Σε «τσουχτερό» πρόστιμο ύψους 550 εκατ. ευρώ προς την AliExpress προχώρησε σήμερα η Κομισιόν κρίνοντας ότι η δημοφιλής πλατφόρμα ηλεκτρονικού εμπορίου παραβίασε βασικές διατάξεις του κανονισμού για τις ψηφιακές υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA), καθώς δεν αξιολόγησε επαρκώς, ούτε αντιμετώπισε αποτελεσματικά τους κινδύνους από τη διακίνηση παράνομων, επικίνδυνων και απομιμητικών προϊόντων.
Η απόφαση αφορά, κυρίως την περίοδο 2023-2024 και έρχεται έπειτα από πολύμηνη έρευνα των Βρυξελλών. Σύμφωνα με τα ευρήματα, στην πλατφόρμα κυκλοφορούσαν απομιμήσεις, επικίνδυνα καλλυντικά, μη ασφαλή παιχνίδια και άλλα παράνομα προϊόντα, τα οποία σε αρκετές περιπτώσεις παρέμεναν διαθέσιμα ακόμη και μετά τον εντοπισμό τους.
Οι λόγοι που οδήγησαν στο πρόστιμο
Συγκεκριμένα, η Κομισιόν διαπίστωσε ότι η AliExpress δεν αξιολόγησε σωστά τους κινδύνους, που δημιουργεί η λειτουργία της πλατφόρμας και δεν έλαβε τα απαραίτητα μέτρα για να τους περιορίσει.
Μεταξύ άλλων, κρίθηκε ότι η εταιρεία δεν διέθετε επαρκές προσωπικό για τον έλεγχο πιθανώς παράνομων προϊόντων, υπερεκτίμησε την αποτελεσματικότητα των συστημάτων εντοπισμού τους και δεν αξιολόγησε σωστά τον τρόπο με τον οποίο οι αλγόριθμοι προτάσεων και οι διαφημίσεις συνέβαλαν στη διάδοση παράνομων προϊόντων.
Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι το σύστημα εντοπισμού δεν λειτουργούσε αποτελεσματικά, οι κυρώσεις προς τους παραβάτες πωλητές δεν εφαρμόζονταν στην πράξη, ενώ οι έλεγχοι μπορούσαν εύκολα να παρακαμφθούν μέσω λανθασμένης κατηγοριοποίησης των προϊόντων. Ανεπαρκές κρίθηκε και το σύστημα πιστοποίησης επώνυμων προϊόντων, γεγονός που επέτρεπε τη διακίνηση μεγάλου αριθμού απομιμήσεων.
«Είχαν μόλις 10 έως 20 δευτερόλεπτα για κάθε προϊόν»
Σύμφωνα με αξιωματούχο της Κομισιόν η εταιρεία AliExpress δεν είχε υπολογίσει σωστά εάν διέθετε αρκετούς εργαζόμενους για τον έλεγχο των αναφορών, με αποτέλεσμα οι συντονιστές περιεχομένου να είναι τόσο επιβαρυμένοι, ώστε να διαθέτουν «μόλις 10 έως 20 δευτερόλεπτα για να εξετάσουν εάν ένα προϊόν ήταν παράνομο».
Η ίδια πηγή σημείωσε ακόμη ότι οι δοκιμές της Επιτροπής έδειξαν πως «εκατομμύρια παράνομα προϊόντα επανεμφανίζονταν στην πλατφόρμα», μετά την αφαίρεσή τους και μόνο ένα μέρος τους εντοπιζόταν εκ νέου από τα συστήματα της εταιρείας. Οπως διευκρίνισε, η έρευνα δεν επικεντρώθηκε σε μεμονωμένα προϊόντα, αλλά στην αποτελεσματικότητα των ίδιων των μηχανισμών ελέγχου που χρησιμοποιεί η πλατφόρμα.
Παράλληλα, τόνισε ότι στόχος της Κομισιόν δεν είναι η επιβολή προστίμων, αλλά η συμμόρφωση των πολύ μεγάλων διαδικτυακών πλατφορμών με τον DSA. Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, κατά τον υπολογισμό του προστίμου ελήφθη υπόψη και το γεγονός ότι ο κανονισμός είναι σχετικά νέος, κάτι που λειτούργησε ως ελαφρυντική περίσταση για το AliExpress.
Από την πλευρά της, η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν Χένα Βίρκουνεν έστειλε σαφές μήνυμα προς τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες.
«Η διάδοση απομιμητικών ρούχων, επικίνδυνων παιχνιδιών, μη ασφαλών καλλυντικών και άλλων παράνομων προϊόντων δεν αποτελεί αναπόφευκτο κόστος των ηλεκτρονικών αγορών. Πρόκειται για αποτυχία του AliExpress να τηρήσει τις υποχρεώσεις του βάσει του σχετικού κανονισμού» σημείωσε.
Τόνισε, παράλληλα, ότι «το μέγεθος μιας πλατφόρμας δεν αποτελεί δικαιολογία» προσθέτοντας πως οι κίνδυνοι πρέπει να εντοπίζονται και να αντιμετωπίζονται συστηματικά, ώστε οι Ευρωπαίοι καταναλωτές να μπορούν να πραγματοποιούν με ασφάλεια τις ηλεκτρονικές αγορές τους.
Τα επόμενα βήματα
Η υπόθεση ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2024, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άνοιξε επίσημη έρευνα σε βάρος του AliExpress για πιθανές παραβιάσεις του DSA.
Τον Ιούνιο του 2025 η εταιρεία αποδέχθηκε σειρά δεσμεύσεων σχετικά με τη διαφάνεια των διαφημίσεων, τα συστήματα προτάσεων προϊόντων, την ιχνηλασιμότητα των εμπόρων και τον μηχανισμό αναφοράς παράνομου περιεχομένου. Ωστόσο, η έρευνα συνεχίστηκε για το ζήτημα της αξιολόγησης και της αντιμετώπισης των συστημικών κινδύνων από τα παράνομα προϊόντα, οδηγώντας τελικά στην επιβολή του προστίμου.
Πάντως, η εταιρεία AliExpress έχει προθεσμία έως τις 20 Οκτωβρίου να υποβάλει σχέδιο δράσης στις Βρυξέλλες, εξηγώντας με ποιον τρόπο θα διορθώσει τις παραβάσεις που διαπιστώθηκαν.
Το σχέδιο θα εξεταστεί από το ευρωπαϊκό συμβούλιο ψηφιακών υπηρεσιών και στη συνέχεια η Κομισιόν, όπως ανέφερε αρμόδια πηγή, θα αποφασίσει αν τα μέτρα κρίνονται επαρκή και θα ορίσει το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής τους. Εάν η εταιρεία δεν συμμορφωθεί, ενδέχεται να της επιβληθούν επιπλέον περιοδικές χρηματικές κυρώσεις.
Παρά την εντυπωσιακή άνοδο της επίσης κινεζικής πλατφόρμας Temu τα τελευταία δύο χρόνια, η AliExpress εξακολουθεί να είναι μία από τις πιο γνωστές πλατφόρμες ηλεκτρονικών αγορών και στην Ελλάδα. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία επισκεψιμότητας, καταγράφει περίπου 4,4 εκατομμύρια επισκέψεις κάθε μήνα από την Ελλάδα, κυρίως, για την αγορά ηλεκτρονικών ειδών και αξεσουάρ.
