Γιώργος Παγουλάτος*

Οι εκλογές στις ΗΠΑ έδωσαν ανάσα ανακούφισης στους φίλους της αμερικανικής δημοκρατίας στον κόσμο.

Ο Τραμπ το συνόψισε με ανατριχιαστική ακρίβεια, το 2016: «Εχω τους πιο πιστούς οπαδούς. Θα μπορούσα να σκοτώσω κάποιον στη μέση της 5ης Λεωφόρου και πάλι να μη χάσω ούτε μία ψήφο».

Οποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα, ο τραμπισμός αποτελεί ισχυρή δύναμη στην αμερικανική πολιτική.

Σταθερότητα και προβλεψιμότητα είναι το πρώτο στο οποίο αποβλέπει η Γηραιά Ηπειρος σε σχέση με την αλλοπρόσαλλη περίοδο Τραμπ.

Είναι η ειλικρίνεια καλύτερη επικοινωνιακή στρατηγική από την προπαγάνδα; Είναι η γενναία ανάληψη ευθύνης αποτελεσματικότερη από την επίρριψη ευθυνών;

Κυκλοφορεί ευρέως μια δοξασία. Οτι επειδή η χώρα είναι σε ένταση με την Τουρκία, τον αιώνιο προβληματικό μας γείτονα, κι επειδή το καθεστώς Ερντογάν είναι αυτό που είναι, η Ελλάδα πρέπει να γίνει ένα μεγάλο στρατόπεδο.

Ο Ερντογάν είναι επιθετικός, μιλιταριστής. Εχει εισβάλει σε Συρία, Λιβύη, Ιράκ, στηρίζει τη Χαμάς εναντίον της Φατάχ στην Παλαιστίνη, υπονομεύει καθεστώτα όπως στην Αίγυπτο, δεν αναγνωρίζει την Κύπρο, έχει τσακωθεί με τη μισή Μεσόγειο.

«Η COVID είναι ψέμα». «Οχι στις μάσκες που πνίγουν τα παιδιά μας». «Bill Gates και 5G πίσω από τη συνωμοσία του κορωνοϊού». Περίσσεψαν οι εκδηλώσεις ανευθυνότητας και ανοησίας και στην κρίση αυτή.

Κοιτάζοντας την (προσώρας) αναδίπλωση του Ερντογάν απέναντι στην Ελλάδα, αντλούνται χρήσιμα συμπεράσματα. Ασφαλώς πρώτο ρόλο έπαιξε η στρατιωτική μας ετοιμότητα, η αξιόπιστη απειλή ενός θερμού επεισοδίου. Η αμυντική αποτρεπτικότητα είναι η πρώτη προϋπόθεση ασφαλούς συνύπαρξης με διεκδικητικούς γείτονες.

Πώς αντιμετωπίζεις έναν επεκτατικό γείτονα που αισθάνεται άβολα στο δυτικό του κοστούμι, στριμωγμένος στα υπάρχοντα σύνορά του; Πρώτα, πρέπει να τον «διαβάζεις» σωστά. Η σημερινή Τουρκία του Ερντογάν θεωρεί εαυτήν «κεντρικό κράτος», περιφερειακή ή και διεθνή δύναμη.

Λέγεται ότι όταν ο εφευρέτης του ατμόπλοιου, Ρ. Φούλτον, παρουσίασε στον Μέγα Ναπολέοντα τα σχέδιά του, εκείνος τον απέπεμψε με περιφρόνηση λέγοντας: «Σχεδιάζετε ένα πλοίο που θα πλέει αντίθετα στον άνεμο χάρη σε μια φωτιά που θα καίει κάτω από το κατάστρωμα. Δεν έχω χρόνο να ασχολούμαι με ανοησίες…».

Στα απόνερα της κρίσης του 2008, δύο Αμερικανοί οικονομολόγοι, η Carmen Reinhart και ο Kenneth Rogoff, εξέδωσαν ένα σημαντικό βιβλίο με τον σαρκαστικό τίτλο «Αυτή τη φορά είναι διαφορετικά». Διατρέχοντας οκτώ αιώνες χρηματοοικονομικών κρίσεων, με κοινές σταθερές και προβλέψιμα χαρακτηριστικά, αναδείκνυαν ένα κοινό σημείο: σε κάθε κρίση, ειδήμονες και αναλυτές έσπευδαν να αποφανθούν ότι η «δική τους» κρίση είναι διαφορετική και μοναδική.