ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Σενάρια παραμονής του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην προεδρία της Τουρκίας με τη φόρμουλα του «προέδρου Ερντογάν εφ’ όρου ζωής» άρχισαν να συζητούν βουλευτές του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), με αφορμή τις διαβουλεύσεις για τη σύνταξη νέου Συντάγματος.
Η πιο ξεκάθαρη πρόταση προς αυτή την κατεύθυνση προήλθε από τη βουλευτή του AKP Σεράπ Γιαζιτζί Οζμπουντούν, η οποία, σε συνεδρίαση του κόμματος, απευθυνόμενη στον Ερντογάν, δήλωσε: «Από την αρχή υποστήριζα το κοινοβουλευτικό σύστημα και εξακολουθώ να υποστηρίζω αυτήν τη θέση. Μακάρι να μπορούσαμε να βρούμε έναν τρόπο να επιστρέψουμε στο κοινοβουλευτικό σύστημα. Αν μπορούσαμε να προσθέσουμε μια μεταβατική διάταξη στο Σύνταγμα που θα σας επέτρεπε να παραμένετε πρόεδρος εφ’ όρου ζωής».
Σύμφωνα με την εφημερίδα Cumhuriyet, ο Τούρκος πρόεδρος φέρεται να απάντησε: «Αυτά θα τα συζητήσουμε αργότερα». Το εντυπωσιακό στοιχείο είναι πως η Οζμπουντούν, η οποία είναι συνταγματολόγος, είχε εκλεγεί βουλευτής του CHP και αργότερα αυτομόλησε στο κυβερνών κόμμα.
Οι κάλπες
Στην Τουρκία γνωρίζουν ότι, εφόσον οι επόμενες προεδρικές εκλογές διεξαχθούν κανονικά, δηλαδή τον Μάιο του 2028, ο Ερντογάν δεν θα έχει δικαίωμα να είναι εκ νέου υποψήφιος, καθώς θα έχει συμπληρώσει δύο θητείες με το ισχύον προεδρικό σύστημα. Ωστόσο, το Σύνταγμα προβλέπει ότι εάν προκηρυχθούν πρόωρες εκλογές, ο Τούρκος πρόεδρος μπορεί να θέσει ξανά υποψηφιότητα.
Στο κυβερνών κόμμα συζητείται επίσης το ενδεχόμενο, καθώς η κυβερνητική συμμαχία ενδέχεται να δυσκολευτεί να ξεπεράσει το όριο του 50% που απαιτείται για την εκλογή προέδρου, αλλά και λόγω των συνομιλιών με τους Κούρδους για τον εκδημοκρατισμό της χώρας, να προχωρήσει η υιοθέτηση νέου Συντάγματος και η επαναφορά του κοινοβουλευτικού συστήματος. Στην περίπτωση αυτή, σύμφωνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους, θα μπορούσαν να διεξαχθούν βουλευτικές εκλογές, ενώ η θητεία του προέδρου θα επεκταθεί στα επτά χρόνια, όπως ίσχυε στο παλαιότερο σύστημα. Ετσι, ο Ερντογάν θα μπορούσε, χωρίς νέα προεδρική εκλογική αναμέτρηση, να παραμείνει στην εξουσία τουλάχιστον έως το 2030.
Ο Οζγκιούρ Οζέλ ίδρυσε χθες το Νέο Κόμμα, στο οποίο εντάχθηκαν συνολικά 91 βουλευτές, που αποχώρησαν από το αντιπολιτευόμενο CHP.
Πάντως, ο Τούρκος πρόεδρος δεν αντιμετωπίζει σήμερα σοβαρά προβλήματα στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο. Στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, το CHP (Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα), το κράτος έχει ορίσει ως πρόεδρο τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, ενώ ο εκλεγμένος πρόεδρος, Οζγκιούρ Οζέλ, με δικαστική απόφαση έχει απομακρυνθεί από τα καθήκοντά του. Παράλληλα, ο υποψήφιος της αντιπολίτευσης για την προεδρία και δήμαρχος Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, παραμένει προφυλακισμένος με κατηγορίες οικονομικών ατασθαλιών, ενώ έχει ακυρωθεί και το πανεπιστημιακό του πτυχίο με δικαστική απόφαση.
Ο Οζέλ ξεκίνησε τις διαδικασίες για την ίδρυση νέου πολιτικού φορέα και αναμένονται οι επίσημες παραιτήσεις 91 βουλευτών από το CHP. Οι βουλευτές, που θα αποτελέσουν την ιδρυτική ομάδα του Νέου Κόμματος, όπως θα ονομάζεται το κόμμα, υπέβαλαν τις παραιτήσεις τους ψηφιακά. Η απόφαση για τη δημιουργία του Νέου Κόμματος ελήφθη αφού εξαντλήθηκαν τα περιθώρια της νομικής διαμάχης στο εσωτερικό του CHP, λόγω της έναρξης των δικαστικών διακοπών.
Ο Οζέλ πραγματοποίησε σειρά επαφών με 74 επικεφαλής επαρχιακών οργανώσεων, μέλη της Κεντρικής Επιτροπής και βουλευτές. Η ίδρυση του Νέου Κόμματος έγινε χθες, ενώ ο Οζέλ παρέστη και στην προσευχή της Παρασκευής στο τέμενος Χατζί Μπαϊράμ Βελί στην Αγκυρα, προχωρώντας σε μια κίνηση που ερμηνεύεται ως ιστορικός συμβολισμός και παραπομπή στην αντίστοιχη ενέργεια του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ στις 23 Απριλίου 1920, πριν από την έναρξη των εργασιών της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης.
Το CHP ιδρύθηκε από τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ και εξακολουθεί να κατέχει περίπου το 25% των μετοχών της μεγαλύτερης τουρκικής τράπεζας, της İş Bankası.
Παράλληλα, η τουρκική κυβέρνηση ετοιμάζεται να κάνει το επόμενο βήμα στο Κουρδικό. Η απόφαση του PKK να προχωρήσει στην κατάθεση των όπλων και στον τερματισμό των συγκρούσεων, οδηγεί την κυβέρνηση στην προετοιμασία νομοθετικών πρωτοβουλιών που θα προβλέπουν αμνηστία για μεγάλο αριθμό μελών της οργάνωσης.
Ο πρόεδρος της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, Νουμάν Κουρτουλμούς, αποκάλυψε ότι ετοιμάζεται το σχετικό νομοσχέδιο, δηλώνοντας ότι «το κρίσιμο ζήτημα είναι ο νόμος αυτός να έρθει στην ημερήσια διάταξη με τρόπο ολοκληρωμένο, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα μέλη της οργάνωσης θα καταθέσουν τα όπλα τους και θα επιστρέψουν στη χώρα ή θα τερματίσουν κάθε οργανωτική δραστηριότητα».
Πληροφορίες αναφέρουν ότι ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη διαδικασία της «Τουρκίας χωρίς τρομοκρατία» διαδραματίζει ο επικεφαλής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΜΙΤ), Ιμπραήμ Καλίν. Σύμφωνα με τη Hürriyet, στις 15 Ιουλίου παρουσίασε στον Ερντογάν ολοκληρωμένο σχέδιο με τις απαραίτητες νομικές τροποποιήσεις και τους στόχους.
Ο ρόλος του Καλίν
Μετά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο Ερντογάν, ο Ιμπραήμ Καλίν συναντήθηκε με την «αντιπροσωπεία του Ιμραλί», δηλαδή τα πρόσωπα που επισκέπτονται τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν και συμμετέχουν στις σχετικές διαβουλεύσεις. Στις 16 Ιουλίου είχε επίσης συνάντηση με τον πρόεδρο της Βουλής, Νουμάν Κουρτουλμούς, ο οποίος στη συνέχεια πραγματοποίησε επαφές με τα πολιτικά κόμματα, αναζητώντας στήριξη για τις επικείμενες νομοθετικές αλλαγές.
Ο Ιμπραήμ Καλίν θεωρείται πρόσωπο που επιλύει κρίσιμα ζητήματα στο παρασκήνιο, αποφεύγοντας τη δημόσια προβολή. Λίγες ημέρες πριν από την κατάθεση του νομοσχεδίου για το Κουρδικό, επισκέφθηκε το Ιράκ, όπου είχε σειρά επαφών με έμφαση στη διαδικασία για μια «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία» και την οριστική εξάλειψη του PKK.
Ο πολιτικός αναλυτής της Hürriyet εκτιμά ότι η νομοθετική ρύθμιση για τη διάλυση του PKK θα εγκριθεί από τη Βουλή μέσα στο καλοκαίρι. Στη συνέχεια, θα ενεργοποιηθούν μηχανισμοί επαλήθευσης του αφοπλισμού της οργάνωσης.
