Ποιος είναι ο «κερατάς» στον οποίο αρνείται να απολογηθεί ο Δημήτρης Αβραμόπουλος; Οι διωκτικές αρχές που σπιλώνουν το όνομά του με ένα «άκυρο» ένταλμα σύλληψης; Τέτοιες ακυρότητες δεν θα έπρεπε να εμπνέουν αγριάδες· αν η υπόθεση είναι πράγματι μια «μπούρδα», αυτό θα αποδειχθεί εύκολα και οι κατηγορίες θα καταπέσουν. Μήπως τελικά οι κερατάδες δεν είναι οι φιλύποπτοι ευρωπαϊκοί θεσμοί, αλλά οι Ελληνες πολίτες; Αυτοί είναι οι αποδέκτες της είδησης – από την ψήφο τους αντλεί το κύρος και τη νομιμοποίησή του ο βουλευτής. Οταν η υπόληψή σου κινδυνεύει από ένα σκάνδαλο, δεν φοβάσαι τόσο αυτούς που το ανέσυραν απ’ το σκοτάδι, όσο εκείνους που το υποστασιοποιούν στο φως. Σημασία δεν έχει ποιος λέει ότι φταις, αλλά ποιος το πιστεύει.
Η Ελπίδα καθαρίζει
Τους υπευθύνους για την αποχώρηση στελεχών από το κόμμα της η Μαρία Καρυστιανού πιστεύει ότι τους έχει βρει: είναι οι καλοθελητές, οι εκβιαστές, οι διαπλεκόμενοι, οι συστημικοί, εκείνοι που σπέρνουν τη διχόνοια. Φταίνε, γενικά κι αόριστα, αυτοί που φταίνε πάντα όταν η δημαγωγία σταματά να αποδίδει· φταίνε όλοι εκτός από τον δημαγωγό. Αυτή η πλάνη είναι ίσως το πιο ειρωνικό αποτέλεσμα του λαϊκισμού: δεν επιδρά μόνο στους στόχους του, αλλά και στον ίδιο τον λαϊκιστή, διαστρεβλώνοντας την αντίληψή του για τα πράγματα. «Η Ελπίδα καθαρίζει και συνεχίζει», δήλωσε η πρόεδρος ακάθεκτη, παραλληλίζοντας εμμέσως τους αντιφρονούντες με λεκέδες. Μα πότε πρόλαβε να λερωθεί;
Διάζευξη
Οι καθαροί και οι βρώμικοι· οι ηθικά ανεπίληπτοι και οι διεφθαρμένοι· οι καλοί και οι κακοί. Η διαιρετική υπεραπλούστευση δεν παύει να αποτελεί δημοφιλές εργαλείο σχηματισμού κρίσης, γιατί αποτελεί διανοητικό «ευκολάκι» που αποφέρει άμεσα συναισθηματικά και ηθικά κέρδη. Το debate για το σχέδιο ανάπλασης των προσφυγικών είναι θέμα αστικού πολιτισμού, πολεοδομικού ενδιαφέροντος και κοινωνικής ασφάλειας, αλλά μετατρέπεται σε διάζευξη καλοήθειας – κακοήθειας όταν στη θέση των επιχειρημάτων πετιέται χρησιμοθηρικά ένας απεργός πείνας. Η εξέλιξη αυτή δεν είναι τυχαία· ο απεργός δεν εκπροσωπεί μόνο τον εαυτό του, αλλά κι εκείνους των οποίων η επιχειρηματολογία εξαντλείται στο «όχι, γιατί έτσι γουστάρω». Θέση που δεν εκφράζεται με λόγια, εκφράζεται με εκβιασμούς.
Δικαίωμα στο δίλημμα
Στην Ελλάδα μάς αρέσουν τα διλήμματα όταν προσφέρονται ως υποκατάστατα αναλυτικής σκέψης. «Με τη διαφθορά ή με την εντιμότητα;», αναρωτιέται ο Αλέξης Τσίπρας στο Εθνικό Συμβούλιο της ΕΛΑΣ, θεωρώντας με τη χαρακτηριστική του μετριοπάθεια ότι ο ίδιος ταυτίζεται εξ ορισμού με τη δεύτερη, άρα δεν έχουμε παρά να τον εμπιστευτούμε. Ξανά. Σαν να μην έθεσε το ίδιο δίλημμα, με τις ίδιες ή με άλλες λέξεις, και πριν από δέκα χρόνια· σαν να μη διαψεύστηκε η ρητορική του ηθικού πλεονεκτήματος ξανά και ξανά. Ακόμη όμως κι αν είναι δόκιμο να ερμηνεύει κανείς τη σύνθετη πραγματικότητα με μανιχαϊστικούς όρους, ακόμα κι αν το δίλημμα δεν έχει πτωχεύσει, τι είναι αυτό που κάνει τον πρόεδρο της ΕΛΑΣ να πιστεύει πως είναι το κατάλληλο πρόσωπο να το θέσει; Ποιος του δίνει το δικαίωμα;
Τα όρια της χειραγώγησης
Του το δίνει ο πρωθυπουργός. Η μετάβαση του Αλέξη Τσίπρα από την ινστιτουτοποιημένη πολιτική ανυπαρξία στο αντιπολιτευτικό προσκήνιο είναι σε μεγάλο βαθμό δώρο της κυβέρνησης· απότοκο της επιλογής της να τον χρίσει αντίπαλό της. Τα στελέχη της Ν.Δ. το δηλώνουν, άλλωστε, ευθέως: «Φυσικός μας αντίπαλος είναι ο Αλέξης Τσίπρας». Ωστόσο, η αναβίωση μιας κόντρας που η Ν.Δ. θεωρεί πως έχει υπό έλεγχο δίνει στον αντίπαλό της ένα πλεονέκτημα που αυτός δεν έχει κερδίσει μόνος του. Η ευεργεσία δεν γίνεται τυχαία: η κυβέρνηση χαρίζει στην ΕΛΑΣ ό,τι στερεί από το ΠΑΣΟΚ, αποβλέποντας στην ευνοϊκότερη δυνατή εκλογική αναμέτρηση. Και, πράγματι, το στήσιμο του παιχνιδιού ενδέχεται να την τονώσει· να ενεργοποιήσει αντιτσιπρικά αντανακλαστικά και να συσπειρώσει τους ψηφοφόρους της. Από την άλλη, οι ψηφοφόροι μπορεί να μυριστούν τη χειραγώγηση και να την αθροίσουν μαζί με κάθε άλλη αντικυβερνητική δυσαρέσκεια. Το αποτέλεσμα, σ’ αυτήν την περίπτωση, δεν θα είναι το προσδοκώμενο.
