Πού βγαίνει η νέα γενιά, τι την απασχολεί, ποια είναι τα άγχη της και τα όνειρά της; Ο κόσμος των μίντια και της διαφήμισης υπενθυμίζει συνεχώς το «πόσο κουλ είναι να είσαι νέος», πόσο μάλλον αν είσαι νέος που ανήκει στη πιο «δημοφιλή» σήμερα γενιά, την Gen Z. «Αυτά που απασχολούν τη νέα γενιά είναι, στην πραγματικότητα, τα ίδια που απασχολούν τους ανθρώπους γενικά· θέματα διαχρονικά, που σε ακολουθούν σε κάθε ηλικία», λένε η Αλεξία Παραμύθα και η Αρίστη Τσέλου, δύο νεαρές σκηνοθέτιδες, οι οποίες συμμετέχουν φέτος στο μίνι φεστιβάλ «Gen 260», το οποίο πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου.
Ο θεσμός συγκεντρώνει για πρώτη φορά έξι νέους δημιουργούς, αποφοίτους αναγνωρισμένων σχολών με κατεύθυνση σκηνοθεσίας στην Ελλάδα. Από τον Γιάννη Διδασκάλου, που στο «Ομικρονγιώτα», μιλάει για τη μοναξιά και τη ρωγμή ανάμεσα στη γλώσσα και στην πραγματικότητα, τον Αρη Κακλέα, ο οποίος με το έργο «Η αγωνία του τερματοφύλακα πριν από το πέναλτι» (διασκευή του ομώνυμου βιβλίου του Πέτερ Χάντκε) επιχειρεί να φωτίσει την ανθρώπινη αγωνία στο κατώφλι μιας οριακής πράξης, έως τον Πάνο Ηλιόπουλο, που στο «Τούνελ» σχολιάζει την ιλιγγιώδη επιτάχυνση της καθημερινότητας, και τον Δημήτρη Τσικούρα με το «Παραμύθι των λύκων», ο οποίος αγγίζει την ενδοοικογενειακή βία, το «Gen 260» μιλάει για ζητήματα υπαρξιακά και βαθιά ανθρώπινα.
«Αυτό που ανυπομονώ να δω είναι με ποιους τρόπους προσπαθούμε να αφηγηθούμε μια ιστορία. Γιατί, τελικά, αυτό κάνουμε όλοι όσοι ασχολούμαστε με το θέατρο. Προσπαθούμε να συνεχίσουμε την αφήγηση σε μια εποχή όπου όλα έχουν γίνει πληροφορίες, οι οποίες περνούν μπροστά μας χωρίς να αφήνουν ίχνος. Η αφήγηση όμως προϋποθέτει σχέση, συνάντηση – κάτι που το θέατρο εξακολουθεί να διασώζει. Και αυτό είναι που με συγκινεί στο μίνι αυτό φεστιβάλ: ο τρόπος με τον οποίο οι νέοι σκηνοθέτες επιδιώκουν τη συνάντηση με τον άλλον, με τον θεατή που θα μπει στο λεωφορείο ή στο μετρό και θα καθίσει στη σκοτεινή αίθουσα για να ακούσει μια ιστορία», μας λέει η Αλεξία Παραμύθα, η οποία παρουσιάζει σήμερα στην Πειραιώς 260 το «Carcoma», που βασίζεται στην ομώνυμη νουβέλα της Ισπανίδας συγγραφέως Λάιλα Μαρτίνεθ.
Ποιητικό χρονικό
Η πλοκή του έργου ακολουθεί μια γιαγιά και μια εγγονή οι οποίες ζουν απομονωμένες σε ένα σπίτι φορτωμένο με μνήμες, σκιές και παλιές δοξασίες. Οταν κατηγορούνται για την εξαφάνιση ενός παιδιού, αναγκάζονται να επιστρέψουν στο οικογενειακό παρελθόν τους και να ξεδιπλώσουν μια ιστορία τραύματος, καταπίεσης και γυναικείας εμπειρίας, όπου το πραγματικό μπλέκεται με το υπερφυσικό και η αφήγηση παίρνει τη μορφή ενός σκοτεινού, ποιητικού χρονικού. «Η νουβέλα γράφτηκε το 2022 και μεταφράστηκε στα ελληνικά το 2024 από την Ασπασία Καμπύλη (εκδ. Carnivora). Σε ένα βαθμό βασίζεται σε αυτοβιογραφικά βιώματα της συγγραφέως και διαδραματίζεται στο σήμερα, κάτι που την κάνει ακόμη πιο ιδιαίτερη, ιδίως αν σκεφτεί κανείς ότι είναι γεμάτη αγγέλους, αγίες, ξόρκια, μαγικά και σκιές που ξεπηδούν κάτω από τα κρεβάτια. Το υπερφυσικό στοιχείο πηγάζει από την οικογενειακή μνήμη της Μαρτίνεθ και αυτή η προσωπική σύνδεση με την ιστορία ήταν κάτι που μου κέντρισε το ενδιαφέρον», σχολιάζει η κ. Παραμύθα. Από την άλλη, η Αρίστη Τσέλου παρουσιάζει στις 8 Ιουνίου το «Πώς κατοικώ», έργο εμπνευσμένο από τον «Βυσσινόκηπο» του Τσέχοφ, το οποίο συνομιλεί με σύγχρονες ιστορίες πλειστηριασμών. Στο επίκεντρο βρίσκεται ένας ηλικιωμένος άνδρας που λαμβάνει την κοινοποίηση της έξωσής του και, καθώς μαζεύει τα πράγματά του, αναμετριέται με πρόσωπα, αντικείμενα και στιγμές που σημάδεψαν τη ζωή του μέσα σε αυτό το σπίτι.
«Ενας 75χρονος στη Χαλκίδα σκότωσε έναν 53χρονο, ο οποίος είχε πλειοδοτήσει και αγοράσει το σπίτι του μέσω ηλεκτρονικού πλειστηριασμού. Είχαν ραντεβού να του δώσει τα κλειδιά. Τον πυροβόλησε τρεις φορές στην πλάτη και μετά ο ίδιος αυτοκτόνησε. Αφησε μάλιστα σημείωμα που έγραφε “Δεν επιτρέπω να ζήσει κάποιος άλλος στο σπίτι μου”», αναφέρει η σκηνοθέτις και συνεχίζει: «Η είδηση αυτή περιγράφει τη σκληρή πραγματικότητα που αφορά τη στεγαστική κρίση. Συντέθηκε στη δραματουργία μου και συνειδητοποίησα ότι απαντά απολύτως στο ερώτημα που έθεσε το φεστιβάλ, όταν ανακοίνωσε στο Open Call το θέμα “Πού βρισκόμαστε σήμερα”».
«Αυτά που (μας) απασχολούν είναι, στην πραγματικότητα, τα ίδια που απασχολούν τους ανθρώπους γενικά· θέματα που σε ακολουθούν σε κάθε ηλικία», λένε οι σκηνοθέτιδες Αλεξία Παραμύθα και Αρίστη Τσέλου.
Συζητώντας για τον τίτλο της παράστασης, η κ. Τσέλου εξηγεί: «Με απασχολεί βαθιά το ερώτημα “πώς υπάρχω”. Βρισκόμαστε σε ένα οριακό σημείο ως κοινωνία, με ισχυρές ανακατατάξεις και τεχνολογική έκρηξη. Οσο περνούν τα χρόνια, αυτά τα ερωτήματα γίνονται πιο ισχυρά μέσα μας και έτσι προέκυψε η αγωνία του “πώς κατοικώ”, όχι ως έτοιμη θέση, αλλά ως ανοιχτό ερώτημα». Για εκείνη, το ερώτημα αυτό δεν αφορά μόνο την απώλεια της κατοικίας, αλλά αγγίζει και τον τρόπο που η νέα γενιά, με την οποία αν και φαινομενικά όλοι ασχολούνται, «υπάρχει» μέσα στην τέχνη και στο θέατρο. «Η δημιουργία ενός χώρου –του μίνι φεστιβάλ, για παράδειγμα– όπου νέοι σκηνοθέτες μπορούν να ακουστούν, αποκτά φυσικά ιδιαίτερη σημασία. Ωστόσο, το γεγονός αυτό δεν θα έπρεπε να είναι κάτι νέο. Καλό θα ήταν να ανθήσουν περισσότερες τέτοιες πρωτοβουλίες», καταλήγει.
Οι παραστάσεις του «Gen 260» διαρκούν από τις 5 έως 10 Ιουνίου, στην Πειραιώς 260.
