ΜΑΡΙΝΑ ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΙΔΟΥ
«Ρεπεράζ»
εκδ. Πατάκη, 2025
σελ. 176
Εξι πρόσωπα που ζουν στο Βερολίνο παλεύουν να τα βγάλουν πέρα με εσωτερικούς και εξωτερικούς φραγμούς. Είναι νέοι, εργάζονται περιστασιακά, ερωτεύονται και χωρίζουν, μένουν άστεγοι και παίρνουν τους δρόμους, έχουν καλλιτεχνικές τάσεις, μια ιδέα από πολιτική και όλοι τους θεωρούν το παρελθόν το μεγαλύτερο κακό. Οι ιστορίες τους εκτυλίσσονται το 2015, όταν στην Ελλάδα βρισκόμασταν υπό την επήρεια του δημοψηφίσματος. Η Δήμητρα και η Αλκηστη, οι δύο Ελληνίδες της παρέας, δεν σκέφτονται παρά σπανίως την πατρίδα τους, απορροφημένες καθώς είναι από τη βερολινέζικη ανθρωπογεωγραφία. Νιώθουν ουρανοκατέβατες στην πόλη, σαν να ξεγλίστρησαν ξαφνικά και ανέκκλητα από κάθε οικεία πραγματικότητα.
Η Δήμητρα αισθάνεται παγιδευμένη «στην ψευδαίσθηση του μηδενός». «Το πρόβλημα με το μηδέν είναι ότι τα πράγματα αργούν συνήθως να πάρουν ένα νέο σχήμα». Είχε την αίσθηση πως ο τεράστιος όγκος του Βερολίνου τη συρρίκνωνε και την εκτόπιζε, σπρώχνοντάς την «πιο μακριά από το μακριά όπου βρισκόμουν ήδη». Η Λανίκα έκανε ατέρμονες μοναχικές βόλτες στο κέντρο της πόλης και όταν πια ξάπλωνε στο κρεβάτι της ατένιζε μες στο σκοτάδι τα φώτα της Δαμασκού. Από τη Δαμασκό είναι και ο Αντίλ. Εκείνος ξαγρυπνούσε με εφιάλτες, μέχρι που η Λανίκα του έδωσε ένα υπνωτικό με την ονομασία «Αστροναύτης». Στα διαστρικά νεφελώματα της αϋπνίας τον κύκλωναν υπερκόσμιες συμφορές. Η ιστορία του είναι μια συναρμογή απόκοσμων οραμάτων.
Υπάρχει και ο Καρλ, που δεν ξεπέρασε ποτέ τα χρόνια της ζωής του στην Ανατολική Γερμανία ούτε το τραύμα της επανένωσης. Μετά ένα διάστημα ανεστιότητας, άρχισε να δουλεύει ως αφισοκολλητής. Τα βράδια περιδιάβαινε την ατελείωτη πόλη, φροντίζοντας οι δυστυχίες της νύχτας να περνούν ξυστά από δίπλα του, να τον αφήνουν ανέγγιχτο. Ματαίως. Διότι «όλα βρίσκουν έναν τρόπο να σε αγγίξουν τελικά, κι ας νόμιζες εσύ ότι τους ξέφυγες, καλό κορόιδο, αυτά σε πετυχαίνουν πιο βαθιά κι ύστερα κυκλοφορούνε μες στο σώμα σου ανενόχλητα κι άντε εσύ μετά να τα κοντρολάρεις». Ο Πάουλ, από την άλλη, ο κουλτουριάρης της παρέας, φιλοδοξούσε να κάνει ένα ντοκιμαντέρ για την Ανατολική Γερμανία, ενσωματώνοντας σε αυτό εμπειρίες από ανθρώπους του Νότου της Ευρώπης, που λόγω της οικονομικής κρίσης αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν.
Η Μαρίνα Αγαθαγγελίδου στην πρώτη της συγγραφική εμφάνιση κλέβει οπωσδήποτε τις εντυπώσεις. Η γραφή της διαθέτει μέτρο και υποκριτική δεινότητα, οι χαρακτήρες της εμφανίζονται σχεδόν ένσαρκοι, οι σκέψεις τους μετεωρίζονται μεταξύ ιδιωτικού και συλλογικού, οι ιστορίες τους διασταυρώνονται χωρίς υπερβολικά τεχνητό τρόπο, τα δράματά τους δεν ξεφεύγουν ποτέ από το πλαίσιο μιας ψυχικής περιπέτειας. Εν ολίγοις, ως συγγραφέας η Αγαθαγγελίδου εμφανίζεται μετρημένη, όχι όμως άτολμη. Είναι άλλωστε φανερό πως την διακατέχει το άγχος του πρωτοεμφανιζόμενου, που θέλει να πει πολλά με πρωτότυπο τρόπο.
Για παράδειγμα, η Αλκηστη δεν χρειαζόταν να μιλάει σε δεύτερο ενικό πρόσωπο, το πιο παρακινδυνευμένο αφηγηματικά, σαν να παπαγαλίζει στον εαυτό της όσα της είχαν συμβεί. Ούτε επίσης χρειαζόταν να ερωτευθεί τη Δήμητρα, για να μπει στο βιβλίο και λίγο από queer. Στο δεύτερο πρόσωπο του ενικού μιλάει και η Λανίκα, απευθυνόμενη στον πατέρα της στη Δαμασκό, στέλνοντάς του νοερές επιστολές. «Τα γράμματα που σου έγραφα τόσους μήνες, με τις λέξεις που σφυροκοπούσαν το μυαλό μου, ξαπλωμένη στο κρεβάτι μου, διέσχισαν όλο αυτό το σκοτάδι που μας τυλίγει για να έρθουν να σε βρουν, αλλά στο τέλος του σκοταδιού δεν βρήκαν κανέναν και γύρισαν πίσω. Τώρα στέλνω γράμματα στον εαυτό μου». Οταν οι συγγραφείς γράφουν για μετανάστες από τη Συρία, δύσκολα κρατούν στεγνό το βλέμμα τους.
Κάποια στιγμή η Αλκηστη συναντά σε μια καφετέρια μια συντροφιά νέων που συσκέπτονταν θορυβωδώς, προσπαθώντας να προσδώσουν πολιτική χροιά σε ένα επικείμενο πάρτι. Δικαίως η Αλκηστη δυσφορεί με την απολιτίκ νεολαία, διότι η Αγαθαγγελίδου έχει εμποτίσει την ίδια και τους άλλους πέντε με βαθύτερη πολιτική συνείδηση. Οσο και αν τους ζορίζουν τα καθημερινά και τετριμμένα, στις συζητήσεις τους ακούς για πράκτορες της Στάζι, για το Μπατακλάν, τον ISIS, τη Χεζμπολάχ και φυσικά για τον εμφύλιο στη Συρία. Σε έναν βαθμό, οι αναφορές αυτές βαθαίνουν την προοπτική της αφήγησης, αλλά ενίοτε εισέρχονται κάπως εκβιαστικά.
Αναμφίβολα, ένα πρωτόλειο δεν γίνεται να είναι τέλειο. Ωστόσο, ως πρωταρχικό λογοτεχνικό τεκμήριο, στο μέτρο που πράγματι έχει λογοτεχνική ποιότητα, εμπεριέχει την ιδιοσυστασία τού δυνάμει συγγραφέα. Με το καθ’ όλα αξιόλογο και ιδιαίτερα προσεγμένο βιβλίο της η Αγαθαγγελίδου δείχνει πως μπορεί να αξιώσει ένα ενδιαφέρον συγγραφικό μέλλον.
