Εάν κάποιος μπει στα αρχεία της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής και αναζητήσει στους διακεκριμένους αθλητές το όνομα του Σαβάρς Καραπετιάν δεν θα βρει δίπλα από το όνομά του κανένα ολυμπιακό μετάλλιο. Η τροπαιοθήκη του μπορεί να μη διαθέτει την υψηλότερη αθλητική διάκριση αλλά στο βιογραφικό του υπάρχει κάτι που κανένας αθλητής δεν έχει πετύχει: ο κολυμβητής από την Αρμενία θυσίασε την αθλητική του καριέρα για να σώσει δεκάδες ανθρώπους.
Ενα αστέρι φέρει το όνομά του, έχει τιμηθεί με σπουδαία διεθνή βραβεία ενώ η ζωή του έγινε ντοκιμαντέρ, ταινίες και βιβλίο. Και όμως το επίτευγμά του, αρχικά, αποτελούσε κρατικό μυστικό.
Ο Σαβάρς Καραπετιάν γεννήθηκε στην Αρμενία στις 19 Μαΐου 1953. Από μικρή ηλικία ασχολήθηκε με την κολύμβηση και, ιδιαίτερα, με την τεχνική κολύμβηση. Πολύ γρήγορα άρχισε να συλλέγει διακρίσεις. Μέχρι την ηλικία των 24 ετών είχε αναδειχθεί επτά φορές πρωταθλητής Σοβιετικής Ενωσης και είχε κατακτήσει 17 μετάλλια σε παγκόσμια πρωταθλήματα και 13 σε ευρωπαϊκά. Το… μετάλλιο όμως της αυταπάρνησης, της ανιδιοτέλειας και του ηρωισμού δεν διαθέτει χρώμα και η αξία του δεν μπορεί να αποτιμηθεί.
Η πρώτη φορά που ο Σαβάρς έδειξε τα τεράστια αποθέματα ψυχραιμίας του ήταν σε ηλικία 21 ετών. Βρισκόταν με άλλα 30 άτομα σε ένα λεωφορείο όταν ο οδηγός του σταμάτησε και κατέβηκε για να κάνει έναν έλεγχο στο αυτοκίνητο χωρίς να «δέσει» καλά το χειρόφρενο και άφησε τη μηχανή ανοιχτή. Το λεωφορείο άρχισε να κατευθύνεται προς ένα φαράγγι. Ο κολυμβητής δεν δίστασε. Αμέσως έσπασε το τζάμι που χώριζε τους επιβάτες με τη θέση του οδηγού και στο χείλος του γκρεμού κατάφερε να στρέψει το τιμόνι και να οδηγήσει το όχημα μακριά από αυτόν. Το μεγαλύτερο… μετάλλιο ηρωισμού ο κολυμβητής θα το κατακτήσει λίγα χρόνια αργότερα.
Είκοσι πέντε δευτερόλεπτα για κάθε ζωή
Το ημερολόγιο έγραφε 16 Σεπτεμβρίου 1976 και ο νεαρός αθλητής έκανε προπόνηση, μαζί με τον, επίσης αθλητή, αδελφό του, τον Κάμο, στη στεριά της τεχνητής λίμνης που βρίσκεται στο Ερεβάν. Οι δύο άνδρες κόντευαν να ολοκληρώσουν την προπόνησή τους όταν ένας δυνατός θόρυβος τράβηξε την προσοχή τους. Ενα τρόλεϊ είχε πέσει από μία γέφυρα μέσα στη λίμνη. «Ηταν σαν να εξερράγη μία βόμβα», θα πει αργότερα ο πρωταθλητής.
Στις όχθες της λίμνης βρίσκονταν και άλλοι άνθρωποι αλλά ο Σαβάρς έδρασε αστραπιαία και, χωρίς να σκεφτεί ότι τα κρύα νερά ήταν μολυσμένα και η λάσπη δεν άφηνε πολλά περιθώρια ορατότητας, βούτηξε μέσα. «Σε δύσκολες στιγμές η αγάπη σου για τους συνανθρώπους σου σε δυναμώνει πιο πολύ», θα τονίσει, ύστερα από χρόνια, στο ντοκιμαντέρ «Swimmer». Οι 92 επιβάτες είχαν παγιδευτεί στο σιδερένιο βαγόνι, σε βάθος δέκα μέτρων. Ο κολυμβητής κατάφερε να σπάσει το τζάμι και ανάμεσα σε τζάμια και στα θολά νερά άρχισε να ψάχνει για ανθρώπους. Κάθε βουτιά του διαρκούσε, περίπου, 25 δευτερόλεπτα. Εκανε 40 βουτιές και έβγαλε έξω 37 ανθρώπους ενώ άλλοι εννέα βγήκαν από το παράθυρο που είχε σπάσει. Η στεριά απείχε 25 μέτρα και στη μεταφορά είχε τη βοήθεια και του αδελφού του.
Το μαξιλάρι καθίσματος που τον στοίχειωσε
Στην τελευταία του κατάδυση και στα πρόθυρα της λιποθυμίας, ο Σαβάρς βγήκε έξω από το νερό κρατώντας ένα μαξιλάρι καθίσματος αντί για άνθρωπο. «Για πολλούς μήνες έβλεπα εφιάλτες για αυτό το μαξιλάρι. Θα μπορούσα να σώσω ακόμα μία ζωή», έχει δηλώσει σε ρωσικά ΜΜΕ. Από τους 46 επέζησαν οι είκοσι.
Ο πρωταθλητής νοσηλεύτηκε στο ίδιο νοσοκομείο με τα θύματα του δυστυχήματος καθώς είχε τραυματιστεί από τα γυαλιά του παραθύρου και εμφάνισε πνευμονικές επιπλοκές. Εμεινε στο νοσοκομείο επί 45 ημέρες και οι γιατροί του συνέστησαν να εγκαταλείψει τον πρωταθλητισμό. Ο ίδιος δεν θέλησε ούτε να το συζητήσει.
Υστερα από λίγες εβδομάδες και χωρίς να έχει αναρρώσει πλήρως πήρε μέρος στο πρωτάθλημα της ΕΣΣΔ. Ο αδελφός του βρισκόταν στην άκρη του νερού προκειμένου να βουτήξει εάν έβλεπε τον Σαβάρς να ζαλίζεται. Ολοκλήρωσε τον αγώνα στην πρώτη θέση και πρόσθεσε στη συλλογή του ακόμα ένα παγκόσμιο ρεκόρ (το 17ο). Σε αυτόν τον αγώνα κατάλαβε ότι τα πνευμόνια του δεν άντεχαν κάτω από το νερό και το, όπως τον αποκαλούσαν, «αμφίβιο» αποφάσισε να βάλει τέλος στην αθλητική καριέρα του.
Η ηρωική πράξη της διάσωσης των ανθρώπων διαδόθηκε από στόμα σε στόμα και το όνομα του πρωταθλητή πέρασε στη σφαίρα του θρύλου. Ο σοβιετικός Τύπος όμως δεν έκανε αναφορά σε δυστυχήματα που έπλητταν το κύρος της ΕΣΣΔ. Χρειάστηκε να περάσουν έξι χρόνια για να δημοσιευτεί η ιστορία στην εφημερία «Komsomolskaya Pravda», με τίτλο «Η υποβρύχια μάχη του πρωταθλητή», χωρίς, όμως, να υπάρξει αναφορά στον αριθμό των νεκρών. Η δημοσίευση είχε ως αποτέλεσμα να λάβει ο Σαβάρς χιλιάδες επιστολές με συγχαρητήρια.
Λίγα χρόνια μετά, το 1985, ο Καραπετιάν θα γίνει και πάλι ήρωας. Βρισκόταν στο συναυλιακό–αθλητικό συγκρότημα Καρέν Ντεμιρτσιάν όταν ξέσπασε πυρκαγιά. Δεν σκέφτηκε ούτε λεπτό τα κατεστραμμένα πνευμόνια του και έσπευσε να βοηθήσει τους πυροσβέστες στους απεγκλωβισμούς. Για ακόμα μία φορά τραυματίστηκε σοβαρά και πέρασε αρκετό χρονικό διάστημα σε νοσοκομείο προκειμένου να θεραπευτούν τα εγκαύματα.
«Το κύριο πράγμα είναι να θυμάσαι τι σε κάνει άνθρωπο. Η αδιαφορία αποτελεί ένα ευμετάβλητο φαινόμενο και εξαρτάται από την ευημερία της κοινωνίας. Η καλοσύνη καλλιεργείται με την αγάπη και πρέπει να διδάξουμε από νωρίς στα παιδιά μας να αγαπάνε τον συνάνθρωπό τους», έχει πει.
Πηγές: https://aurorahumanitarian.org, https://ria.ru, https://horizonweekly.ca
