Αυτοί που υποτιμούν τις δημοσκοπήσεις, συνήθως το κάνουν όταν δεν ευνοούνται από τα ευρήματά τους. Οταν τα ευρήματα τους κολακεύουν, τις επικαλούνται με καμάρι ή τις αποδέχονται με σιωπηλή ικανοποίηση. Οπως και να ’χει, οι δημοσκοπήσεις δεν προσφέρονται ούτε για κλάματα ούτε για πανηγυρισμούς. Είναι ασκήσεις ψυχραιμίας. Ενθαρρύνουν, δε, και σκέψεις που υπερβαίνουν το άμεσο αποτέλεσμα της έρευνας: Τι σημαίνει η τρίτη θέση της Καρυστιανού στην πρόσφατη δημοσκόπηση της Interview, για παράδειγμα; Οτι ο κόσμος δείχνει να εκτιμά μια αντισυστημική πρόταση, η οποία όμως δεν έχει μετουσιωθεί ακόμα σε πολιτικό σχηματισμό. Η δύναμη της νεόκοπης πολιτικού αποτυπώνεται, επομένως, εύγλωττα αλλά φαντασματικά: για να έχεις ουσιαστική ισχύ δεν αρκεί να έχεις φωνή· πρέπει να έχεις και σώμα.
Διεθνείς για μία ημέρα
Σε ό,τι αφορά τις εθνικές συμμαχίες, είναι συχνά δύσκολο να διακρίνεις το ουσιαστικό από το επιδερμικό. Πότε η Ελλάδα εξασφαλίζει αληθινή στήριξη από έναν σύμμαχο και πότε απλώς ένα ρητορικό σχήμα μαζί με κούφιες δημόσιες σχέσεις. Με δεδομένη τη γενική αυτή αβεβαιότητα, η επίσκεψη του Μακρόν στην Ελλάδα, η ανανέωση της ελληνογαλλικής στρατηγικής συμφωνίας και η ζωντανή συζήτηση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη είναι ένα σημάδι πως ίσως τελικά και να μην είμαστε όσο μόνοι πιστεύουμε στον κόσμο. Δεν γίναμε ξαφνικά άτρωτοι επειδή αρέσουμε στον Μακρόν· δεν πάψαμε να κινδυνεύουμε από ευέξαπτους γείτονες και συγκυριακούς πολέμους, επειδή ένας σημαντικός ξένος ηγέτης έμεινε στη χώρα για περισσότερες από 12 ώρες. Θυμηθήκαμε όμως ότι, αν επιθυμούμε να συμμετάσχουμε στη διεθνή σκηνή ως κάτι παραπάνω από φτωχοί συγγενείς, μπορούμε να το πετύχουμε.
Στο καλό, ξενοδόχοι!
Από μόνη της, βέβαια, η επαφή με το «εξωτερικό» δεν είναι αρκετή για να απαλλάξει κάποιον από τον επαρχιωτισμό του. Το πρόβλημα του υπερτουρισμού που αναλύει στη συνέντευξή του στον Guardian ο Χάρης Δούκας είναι υπαρκτό, αλλά η προσέγγιση του δημάρχου λαϊκιστικά νηπιακή. Η επιχειρηματολογία περί πόλης που καταστρέφεται από το επενδυτικό όργιο στο ιστορικό της κέντρο θα είχε νόημα, αν συνοδευόταν από μία αντικειμενική θεώρηση της οικονομικής βιωσιμότητας της πόλης χωρίς το όργιο αυτό. Να φύγουν οι επιχειρηματίες και οι τουρίστες, να μας αφήσουν στην ησυχία μας. Σύμφωνοι. Το οικονομικό κενό που θα αφήσουν πώς ακριβώς θα το γεμίσει ο Χάρης Δούκας; Με ένα σχέδιο αντίστοιχου κύρους με εκείνο που θα έριχνε τη θερμοκρασία της πόλης, ενδεχομένως.
Τίποτα δεν αλλάζει
Ας μην ανησυχούν πάντως όσοι φοβούνται ότι η Αθήνα θα μετατραπεί σε ένα αέναο ξενοδοχείο από την υπερβολική ανάπτυξη. Η πόλη αντιστέκεται σε ό,τι απειλεί τις ισορροπίες της, προτάσσοντας τις πιο ιερές της παραδόσεις. Ο εμπρησμός του αυτοκινήτου του Δημήτρη Καρώνη, καθηγητή του ΕΜΠ και υπεύθυνου για την πραγματογνωμοσύνη που απέδωσε την πυρόσφαιρα των Τεμπών σε έλαια σιλικόνης, δείχνει ότι η Αθήνα απέχει πολύ από την «gentrified» κανονικότητα που μερίδα της κοινωνίας απεύχεται. Δεν υπάρχει λόγος αναστάτωσης, είμαστε ακόμα επαρκώς τριτοκοσμικοί.
Τι ενοχλεί περισσότερο;
Θα μπορούσε η Λάουρα Κοβέσι να κουνάει το εισαγγελικό της δάχτυλο με τόση ευκολία στο ελληνικό πολιτικό σύστημα και στην κοινωνία που αναδεικνύει τους παίκτες του, αν δεν ήμασταν αυτοί που είμαστε; Αν στην Ελλάδα η υπανάπτυξη –είτε με τη μορφή της θεσμικής δυσλειτουργίας είτε με τη μορφή της κοινωνικής σήψης– δεν ήταν τόσο παγιωμένη, θα γινόταν το κήρυγμα της Ευρωπαίας εισαγγελέως δεκτό με τέτοια ομοθυμία; Οσοι ενοχλήθηκαν από τον παρεμβατισμό της Κοβέσι χωρίς να έχουν πρώτα ενοχληθεί από την πραγματικότητα που η εισαγγελέας θίγει, έχουν μπερδέψει τις προτεραιότητές τους. Πράγμα που σημαίνει ότι η πραγματικότητα θα παραμείνει ως έχει, μέχρι να τις ξεκαθαρίσουν.
