«Πριν βγω στη σύνταξη ένιωθα τύψεις αν αφιέρωνα χρόνο στο διάβασμα λογοτεχνικών βιβλίων. Οταν γύριζα από τη δουλειά, είχα να καθαρίσω το σπίτι, να φροντίσω τον κήπο κτλ. Τώρα έχω αφοσιωθεί στο διάβασμα. Το σπίτι μου είναι γεμάτο βιβλία, πύργους ολόκληρους. Αυτές οι διακοπές συνδυάζουν δύο πράγματα που αγαπώ: την Ελλάδα και τη λογοτεχνία ψυχολογικών θρίλερ», μας λέει η Σου Μάνλεϊ από το Λίβερπουλ.
Συναντήσαμε την 72χρονη Σου την προηγούμενη εβδομάδα στην πλατεία Συντάγματος, περιμένοντας, μαζί με ακόμη δέκα άτομα, οι περισσότεροι από 35 έως 50 ετών, με καταγωγή από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία, να επιβιβαστούμε στο λεωφορείο που θα μας μετέφερε στο Τολό της Αργολίδας. Ολοι τους είχαν δηλώσει συμμετοχή στο Imagine Greece Retreats, μια ιδιωτική πρωτοβουλία που διοργανώνει παραθεριστικά «καταφύγια» σε διάφορες τοποθεσίες της Ελλάδας, επικεντρωμένα στη λογοτεχνία, την ανάγνωση και τη δημιουργική γραφή.
«Εμαθα γι’ αυτό από ένα email της αγαπημένης μου συγγραφέως, Κλερ Μάκιντος, που ενημέρωνε την ομάδα των αναγνωστών της για τις παρουσιάσεις βιβλίων που θα έκανε, αλλά και για ένα writing retreat στην Αμοργό, το πρώτο στο οποίο συμμετείχα. Ηταν μία ιδανική ευκαιρία για να επισκεφτώ ένα ελληνικό νησί», μας λέει ενθουσιασμένη η Σου την ώρα που επιβιβαζόμαστε.
Τα τελευταία χρόνια, ένα δίκτυο από θερινές συνάξεις ανάγνωσης και συγγραφής έχει αναπτυχθεί στην Ελλάδα, κυρίως σε περιόδους εκτός σεζόν, σε νησιά όπως η Νάξος και η Σαντορίνη, αλλά και σε περιοχές της Εύβοιας και της Πελοποννήσου, με τους διοργανωτές να κατάγονται στην πλειοψηφία τους από το εξωτερικό.
Τα reading retreats είναι με απλά λόγια διακοπές σε ένα καλοκαιρινό θέρετρο που επικεντρώνονται στην ανάγνωση βιβλίων. Οι συμμετέχοντες ταξιδεύουν για να γνωρίσουν από κοντά τους αγαπημένους τους συγγραφείς, να συζητήσουν μαζί τους και να μοιραστούν την εμπειρία της ανάγνωσης μέσα σε «ένα ελληνικό τοπίο». Αντίθετα, τα writing retreats απευθύνονται σε επίδοξους συγγραφείς και περιλαμβάνουν σεμινάρια και αναλυτικά σχόλια πάνω στα κείμενά τους, με στόχο –όπως συχνά αναφέρεται– «να φτάσουν οι συμμετέχοντες στο σημείο να εκδώσουν το βιβλίο τους».
«Ασχολούμαι με τα retreats εδώ και 20 χρόνια. Με καλούσαν σε πολλές χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής ως instructor. Οταν ξέσπασε η πανδημία της COVID-19 και αποκλείστηκα στην Αθήνα, άρχισα να βλέπω τα πράγματα αλλιώς. Την περίοδο που τα ταξίδια άρχισαν να ανοίγουν ξανά, σκεφτήκαμε με τη σύζυγό μου, τη Ράνια, που είναι Ελληνίδα, αντί να συνεχίσω να γυρίζω όλο τον κόσμο για να διδάσκω, να “φέρουμε τον κόσμο εδώ”», μας λέει στη διαδρομή για το Τολό ο Καναδός συγγραφέας Τζόνας Σολ, ο διοργανωτής και οικοδεσπότης του Imagine Greece retreats.
Ανοιξε το κινητό του για να μας δείξει μερικά από τα βιβλία του, όλα με ζωντανά εξώφυλλα, μεγάλες γραμματοσειρές και τίτλους όπως: «The Woman in the Woods», «The Immortal Gene», «The Kill» κ.ά. Ειδικεύεται, όπως μας τόνισε, στα ψυχολογικά θρίλερ και έχει γράψει 60 βιβλία μέσα σε τρεις δεκαετίες. Ωστόσο, παρά την αγάπη του για την Ελλάδα, πιστεύει ότι «το να γράφεις στα ελληνικά δεν έχει μέλλον· είναι μικρή γλώσσα».
Στη διαδρομή μοιράζεται μαζί μας εκείνα που θεωρεί μυστικά της σύγχρονης αφήγησης. «Οταν γνωρίζεις τα σωστά τεχνικά στοιχεία –σύντομα κεφάλαια, το πώς να χτίζεις την αγωνία και την ένταση– κρατάς τον αναγνώστη κοντά σου. Αν ένα βιβλίο είναι αργό, τον έχεις χάσει. Για αυτό τον λόγο βρίσκω κάπως βαρετά τα “Ανεμοδαρμένα Υψη” και τον “Μεγάλο Γκάτσμπυ”», τονίζει.
Προσφέρουμε την εμπειρία
Οι συναθροίσεις που διοργανώνουν τα τελευταία τρία χρόνια δεν λειτουργούν σαν πρακτορείο ταξιδίων. «Δεν έχουμε άδεια να κλείνουμε πτήσεις ή ακτοπλοϊκά. Ο καθένας πρέπει να βρει μόνος του τον δρόμο μέχρι το αεροδρόμιο της Αθήνας. Εμείς απλώς προσφέρουμε την εμπειρία», εξηγεί.
Με 1.799 ευρώ το άτομο, η Σου Μάνλεϊ και οι υπόλοιποι συμμετέχοντες ταξίδεψαν στην Ελλάδα για να περάσουν μια εβδομάδα με την best seller συγγραφέα ψυχολογικών θρίλερ Ρουθ Γουέαρ, γνωστή κυρίως για το «Η γυναίκα στην καμπίνα 10» (στα ελληνικά από τις εκδ. Κλειδάριθμος), το οποίο πέρυσι μεταφέρθηκε και στο Netflix. Μαζί της ταξίδεψε και ο Μαρκ Εντουαρντς, Βρετανός συγγραφέας ψυχολογικών θρίλερ, με εκατομμύρια πωλήσεις διεθνώς και σταθερή παρουσία στις λίστες των best sellers. Σε όλη τη διαδρομή προς το Τολό απαντούσαν σε ερωτήσεις των θαυμαστών τους για το επόμενο βιβλίο τους και για το «μυστικό της έμπνευσής τους».
«Σκεφτόμασταν τους “ροκ σταρ” του λογοτεχνικού κόσμου. Τι θα γινόταν αν τους φέρναμε εμείς εδώ; Ολοι όσοι τους διαβάζουν θα λάτρευαν να περάσουν μια εβδομάδα σε ένα ελληνικό νησί, πίνοντας κρασί και δειπνώντας μαζί τους», αναφέρει ο Τζόνας Σολ, διευκρινίζοντας ότι οι συγγραφείς που προσκαλούνται δεν επιβαρύνονται με έξοδα ταξιδιού ή διαμονής.
«Με είχαν καλέσει στην Αμοργό το 2024, όπου και εκεί ο Τζόνας και η Ράνια οργανώνουν αντίστοιχες εκδηλώσεις. Πέρασα πραγματικά υπέροχα. Μου άρεσε πολύ που γνώρισα τόσους αναγνώστες και που είχα την ευκαιρία να κάνω παρέα μαζί τους σε ένα τέτοιο χαλαρό πλαίσιο», μας λέει ο κ. Εντουαρντς. Τον συναντήσαμε στην πισίνα του ξενοδοχείου, μαζί με τη Ρουθ Γουέρ, λίγο πριν ετοιμαστούν για τη βουτιά της ημέρας, παρέα φυσικά με το υπόλοιπο γκρουπ. Στο πρόγραμμά του περιλαμβάνονταν και εκδρομές στην Υδρα και στις Σπέτσες.
Η μοναξιά του συγγραφέα
«Το να είσαι συγγραφέας είναι μια παράξενη, συχνά μοναχική δουλειά. Περνάς άπειρο χρόνο καθισμένος στο γραφείο σου, προσπαθώντας να ακούσεις αυτές τις φωνές στο κεφάλι σου – και μερικές φορές είναι δύσκολο να καταλάβεις τι προσπαθούν να σου πουν. Το να έρχεσαι όμως εδώ και να συναντάς αναγνώστες σου θυμίζει γιατί το κάνεις όλο αυτό. Είναι υπέροχο να γνωρίζεις ανθρώπους που έχουν διαβάσει τα βιβλία σου και τα έχουν αγαπήσει. Σκέφτεσαι αξίζει τον κόπο», μας λέει η Ρουθ Γουέαρ, επαναλαμβάνοντας κάθε τόσο ότι «νιώθει τυχερή» που δέχθηκε την πρόσκληση για το retreat.
Φέτος, ωστόσο, οι συμμετέχοντες ήταν λιγότεροι σε σχέση με προηγούμενες χρονιές. Αυτό οφείλεται, σύμφωνα με τον Τζόνας Σολ, στις παγκόσμιες αναταράξεις και στις πολεμικές συγκρούσεις. Παρ’ όλα αυτά δεν ήταν λίγοι εκείνοι που επέστρεψαν για δεύτερη ή και τρίτη φορά, όπως η 39χρονη Κόρτνεϊ από τη Βόρεια Καρολίνα. «Το περιμένω με ανυπομονησία κάθε χρόνο· είναι μια διέξοδος και ένας εναλλακτικός τρόπος διακοπών», μας είπε, ενώ πολλοί από τους συμμετέχοντες σχολίαζαν ότι το κόστος είναι «ιδιαίτερα προσιτό για όσα περιλαμβάνει η εμπειρία».
Δύο ώρες μετά την άφιξή μας το πρόγραμμα ξεκίνησε με μια χαλαρή συνάντηση γνωριμίας, όπου οι συμμετέχοντες αφηγήθηκαν προσωπικές ιστορίες για να «σπάσει ο πάγος». Η 57χρονη Νατάσα από το Τέξας, στις σύντομες ιστορίες που μοιράστηκαν όλοι, καθισμένοι γύρω από ένα μεγάλο τραπέζι και ρίχνοντας κάθε τόσο ματιές προς το προσωπικό που ετοίμαζε το ελληνικό βραδινό τους, είπε: «Νομίζω ότι έχω μετακομίσει περίπου 25 φορές. Εχω ζήσει σε οκτώ ή εννέα διαφορετικές πολιτείες των ΗΠΑ, στον Καναδά και στη Γερμανία. Μάλλον αυτό είναι το πιο χαρακτηριστικό για μένα: μου αρέσει πολύ να μετακομίζω. Ισως να έρθω και εδώ μια μέρα, ποιος ξέρει». Η συγκεκριμένη απόδραση ήταν για εκείνη μια εμπειρία που καθυστέρησε ένα χρόνο. «Ηθελα να έρθω πέρυσι, αλλά η δουλειά με εμπόδισε και αναγκάστηκα να το ακυρώσω. Φέτος όμως είπα: “Δεν υπάρχει περίπτωση να το χάσω”».
Το δίκτυο
Τα περισσότερα retreats που πραγματοποιούνται στην Ελλάδα διαθέτουν ιστοσελίδες όπου παρουσιάζουν το πρόγραμμα, τις παροχές και το κόστος συμμετοχής, το οποίο συνήθως περιλαμβάνει και την αμοιβή του εκάστοτε «δασκάλου».
Ενα από αυτά είναι το Writing Workshops in Greece, ένα επίσης αγγλόφωνο πρόγραμμα δημιουργικής γραφής που πραγματοποιείται στη Θάσο κάθε δύο χρόνια. «Ξεκινήσαμε το πρόγραμμα πριν από δεκατέσσερα χρόνια· αρχίζουμε στη Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια μεταφερόμαστε στο νησί της Θάσου», μας λέει ο ποιητής και καθηγητής στο Allegheny College της Πενσιλβάνια, Κρίστοφερ Μπάκεν. «Είμαστε ένα από τα παλαιότερα εργαστήρια δημιουργικής γραφής, αν και πλέον υπάρχουν αρκετά ακόμη σε διάφορες τοποθεσίες της χώρας. Απευθυνόμαστε σε διαφορετικούς τύπους συγγραφέων και προσελκύουμε διαφορετικά κοινά».
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει διαμονή, καθημερινό χρόνο γραφής, πρόσβαση σε βραδινά λογοτεχνικά salons, καθώς και μαθήματα ελληνικής γλώσσας και πολιτισμού. Το κόστος συμμετοχής ανέρχεται σε 3.450 δολάρια το άτομο, ενώ –όπως αναφέρει η επίσημη ιστοσελίδα του προγράμματος– προσφέρονται και προσαρμοσμένες επιλογές.
«Ηρθα στην Ελλάδα ως νέος συγγραφέας τη δεκαετία του 1990 και η εμπειρία αυτή με επηρέασε βαθιά. Στόχος του προγράμματος είναι να φέρει και άλλους συγγραφείς στη χώρα, ώστε να γνωρίσουν όσα έχει να προσφέρει – τίποτα λιγότερο από προσωπική και δημιουργική μεταμόρφωση», αναφέρει.
Η «Κ» αναζήτησε αντίστοιχες διοργανώσεις ανά την Ελλάδα. Στα αιτήματα επικοινωνίας μας ανταποκρίθηκε ακόμη ένα retreat στην Εύβοια, το οποίο πραγματοποιείται σε διαφορετικές τοποθεσίες, όπως η Δάφνη και ο Αγιος Ιωάννης, περιοχές με μικρό ή και μηδενικό αριθμό μόνιμων κατοίκων. Η υπηρεσία, σε αντίθεση με την πλειοψηφία των αντίστοιχων ομάδων γραφής και ανάγνωσης, δεν απευθύνεται σε οργανωμένα γκρουπ, αλλά σε μεμονωμένους πελάτες. Το κόστος συμμετοχής κυμαίνεται από 900 έως 2.300 ευρώ, ανάλογα με το κατάλυμα που θα επιλέξει ο κάθε ενδιαφερόμενος. Οπως μας είπαν οι διοργανωτές, προσφέρουν «ένα ήσυχο μέρος, με θέα στη θάλασσα και το καταπράσινο τοπίο της περιοχής, με στόχο να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για τους συγγραφείς που θα το επιλέξουν». Δραστηριότητες δεν περιλαμβάνονται.
