Τα κράτη του Κόλπου έχουν ταχθεί υπέρ πρότασης του Ομάν που θα επιτρέπει στην Τεχεράνη να εισπράττει τέλη προαιρετικά από τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με πηγή του Κόλπου που μίλησε στο Reuters.
Η πρόταση θεωρείται ότι θα μπορούσε να αποτελέσει λύση για την αποκατάσταση των εμπορικών ροών πετρελαίου που διαταράχθηκαν στη διάρκεια του πολέμου ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος διέκοψε αιφνιδιαστικά το Σαββατοκύριακο τη νέα αμερικανική αεροπορική εκστρατεία κατά του Ιράν, δήλωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη «καλές συνομιλίες» με την Τεχεράνη. Προειδοποίησε ωστόσο ότι οι αμερικανικές επιθέσεις θα επαναληφθούν εάν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν.
Το Ιράν αρνείται ότι επιδιώκει επανέναρξη των συνομιλιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Ουάσιγκτον είχε ξεκινήσει τις νέες επιθέσεις νωρίτερα αυτόν τον μήνα με στόχο να περιορίσει τον έλεγχο του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο διερχόταν περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Το Ιράν είχε ουσιαστικά αποκλείσει τις διελεύσεις ξένων πλοίων μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις της 28ης Φεβρουαρίου.
Συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν τον περασμένο μήνα οδήγησε σε μερική επαναλειτουργία του περάσματος, όμως αυτή κατέρρευσε στις αρχές Ιουλίου, όταν η Τεχεράνη άρχισε να βάλλει κατά πλοίων που χρησιμοποιούσαν θαλάσσιο διάδρομο τον οποίο δεν αναγνώριζε.
Τι αλλάζει η πρόταση του Ομάν
Το Ιράν έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να διαχειρίζεται τα Στενά από κοινού με το Ομάν, το οποίο ελέγχει την απέναντι ακτή, και να επιβάλλει τέλη για τις υπηρεσίες που παρέχονται στα πλοία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, αντίθετα, επιδιώκουν την επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς ελεύθερης διέλευσης χωρίς υποχρεωτικές χρεώσεις, υποστηρίζοντας ότι η επιβολή υποχρεωτικών τελών θα ήταν παράνομη.
Με βάση την πρόταση του Ομάν, το Ιράν δεν θα έχει αποκλειστικό έλεγχο των Στενών και οι εισφορές των πλοίων θα είναι προαιρετικές. Το μοντέλο βασίζεται στο σύστημα που εφαρμόζεται στα Στενά της Μαλάκα, όπου η Ινδονησία, η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη ζητούν από τα διερχόμενα πλοία εθελοντικές συνεισφορές για τη χρηματοδότηση της ναυσιπλοΐας, της προστασίας του περιβάλλοντος και των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί συζήτησε χθες, Δευτέρα, το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ με τους ομολόγους του από το Ομάν και τη Σαουδική Αραβία, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ενίσχυσης της περιφερειακής συνεργασίας, σύμφωνα με ανακοίνωση του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών.
«Παράθυρο» στη διπλωματία
Ο Τραμπ δήλωσε από πλευράς του ότι αποφάσισε να σταματήσει τη νέα αεροπορική εκστρατεία έπειτα από εισήγηση των στρατιωτικών διοικητών, οι οποίοι εκτίμησαν ότι η επιχείρηση είχε ολοκληρώσει τον σκοπό της. Οι 13 ημέρες αμερικανικών βομβαρδισμών προκάλεσαν δεκάδες θανάτους στο Ιράν και κατέστρεψαν γέφυρες, σήραγγες και στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Το Ιράν απάντησε με επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις σε γειτονικές χώρες, στις οποίες σκοτώθηκαν τέσσερα μέλη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, καθώς και με πλήγματα σε πολιτικές υποδομές κρατών του Κόλπου, τα οποία χαρακτήρισε αντίποινα για αμερικανικά πλήγματα σε πολιτικούς στόχους.
Η Τεχεράνη ανέφερε ότι θα τηρήσει την κατάπαυση του πυρός όσο πράττουν το ίδιο και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, χθες, Δευτέρα, αναφέρθηκαν επιθέσεις με drones στην Ιορδανία, στη Σαουδική Αραβία και στο βόρειο Ιράν, ενώ η Ιορδανία ανακοίνωσε ότι κατέρριψε ακόμη ένα drone σήμερα, Τρίτη.
Ο Τραμπ εμφανίστηκε χθες αισιόδοξος για την επίτευξη συμφωνίας που θα τερματίσει τη σύγκρουση, αλλά προειδοποίησε:
«Πιστεύω ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να επιτευχθεί κάτι. Αν συμβεί, τόσο το καλύτερο. Αν όχι, θα επιστρέψουμε σε ό,τι κάναμε πριν από δύο ημέρες».
Το Ιράν, πάντως, επιμένει ότι δεν έχει ζητήσει νέες διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις οποίες κατηγορεί ότι παραβίασαν τη συμφωνία-πλαίσιο που είχε επιτευχθεί τον περασμένο μήνα για συνομιλίες με στόχο τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να συναντηθεί σήμερα, Τρίτη, στην Ουάσιγκτον με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Αν και το Ισραήλ συμμετείχε στην αρχική στρατιωτική εκστρατεία, δεν παρίσταται στις μεταγενέστερες ειρηνευτικές συνομιλίες, ενώ οι σχέσεις των δύο ηγετών εμφανίζονται τεταμένες.
Σύμφωνα με το Reuters, ο Τραμπ έχει χρειαστεί να αποτρέψει τον Νετανιάχου από το να εξαπολύσει νέες επιθέσεις κατά στόχων στον Λίβανο με στόχο την αποδυνάμωση της φιλοϊρανικής Χεζμπολάχ, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να υπονομεύσει τις διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη.
Πτώση στις τιμές πετρελαίου
Η αναστολή της αμερικανικής αεροπορικής εκστρατείας οδήγησε σε απότομη πτώση των τιμών του πετρελαίου, οι οποίες υποχώρησαν κατά περίπου 8% τη Δευτέρα και συνέχισαν να κινούνται πτωτικά και την Τρίτη. Το Brent είχε απώλειες άνω του 2,5%, κοντά στα 86 δολάρια το βαρέλι.
Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη είχαν συμφωνήσει τον Ιούνιο σε πλαίσιο διαπραγματεύσεων που προβλέπει συνομιλίες έως τα τέλη Αυγούστου για βασικά ζητήματα, όπως το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Ωστόσο, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν ως προς την ερμηνεία των όρων που αφορούν τα Στενά του Ορμούζ: οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι η συμφωνία εγγυάται την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, ενώ το Ιράν θεωρεί ότι του αναγνωρίζει δικαίωμα εποπτείας των διελεύσεων.
Με πληροφορίες από Reuters
