Hταν ένας αυτοσχεδιασμός πάνω σε στάσιμο των «Τρωάδων» του Ευριπίδη. Από αυτούς που οι θίασοι κάνουν πάντα με σκοπό οι ηθοποιοί να μπουν στο πνεύμα της παράστασης, να αποκτήσουν μία κοινή γλώσσα, να εκφραστούν δημιουργικά και ελεύθερα, να προσφέρουν υλικό πάνω στη σκηνοθετική γραμμή. Συνέβη προ ημερών στην πρόβα των «Τρωάδων» σε σκηνοθεσία της Ελένης Ευθυμίου (μία από τις δύο καλοκαιρινές παραγωγές του Εθνικού Θεάτρου, η οποία θα παρουσιαστεί στο Φεστιβάλ Επιδαύρου).
Στο πλαίσιο του αυτοσχεδιασμού σηκώθηκε μία ηθοποιός που μετέχει στον Χορό των Τρωάδων, και είπε με δύναμη: «Οι θεοί μάς εγκατέλειψαν από καιρό». Κατόπιν άρχισε να τραγουδά τους στίχους με πάθος, σε ένα τόνο σπαρακτικό.
Η ηθοποιός ανήκει στη θεατρική ομάδα «Εν δυνάμει». Είναι νέοι καλλιτέχνες με αναπηρία, στην ομάδα που λειτουργεί από το 2008 υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Ελένης Δημοπούλου. Συνολικά πέντε μέλη του Χορού των Τρωάδων ανήκουν στους «Εν δυνάμει»· τέσσερις γυναίκες και ένας άνδρας ηθοποιός. Καθώς έχουν νοητική ή κινητική αναπηρία, καθένας εκ των πέντε έχει δίπλα του έναν ηθοποιό που τον βοηθάει, ένα είδος παράλληλης στήριξης.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ένα άτομο με αναπηρία θα συμμετάσχει σε μία τόσο απαιτητική παραγωγή. Πρόσφατα έχει συμβεί στους «Oρνιθες» σε σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου (Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, Επιδαύρια 2016) και στις «Τρωάδες» σε σκηνοθεσία Χρήστου Σουγάρη (ΚΘΒΕ, 2023).
Οι Τρωαδίτισσες δεν έχουν μόνο όμορφα, υγιή κορμιά, όπως φανταζόμαστε για τις προνομιούχες γυναίκες της βασιλικής οικογένειας της Τροίας, που αναμένουν την τελική διαλογή από τους Αχαιούς. «Είναι σώματα ανήλικα, ανάπηρα, ηλικιωμένα που συνήθως δεν έχουν το προνόμιο της αφήγησης», όπως λέει η Ελένη Ευθυμίου.
Η μείξη καλλιτεχνών με και χωρίς αναπηρία δεν πυροδοτεί μόνο συγκίνηση, που «υπαγορεύεται» από την τραγωδία των γυναικών της ηττημένης στον πόλεμο Τροίας. Το αποτέλεσμα είναι καθηλωτικό. Η ένταση ξεκινάει, φυσικά, από τον θίασο. Οι καλλιτέχνες του «Εν δυνάμει» φέρνουν στη σκηνή μιαν αλήθεια αφτιασίδωτη, άτεχνη, μπρούτα. Προσφέρουν αυθεντικότητα, ίσως γιατί έχουν την ανάγκη να απελευθερώσουν έναν ψυχισμό καταπιεσμένο από τη φυσική αδυναμία, αλλά πρωτίστως από τα εμπόδια, φυσικά ή ψυχικά, που τους ορθώνει μια κοινωνία ανεξοικείωτη με το «διαφορετικό».
«Μυαλό ξυράφι, σε ένα αδύναμο σώμα», μου ψιθύρισε συντελεστής της παράστασης, για τα πέντε μέλη του Χορού. Δεν απάντησα κάτι. Αμήχανα, σκέφτηκα πόσες πληγές ανοίγει η, πολλές φορές απάνθρωπα σκληρή, κοινωνία μας σε αυτά τα πανάξια πλάσματα.
