Η δήλωση του Αμερικανού προέδρου Μπους, τον περασμένο Ιούνιο στην Πολωνία, ότι «το ΝΑΤΟ θα φθάνει από τη Βαλτική στη Μαύρη Θάλασσα», δεν προκάλεσε την παραμικρή αίσθηση. Η διαδικασία διεύρυνσης της Συμμαχίας εμφανίζεται σήμερα ως εντελώς ασύνδετη με τα παλαιά παιχνίδια γεωστρατηγικής. Στο παρελθόν, η σύναψη συμμαχιών εθεωρείτο προάγγελος διεξαγωγής πολέμου. Οι συμμαχίες σήμερα, αποτελούν επιβεβαίωση κοινών στόχων και αρχών.
Η διεύρυνση του ΝΑΤΟ αποτελεί αναγνώριση ότι τα κράτη του πρώην ανατολικού μπλοκ έχουν ασπασθεί επιτυχώς τις αρχές της ελεύθερης αγοράς, ενώ δεν τα υποχρεώνει να στραφούν στρατηγικά εναντίον του πρώην αφέντη τους. Ο κ. Μπους επιμένει ότι η Ρωσία δεν αποτελεί πλέον στρατηγικό κίνδυνο, ενώ το μήνυμά του προς το Κρεμλίνο είναι εξίσου καθησυχαστικό.
Δεν υπάρχει λόγος να αμφιβάλλουμε για την ειλικρίνεια των δηλώσεων Μπους. Η είσοδος στο ΝΑΤΟ περιέχει σαφείς υποχρεώσεις για ανάπτυξη των κοινοβουλευτικών θεσμών. Εάν, όμως, η διεύρυνση της συμμαχίας είχε ως πραγματικό στόχο τη δημιουργία νέας ισορροπίας δυνάμεων, τα κράτη-μέλη της Συμμαχίας θα έπρεπε να είναι πιο προσεκτικά στην επιλογή εταίρων. Παραδοσιακά, οι μεγάλες δυνάμεις, υπήρξαν ιδιαίτερα προσεκτικές στη σύναψη συμμαχιών με μικρότερες χώρες, οι οποίες επεδίωκαν αμυντικά οφέλη, παρουσιάζοντας παράλληλα σημαντικούς κινδύνους. Ο καταστατικός χάρτης του ΝΑΤΟ αναφέρει, άλλωστε, ότι οποιαδήποτε επίθεση εναντίον κράτους-μέλους αντιμετωπίζεται ως επίθεση κατά της Συμμαχίας. Η είσοδος στο ΝΑΤΟ σημαίνει τη συμμετοχή σε ευρύτερη αμυντική δομή, υπό ενιαία διοίκηση. Η διαδικασία αυτή παρέχει σημαντικές ευκαιρίες εκδημοκρατισμού, επιβάλλοντας αυστηρό έλεγχο στις ένοπλες δυνάμεις, λειτουργεί, όμως, και ως υπενθύμιση ότι το ΝΑΤΟ δεν αποτελεί πλέον αμυντική ομοσπονδία δυτικών κρατών. Οι πρώτες ανατολικές χώρες, οι οποίες εισήλθαν στο ΝΑΤΟ στις αρχές του 1999, Πολωνία, Ουγγαρία και Τσεχία, αναγκάσθηκαν έτσι να συμμετάσχουν στην αεροπορική επιχείρηση εναντίον της Σερβίας.
Οργισμένο Κρεμλίνο
Η Ρωσία εξέφρασε έντονες διαφωνίες σχετικά με τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ, ενώ το Κρεμλίνο εξευμενίσθηκε μόνο μετά τη θέσπιση ειδικής συμφωνίας, η οποία της δίνει προνομιακή πρόσβαση στις δομές εξουσίας του ΝΑΤΟ. Οι Ρώσοι υπαναχώρησαν από τη συμφωνία, την εποχή της κρίσης στο Κόσοβο, ενώ συνεχίζουν να διατηρούν αντιρρήσεις, εξαιτίας της απόφασης της κυβέρνησης Μπους να αναπτύξει αντιπυραυλική ασπίδα.
Η συνεχιζόμενη διεύρυνση της συμμαχίας, ώστε να συμπεριληφθούν τα κράτη της Βαλτικής, προκαλεί την οργή του Κρεμλίνου, αποκλείοντας την εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης. Οπως και στην περίπτωση της Ε.Ε. η διεύρυνση θα δυσχεράνει τη λήψη αποφάσεων. Αν και η προοπτική διάλυσης του ΝΑΤΟ απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο, η μετατροπή της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας σε πανευρωπαϊκό αμυντικό οργανισμό βρίσκεται σε εξέλιξη.
Η Ρωσία δεν πρέπει να θορυβείται από αυτή την πορεία. Η μεταμόρφωση του ΝΑΤΟ σε ευρωπαϊκή αμυντική οντότητα δεν μπορεί, άλλωστε, να ολοκληρωθεί χωρίς τη συμμετοχή της Ρωσίας σε αυτό τον αμυντικό μηχανισμό.
Η πρόταση Σίλι δεν ήρθε, πάντως, ως κεραυνός εν αιθρία, για όποιον παρακολουθούσε τις μετά τη Γένοβα αντιδράσεις Ευρωπαίων ιθυνόντων αλλά και τις ανησυχίες των Ευρωπαίων από τα συμπτώματα αποσύνθεσης της ΠΓΔΜ.
