Ερευνώντας με αεροσκάφη και ειδικό εξοπλισμό το νοτιοδυτικό τμήμα του Αμαζονίου, αρχαιολόγοι ανακάλυψαν εκατοντάδες αρχαία, μνημειακά σχέδια χαραγμένα στο έδαφος, τα οποία υποδηλώνουν την ύπαρξη σύνθετων κοινωνιών στο τροπικό δάσος περίπου μία χιλιετία πριν από την άφιξη των Ισπανών και Πορτογάλων αποίκων.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα στο επιστημονικό περιοδικό Nature, αποκαλύπτει κρυμμένους κύκλους, τετράγωνα και άλλα γεωμετρικά σχήματα, ορισμένα από τα οποία συνδέονται μεταξύ τους με δρόμους, κρυμμένα κάτω από την πυκνή βλάστηση του δάσους.
Συνολικά εντοπίστηκαν σχεδόν 400 άγνωστες έως σήμερα κατασκευές. Πολλές από αυτές είναι γεωγλυφικοί σχηματισμοί και χρονολογούνται από το 600 π.Χ. έως το 850 μ.Χ. Οι καινούργιες ανακαλύψεις ενισχύουν τα στοιχεία που ανατρέπουν την εικόνα του Αμαζονίου ως μιας δήθεν «ανέγγιχτης» περιοχής πριν από την άφιξη των Ευρωπαίων τον 15ο αιώνα.
Για να μπορέσουν να «δουν» κάτω από την πυκνή κόμη του δάσους, κοντά στα σύνορα Βολιβίας, Βραζιλίας και Περού, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν την τεχνολογία σάρωσης με λέιζερ lidar (Light Detection and Ranging), η οποία χρησιμοποιείται από αρχαιολόγους και άλλους επιστήμονες σε όλο τον κόσμο για τη χαρτογράφηση τοποθεσιών που είναι αόρατες με γυμνό μάτι.
Τα γεωγλυφικά, τα οποία σχηματίζονται από αναχώματα, λόφους και τάφρους, διαφέρουν σημαντικά σε μέγεθος. Τα περισσότερα καλύπτουν έκταση περίπου επτά στρεμμάτων, ενώ πολλά διαθέτουν τάφρους πλάτους περίπου εννέα μέτρων και βάθους σχεδόν πέντε μέτρων. Η μεγαλύτερη κατασκευή εκτείνεται σε περισσότερα από 120 στρέμματα.
«Πρόκειται για μια σημαντική και φιλόδοξη μελέτη, βασισμένη σε εξαιρετικά εκτεταμένη κάλυψη lidar για την περιοχή, η οποία αποκαλύπτει την εντυπωσιακή κλίμακα των ανθρωπογενών μεταβολών του τοπίου στη νοτιοδυτική Αμαζονία πριν από την άφιξη του Κολόμβου», δήλωσε ο αρχαιολόγος Χοσέ Ιριάρτε του Πανεπιστημίου του Εξετερ, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα.
Οπως πρόσθεσε, περαιτέρω ανασκαφές θα είναι καθοριστικές για τη διερεύνηση των γεωγλυφικών, τα οποία παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αινιγματικά, καθώς δεν είναι ακόμη σαφές «πώς χρησιμοποιούνταν και αν σχετίζονταν με κατοίκηση, τελετές ή άλλες δραστηριότητες».
Μια άγνωστη, αρχαία κοινωνία
«Είμαστε σχεδόν βέβαιοι ότι χρησιμοποιούνταν για γιορτές, πολιτικές συγκεντρώσεις, τελετές, χορό, μουσική, αλλά και διαγωνισμούς», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης, Μάρτι Πέρσινεν, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι. Οι ερευνητές αποδίδουν τις κατασκευές σε μια αρχαία κοινωνία που ονομάζουν Ακουίρι. Σύμφωνα με τον δρα Πέρσινεν, επρόκειτο για μια πολυπολιτισμική και πολύγλωσση κοινότητα που «μοιραζόταν μια κοινή κοσμοαντίληψη», η οποία αντανακλάται στα τελετουργικά αυτά κέντρα.
«Κανείς δεν έχει καταφέρει ακόμη να εξηγήσει πλήρως» τον ακριβή σκοπό ή τη σημασία των γεωγλυφικών, τα οποία ενδέχεται να έχουν και αστρονομικές αναφορές, δήλωσε η Αννα Ρούζβελτ, καθηγήτρια Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόι στο Σικάγο, η οποία επίσης δεν συμμετείχε στην ερευνητική ομάδα.
Τα ευρήματα, που εκτείνονται σε περιοχή περίπου 4.400 τετραγωνικών χιλιομέτρων, ενισχύουν τις ενδείξεις ότι η λεκάνη του Αμαζονίου ήταν πυκνοκατοικημένη αιώνες πριν από τον Χριστόφορο Κολόμβο. Χρονικογράφοι, όπως ο Γκασπάρ ντε Καρβαχάλ, ιεραπόστολος που ταξίδεψε στον Αμαζόνιο τη δεκαετία του 1540 μαζί με τον Φρανσίσκο ντε Ορεγιάνα, περιέγραφαν περιοχές «πυκνοκατοικημένες», με μεγάλους οικισμούς, μεταξύ των οποίων ένας που «εκτεινόταν σε πέντε λεύγες χωρίς να μεσολαβεί κανένα κενό από σπίτι σε σπίτι».
Οι περιγραφές αυτές απορρίφθηκαν σε μεγάλο βαθμό τους επόμενους αιώνες, καθώς οι ασθένειες και οι άποικοι αποδεκάτισαν τους αυτόχθονες πληθυσμούς. Παράλληλα, πολλοί επιστήμονες δυσκολεύονταν να εξηγήσουν πώς θα μπορούσαν να έχουν αναπτυχθεί μεγάλες και πολύπλοκες κοινωνίες χωρίς γεωργία «ευρωπαϊκού τύπου», γεγονός που ενίσχυσε τη λανθασμένη αντίληψη ότι ο Αμαζόνιος ήταν ένα παρθένο δάσος και όχι μια περιοχή όπου ο ανθρώπινος πληθυσμός είχε σχεδόν αφανιστεί.
«Οι αρχαιολόγοι ανακαλύπτουν συνεχώς στοιχεία που θεωρητικά δεν θα έπρεπε να υπάρχουν στον Αμαζόνιο. Αυτό δεν οφείλεται στο έδαφος, αλλά στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αξιοποιούσαν το δάσος», δήλωσε η δρ Ρούζβελτ.
Πρόσφατες έρευνες σε άλλες περιοχές του Αμαζονίου έχουν αποκαλύψει ίχνη δρόμων, καναλιών, πλατειών και υπερυψωμένων οικιστικών ανοιγμάτων, μεταξύ άλλων και στο ανατολικό τμήμα του Ισημερινού. Η ομάδα του δρος Πέρσινεν εκτιμά ότι στην περιοχή ενδέχεται να υπάρχουν ακόμη χιλιάδες άγνωστες χωμάτινες κατασκευές, επισημαίνοντας ότι σε ορισμένα σημεία η βλάστηση είναι τόσο πυκνή ώστε ακόμη και οι ακτίνες λέιζερ δεν μπορούν να διαπεράσουν το φύλλωμα.
Οι ερευνητές εκτιμούν επίσης ότι στην ακμή τους, μεταξύ 100 μ.Χ. και 300 μ.Χ., οι Ακουίρι ίσως ξεπερνούσαν τα τρία εκατομμύρια σε πληθυσμό.
Πηγή New York Times
