Στάθης Ν. Καλύβας*

Ποιες πληγές ανοίγει μια γενοκτονία; Κληρονομείται η ενοχή; Διαιωνίζεται σαν κατάρα; Ποια είναι η θέση της Ευρώπης; Αυτά είναι ορισμένα από τα ερωτήματα που προέκυψαν από την παράσταση «Ο όρκος της Ευρώπης» του Λιβανοκαναδού σκηνοθέτη και συγγραφέα Ουαζντί Μουαουάντ, που έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου. H «Κ» δημοσιεύει δύο διαφορετικές αναγνώσεις.

Πώς φανταζόμασταν την Ελλάδα του 2015 το 2005; Με ακόμη περισσότερη χλιδή, είναι η απάντηση: μεγαλύτερα σπίτια, αυτοκίνητα και εξοχικά. Πόσοι άραγε μπορούσαν τότε να φανταστούν πως το 2015 θα βιώναμε την απόλυτη αποτυχία, την απογοήτευση και κυρίως τον φόβο και τον εξευτελισμό του δημοψηφίσματος-παρωδία – σ’ ευχαριστούμε, Αλέξη!

Οι πρόσφατες ταραχές στο Λος Αντζελες τροφοδότησαν τις παγκόσμιες οθόνες με σκηνές αποκαλυπτικής δυστοπίας που παραπέμπουν σε εμφύλια σύρραξη: ο στρατός εναντίον των πολιτών στους δρόμους μιας φλεγόμενης πόλης, την ίδια στιγμή που ο κυβερνήτης της πολυπληθέστερης πολιτείας των ΗΠΑ συγκρούεται με τον πρόεδρο της χώρας.

Στο Σχέδιο Ανάπτυξης της Ελληνικής Οικονομίας, γνωστό και ως «Εκθεση Πισσαρίδη», που συνιστά το απόσταγμα της σοφίας των καλύτερων οικονομολόγων μας, προτείνεται ένα πρόγραμμα δομικών μεταρρυθμίσεων που οδηγούν στη μεγαλύτερη εξωστρέφεια και υψηλότερη παραγωγικότητα της οικονομίας.

Είναι δύσκολο να περιγράψω την αίσθηση που αποκομίζω κάθε φορά που συνομιλώ με φοιτητές από τις χώρες που παλαιότερα περιγράφαμε ως αναπτυσσόμενο ή Τρίτο Κόσμο.

Πρόσφατα μάθαμε πως το 2024 είχαμε 62.624 γεννήσεις. Καταγράφεται δηλαδή μια σημαντική πτώση από το 2023 και τις 71.455 γεννήσεις του. Δύο χρόνια πιο πριν, οι γεννήσεις ήταν 85.346, ενώ το 2009, 119.500. Η πτωτική τάση ήταν γνωστή. Εκείνο που εκπλήσσει είναι η επιτάχυνσή της.

Είναι κάπως σαν ο Ντόναλντ Τραμπ να έβαλε τη χώρα του, και άρα όλους μας, μέσα σε έναν επιταχυντή. Σχεδόν όλες οι πολιτικές αντιστοιχούν σε ουσιαστικά προβλήματα. Ισχύει, για παράδειγμα, ότι η πολιτική των δασμών συνδέεται με το τεράστιο εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ, ενώ η παράνομη μετανάστευση έχει δημιουργήσει μεγάλες πιέσεις και αντιδράσεις.

Λάρισα, Μάρτιος 2023: η προϊσταμένη του τοπικού ανακριτικού γραφείου της Πυροσβεστικής έχει αναλάβει καθήκοντα σ’ αυτό το πόστο μόλις το προηγούμενο πρωί: «Δεν είχα την παραμικρή εμπειρία προκειμένου να ανταποκριθώ στα καθήκοντα της προϊσταμένης του ανακριτικού γραφείου.

Το αμερικανικό σύστημα ανώτατης εκπαίδευσης είναι ένα αληθινό θαύμα: παγκόσμια πρωτοπορία στην επιστημονική έρευνα, αξιοκρατικός μαγνήτης για τα καλύτερα μυαλά του κόσμου, δημοκρατικό κύτταρο και βασικός μοχλός κοινωνικής κινητικότητας στην αμερικανική κοινωνία και θεμέλιο της μεταπολεμικής οικονομικής της επιτυχίας.

Στο αξέχαστο (λέμε τώρα…) άσμα του το μακρινό 1984, ο Γιάννης Γιοκαρίνης θέτει σε ένα φίλο του ένα φαινομενικά απλό ερώτημα: «Τι θέλεις να γίνεις περισσότερο: Κιθαρίστας ή ντράμερ;». Το ερώτημα είναι σοφό και αιώνιο: πώς αντιμετωπίζεις ένα δίλημμα. Και ο Γιοκαρίνης αναδεικνύει ένα γνωστό πρόβλημα, την υπεκφυγή.

Οταν στην Ελλάδα του 2014 βλέπαμε την κρίση να εισέρχεται σε μια νέα και αβέβαιη φάση, η Γερμανία βίωνε στιγμές απέραντης οικονομικής ευδαιμονίας. Την ίδια ακριβώς χρονιά, η Ρωσία εισέβαλλε στην Κριμαία και επιχειρούσε να αποσπάσει βίαια την ανατολική Ουκρανία.

Σε κάποιες ταινίες, ο αποτελεσματικότερος τρόπος θανάτωσης βρικολάκων και λυκάνθρωπων είναι η «ασημένια σφαίρα», ένας όρος που χρησιμοποιείται μεταφορικά για να περιγράψει λύσεις απλές και τελεσίδικες σε προβλήματα που χρονίζουν. Και ποιο πρόβλημα έχει μεγαλύτερη ανάγκη λύσης από το Παλαιστινιακό; Στον συνεχή ορυμαγδό που προκαλεί ο Ντόναλντ Τραμπ ξεχώρισε την προηγούμενη εβδομάδα η πρότασή του […]