Στάθης Ν. Καλύβας*

Το 1965 εκδίδεται στη Γαλλία ένα από τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα. Ο τίτλος του είναι φαινομενικά απλός: «Τα πράγματα» και ο υπότιτλός του, ασυνήθιστος για μυθιστόρημα: «Μια ιστορία της δεκαετίας ’60».

Καθώς ένα ακόμη καλοκαίρι φθάνει στο τέρμα του, η πραγματικότητα που εμφανίζεται μπροστά μας δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική. Στην Ελλάδα, η κυρίαρχη αίσθηση παραπέμπει σε μια πραγματικότητα χαμηλών προσδοκιών και κυριαρχίας του λίγου και του μέτριου, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο συνεχίζεται η διάβρωση των κανόνων που προέκυψαν μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πόλεμου, εξασφαλίζοντας […]

Η εμπειρία του ελληνικού καλοκαιριού αλλάζει. Μπορεί η προσδοκία του κέρδους να συνδυαστεί με ένα άλλο μοντέλο; Υπάρχει «τρίτος δρόμος» μεταξύ του κορεσμού και της πλήρους απόρριψης;

Ποιες πληγές ανοίγει μια γενοκτονία; Κληρονομείται η ενοχή; Διαιωνίζεται σαν κατάρα; Ποια είναι η θέση της Ευρώπης; Αυτά είναι ορισμένα από τα ερωτήματα που προέκυψαν από την παράσταση «Ο όρκος της Ευρώπης» του Λιβανοκαναδού σκηνοθέτη και συγγραφέα Ουαζντί Μουαουάντ, που έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου. H «Κ» δημοσιεύει δύο διαφορετικές αναγνώσεις.

Πώς φανταζόμασταν την Ελλάδα του 2015 το 2005; Με ακόμη περισσότερη χλιδή, είναι η απάντηση: μεγαλύτερα σπίτια, αυτοκίνητα και εξοχικά. Πόσοι άραγε μπορούσαν τότε να φανταστούν πως το 2015 θα βιώναμε την απόλυτη αποτυχία, την απογοήτευση και κυρίως τον φόβο και τον εξευτελισμό του δημοψηφίσματος-παρωδία – σ’ ευχαριστούμε, Αλέξη!

Οι πρόσφατες ταραχές στο Λος Αντζελες τροφοδότησαν τις παγκόσμιες οθόνες με σκηνές αποκαλυπτικής δυστοπίας που παραπέμπουν σε εμφύλια σύρραξη: ο στρατός εναντίον των πολιτών στους δρόμους μιας φλεγόμενης πόλης, την ίδια στιγμή που ο κυβερνήτης της πολυπληθέστερης πολιτείας των ΗΠΑ συγκρούεται με τον πρόεδρο της χώρας.

Στο Σχέδιο Ανάπτυξης της Ελληνικής Οικονομίας, γνωστό και ως «Εκθεση Πισσαρίδη», που συνιστά το απόσταγμα της σοφίας των καλύτερων οικονομολόγων μας, προτείνεται ένα πρόγραμμα δομικών μεταρρυθμίσεων που οδηγούν στη μεγαλύτερη εξωστρέφεια και υψηλότερη παραγωγικότητα της οικονομίας.

Είναι δύσκολο να περιγράψω την αίσθηση που αποκομίζω κάθε φορά που συνομιλώ με φοιτητές από τις χώρες που παλαιότερα περιγράφαμε ως αναπτυσσόμενο ή Τρίτο Κόσμο.

Πρόσφατα μάθαμε πως το 2024 είχαμε 62.624 γεννήσεις. Καταγράφεται δηλαδή μια σημαντική πτώση από το 2023 και τις 71.455 γεννήσεις του. Δύο χρόνια πιο πριν, οι γεννήσεις ήταν 85.346, ενώ το 2009, 119.500. Η πτωτική τάση ήταν γνωστή. Εκείνο που εκπλήσσει είναι η επιτάχυνσή της.

Είναι κάπως σαν ο Ντόναλντ Τραμπ να έβαλε τη χώρα του, και άρα όλους μας, μέσα σε έναν επιταχυντή. Σχεδόν όλες οι πολιτικές αντιστοιχούν σε ουσιαστικά προβλήματα. Ισχύει, για παράδειγμα, ότι η πολιτική των δασμών συνδέεται με το τεράστιο εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ, ενώ η παράνομη μετανάστευση έχει δημιουργήσει μεγάλες πιέσεις και αντιδράσεις.

Λάρισα, Μάρτιος 2023: η προϊσταμένη του τοπικού ανακριτικού γραφείου της Πυροσβεστικής έχει αναλάβει καθήκοντα σ’ αυτό το πόστο μόλις το προηγούμενο πρωί: «Δεν είχα την παραμικρή εμπειρία προκειμένου να ανταποκριθώ στα καθήκοντα της προϊσταμένης του ανακριτικού γραφείου.

Το αμερικανικό σύστημα ανώτατης εκπαίδευσης είναι ένα αληθινό θαύμα: παγκόσμια πρωτοπορία στην επιστημονική έρευνα, αξιοκρατικός μαγνήτης για τα καλύτερα μυαλά του κόσμου, δημοκρατικό κύτταρο και βασικός μοχλός κοινωνικής κινητικότητας στην αμερικανική κοινωνία και θεμέλιο της μεταπολεμικής οικονομικής της επιτυχίας.