ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η μεγαλύτερη «πρόκληση» για την ευρωπαϊκή πολιτική κυρώσεων δεν φαίνεται πλέον να προέρχεται από τη Βουδαπέστη. Η σημερινή συνεδρίαση των πρέσβεων της Ε.Ε. (Coreper) με στόχο την επίτευξη συμφωνίας για το 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο «τεστ» για το κατά πόσον οι «27» μπορούν ακόμη να διατηρήσουν την ενότητα των προηγούμενων ετών. Ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές στις Βρυξέλλες προειδοποιούν ότι η ολοένα και αυξανόμενη τάση των κρατών-μελών να ζητούν εξαιρέσεις ή ειδικές ρυθμίσεις για τομείς που επηρεάζουν τις εθνικές οικονομίες τους απειλεί να καταστήσει όλο και πιο δύσκολη την επίτευξη ομοφωνίας για κάθε νέο πακέτο κυρώσεων.
Διαφωνίες
Η εικόνα, μάλιστα, που διαμορφώθηκε τις τελευταίες ημέρες στις Βρυξέλλες είναι ενδεικτική της νέας πραγματικότητας. Παρότι η Ουγγαρία δεν «μπλοκάρει» αυτή τη φορά το πακέτο κυρώσεων –όπως συνήθιζε επί πρωθυπουργίας Βίκτορ Oρμπαν–, σειρά κρατών-μελών –μεταξύ αυτών η Ελλάδα, η Γαλλία, η Ιταλία, η Γερμανία, η Αυστρία και η Πορτογαλία– έχουν ζητήσει εξαιρέσεις ή αλλαγές σε διαφορετικά σημεία του πακέτου.
Yστερα από 20 διαδοχικά «πακέτα» κυρώσεων, η πολιτική διάθεση στα κράτη-μέλη να απορροφηθεί το οικονομικό κόστος των περιοριστικών μέτρων δεν θεωρείται πλέον δεδομένη, καθώς εμφανίζονται ολοένα και πιο επιφυλακτικά απέναντι σε μέτρα που επηρεάζουν άμεσα εθνικά συμφέροντα, γεγονός που δυσχεραίνει πια την επίτευξη της απαιτούμενης ομοφωνίας.
Για παράδειγμα, η Γαλλία και η Ιταλία ζήτησαν αλλαγές στις διατάξεις για τις θεωρήσεις εισόδου Ρώσων στρατιωτικών που μετείχαν στην εισβολή εναντίον της Ουκρανίας, η Γερμανία και η Πορτογαλία επέμειναν στην απόσυρση πρότασης για εμπάργκο στον βακαλάο, ενώ η Αυστρία επανέφερε επιφυλάξεις στην υπόθεση της Raiffeisen Bank, που λειτουργεί στη Ρωσία.
Τα επιμέρους αυτά αιτήματα έχουν προκαλέσει, πάντως, δυσφορία σε άλλες χώρες. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές από χώρες της Βόρειας Ευρώπης, όλες οι οικονομίες της Eνωσης έχουν δεχθεί σημαντικές επιπτώσεις από τη σταδιακή διακοπή των οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία. Η διαφορά, όπως υποστηρίζουν, είναι ότι κάποια κράτη αποδέχθηκαν εξαρχής το κόστος ως αναπόφευκτο τίμημα στήριξης στην Ουκρανία.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και οι πρόσφατες ενστάσεις της Αθήνας ως προς το 21ο πακέτο κυρώσεων. Η ελληνική πλευρά ως αρχή θεωρεί ότι οι κυρώσεις πρέπει να επιφέρουν σημαντικά μεγαλύτερο κόστος στη ρωσική οικονομία από ό,τι στις οικονομίες των κρατών-μελών και να είναι προσεκτικά σχεδιασμένες ώστε να αποφεύγονται ακούσιες συνέπειες, που απλώς μεταφέρουν οικονομική δραστηριότητα σε ανταγωνιστές εκτός Ε.Ε.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι το ζήτημα που έχει τεθεί εσχάτως από την πλευρά της Αθήνας δεν αφορά την αμφισβήτηση της συνέχισης των κυρώσεων, ούτε της στήριξης προς την Ουκρανία, αλλά την εφαρμογή συγκεκριμένων διατάξεων που σχετίζονται με τη μεταφορά ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου προς τρίτες χώρες. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι σχετικές προβλέψεις δεν είχαν αποτελέσει αντικείμενο ρητής πολιτικής συμφωνίας όταν εγκρίθηκε το 19ο πακέτο κυρώσεων και θα πρέπει πλέον να αποσαφηνιστούν μέσω της νέας διαπραγμάτευσης.
Το πλαφόν στο πετρέλαιο
Συγχρόνως, η σημερινή συνεδρίαση καλείται να επιλύσει ένα δεύτερο κρίσιμο ζήτημα: το μέλλον του ανώτατου ορίου τιμής στο ρωσικό πετρέλαιο. Με βάση τον ισχύοντα μηχανισμό, το πλαφόν αναπροσαρμόζεται αυτομάτως κάθε έξι μήνες ώστε να παραμένει 15% χαμηλότερα από τη μέση τιμή του ρωσικού αργού. Η άνοδος των διεθνών τιμών μετά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή θα οδηγούσε αυτομάτως το όριο περίπου στα 58 δολάρια ανά βαρέλι, εξέλιξη που θα μπορούσε να αυξήσει τα έσοδα της Ρωσίας. Για να αποφευχθεί αυτό, οι πρέσβεις συμφώνησαν την περασμένη εβδομάδα να διατηρηθεί προσωρινά το ισχύον επίπεδο έως τις 23 Ιουλίου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές, πάντως αναμένεται να παρουσιάσει σήμερα ενώπιον των πρέσβεων της Ε.Ε. νέα αξιολόγηση για τις οικονομικές επιπτώσεις των επίμαχων ενεργειακών μέτρων, επιχειρώντας να αποδείξει ότι το συνολικό κόστος για τη Ρωσία θα είναι μεγαλύτερο από το αντίστοιχο για τις ευρωπαϊκές οικονομίες και ότι δεν θα υπάρξει εύκολη υποκατάσταση των ευρωπαϊκών δραστηριοτήτων από ανταγωνιστές τρίτων χωρών. Δεν αποκλείεται, εφόσον δεν βρεθεί άλλη λύση, να εξεταστούν μεταβατικές ρυθμίσεις ή περιορισμένες παρεκκλίσεις, αν και αρκετές χώρες εκφράζουν επιφυλάξεις θεωρώντας ότι ένα τέτοιο προηγούμενο θα ενθάρρυνε αντίστοιχα αιτήματα και σε μελλοντικά πακέτα κυρώσεων.
