εντύπωση γιγαντωνόταν από το παιχνίδισμα του ήλιου με τα σύννεφα. Οι σκιές μάκραιναν πάνω στην επιδερμίδα του σπιτιού που το ένιωθα θερμό σαν να είναι φτιαγμένο από πηλό και μαλακιά πέτρα, χειροποίητη, βαλμένη η μια πάνω στην άλλη με τέχνη και αγάπη. Κύκλοι ζωής είχαν ανατείλει και είχαν δύσει ακριβώς εκεί. Αγοράτου 7.
