Μεγαλύτερη συμμετοχή στα βάρη της κοινής άμυνας από τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ ή μικρότερη υποστήριξη από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών; Αυτό το δίλημμα έθεσε με σαφήνεια στους Ευρωπαίους ομολόγους του ο νέος υπουργός Αμυνας της Αμερικής, Τζιμ Μάτις, κατά τη χθεσινή παρθενική συμμετοχή του σε υπουργική σύνοδο της Ατλαντικής Συμμαχίας.
«Η Αμερική δεν μπορεί να φροντίζει περισσότερο από εσάς τους ίδιους για τη μελλοντική ασφάλεια των παιδιών σας», δήλωσε στους 27 ομολόγους του ο επικεφαλής του Πενταγώνου, υπενθυμίζοντας ότι εδώ και κάμποσα χρόνια η Ουάσιγκτον επιμένει σταθερά στην ανάγκη να δαπανά κάθε ευρωπαϊκό μέλος της Συμμαχίας τουλάχιστον το 2% του ΑΕΠ στον τομέα της άμυνας.
Η άνοδος στην εξουσία του Ντόναλντ Τραμπ θορύβησε τις κυβερνήσεις των ευρωπαϊκών κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, δεδομένου ότι στην προεκλογική εκστρατεία είχε χαρακτηρίσει την Ατλαντική Συμμαχία «παρωχημένη». Εκτοτε αναθεώρησε την τοποθέτησή του, διαβεβαιώνοντας ότι θα τιμήσει τις συμμαχικές υποχρεώσεις της χώρας του.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Τζιμ Μάτις χαρακτήρισε χθες το ΝΑΤΟ «θεμέλιο λίθο για τις Ηνωμένες Πολιτείες και όλη τη διατλαντική κοινότητα», προσθέτοντας ότι εκπροσωπεί «την πιο επιτυχημένη και ισχυρή στρατιωτική συμμαχία στη σύγχρονη Iστορία». Ο Αμερικανός αξιωματούχος τόνισε ότι το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια καινούργιες προκλήσεις, με κυριότερες την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία και την ανάδυση του Ισλαμικού Κράτους ως απειλής στα νότια σύνορα της Τουρκίας.
Υπό αυτό το πρίσμα, ο Τζιμ Μάτις υπήρξε ιδιαίτερα πιεστικός σχετικά με τη χρηματοδότηση της κοινής άμυνας από τους Ευρωπαίους. «Η Αμερική θα σεβαστεί τις υποχρεώσεις της», τόνισε, «αλλά αν τα έθνη σας δεν θέλουν να δουν την Αμερική να μετριάζει τη δέσμευσή της στη Συμμαχία, καθεμιά από τις πρωτεύουσές σας θα πρέπει να στηρίξει εμπράκτως την κοινή μας άμυνα».
Από τα 28 κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, τα 19 δαπανούν λιγότερο από το 1,5% του ΑΕΠ στην άμυνα. Πρώτες στον κατάλογο, οι Ηνωμένες Πολιτείες δαπανούν το 3,6% του ΑΕΠ, ενώ στη δεύτερη θέση έρχεται η Ελλάδα με 2,4% του ΑΕΠ.
Παίρνοντας τον λόγο μετά τον Τζιμ Μάτις στην υπουργική σύνοδο του ΝΑΤΟ, ο Βρετανός υπουργός Αμυνας Μάικλ Φάλον δήλωσε ότι η τοποθέτηση του ομολόγου του δείχνει ότι «η εξάντληση της υπομονής του Αμερικανού φορολογουμένου είναι πραγματικότητα». Ο Βρετανός αξιωματούχος κάλεσε τους Ευρωπαίους εταίρους του να δεσμευτούν για σταδιακή αύξηση των αμυντικών δαπανών σε ετήσια βάση, έστω κι αν δεν μπορούν να τις ανεβάσουν απότομα στο 2% του ΑΕΠ.
Η Ιταλία και η Ισπανία, δύο από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες, δαπανούν γύρω στο 1% του ΑΕΠ, ενώ πλούσιες χώρες, όπως το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Δανία, περιλαμβάνονται σε αυτές που δαπανούν τα λιγότερα για την κοινή άμυνα. Πάντως, ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας Γενς Στόλτενμπεργκ εξέφρασε «απόλυτη βεβαιότητα» ότι το μήνυμα της υπουργικής συνόδου «θα είναι μήνυμα διατλαντικής ενότητας… και πολύ ισχυρής δέσμευσης των ΗΠΑ για το ΝΑΤΟ».
