Ο Ντιέγκο Μαραντόνα ήταν αναμφισβήτητα το πρόσωπο που σημάδεψε το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1986 στο Μεξικό. Το «χέρι του Θεού» και το «γκολ του αιώνα» έχουν μείνει ανεξίτηλα στη μνήμη όσων είχαν παρακολουθήσει τον προημιτελικό της Αργεντινής με την Αγγλία, αλλά και εκείνων που έμαθαν την ποδοσφαιρική ιστορία αργότερα, μέσα από τα στιγμιότυπα της συγκεκριμένης αναμέτρησης.
Ομως, το Μουντιάλ του Μεξικού δεν ήταν μόνο ο Ντιέγκο. Ηταν μια διοργάνωση που δημιούργησε πολλές ιστορίες, που ακόμη και σήμερα, 40 χρόνια μετά, προκαλούν το ενδιαφέρον.
Διοργάνωση μετ’ εμποδίων
Τα προβλήματα είχαν ξεκινήσει πολύ πριν από την πρώτη σέντρα, καθώς στο μεσοδιάστημα των τεσσάρων ετών που μεσολάβησε από το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1982 μέχρι το 1986, και συγκεκριμένα την Τρίτη 20 Δεκεμβρίου 1983, άγνωστοι παραβίασαν την πόρτα των γραφείων της βραζιλιάνικης Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας και έκλεψαν το τρόπαιο «Ζιλ Ριμέ», το οποίο είχε δοθεί μόνιμα στην εθνική ομάδα της χώρας το 1970, όταν αναδείχθηκε νικήτρια για τρίτη φορά στη διοργάνωση. Η αστυνομία της Βραζιλίας δεν μπόρεσε να ανακαλύψει ούτε τους δράστες ούτε το τρόπαιο. Ετσι, στις 10 Ιανουαρίου 1984 συνεδρίασε εκτάκτως η FIFA και αποφάσισε το νέο κύπελλο (το οποίο απονέμεται από το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1974) να μη δοθεί ποτέ μόνιμα σε καμία ομάδα, όσες φορές και αν το κερδίσει.
Αρχικά η διοργάνωση του 1986 είχε ανατεθεί στην Κολομβία, αλλά το υπέρογκο εξωτερικό χρέος της και τα εσωτερικά προβλήματα με τα καρτέλ άρχισαν να δημιουργούν σοβαρές ανησυχίες, εντός και εκτός χώρας. Σύντομα, με την αύξηση των ομάδων της τελικής φάσης από 16 σε 24, που ξεκίνησε από το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1982 και τη συνεπακόλουθη αύξηση των αγώνων, έγινε φανερό στους αρμοδίους της ομοσπονδίας ότι δεν θα μπορούσαν να αντέξουν το οικονομικό κόστος και στις 5 Νοεμβρίου 1982 η Κολομβία δήλωσε παραίτηση.
Δεύτερη επιλογή ήταν η Βραζιλία. Ομως, ο πρόεδρος της FIFA, ο Βραζιλιάνος Ζοάο Χαβελάνζε δεν υποστήριξε την ανάληψη της διοργάνωσης. Ετσι, τρίτη και οριστική επιλογή ήταν το Μεξικό, που επελέγη στις 20 Μαΐου 1983 ομόφωνα, με την υποψηφιότητα των Ηνωμένων Πολιτειών και του Καναδά, που είχαν στο μεταξύ προκύψει, να έχουν κάνει καλύτερες παρουσιάσεις. Παρά τον σφοδρό σεισμό των 8 Ρίχτερ, στις 19 Σεπτεμβρίου 1985, τα στάδια στο Μεξικό δεν επλήγησαν και τελικά με δάνεια, διεθνείς δωρεές και σκληρό αγώνα των Μεξικανών, η χώρα κατάφερε να διοργανώσει για δεύτερη φορά το Μουντιάλ.
Ενα από τα πρωτοφανή γεγονότα που σημάδεψαν τη διοργάνωση στο Μεξικό ήταν η απεργία των παικτών της Πορτογαλίας. Οι παίκτες διαμαρτυρήθηκαν για τις συνθήκες και έμειναν στα δωμάτιά τους αρνούμενοι να προπονηθούν. Εκτός βέβαια από αυτό απαιτούσαν αύξηση των μπόνους συμμετοχής και μερίδιο από τα έσοδα των διαφημιστικών συμφωνιών. Αν και τελικά αγωνίστηκαν στο τουρνουά (νικώντας μάλιστα την Αγγλία στην πρεμιέρα), η εσωτερική αναταραχή οδήγησε στον αποκλεισμό τους από τη φάση των ομίλων, χάνοντας από την Πολωνία και το Μαρόκο.
Ενας από τους καλύτερους αγώνες στο Μεξικό ήταν αυτός ανάμεσα στη Βραζιλία και τη Γαλλία για την προημιτελική φάση της διοργάνωσης. Στα 90 λεπτά και στην παράταση οι δύο ομάδες έμειναν στο 1-1 και έτσι η αναμέτρηση οδηγήθηκε στη διαδικασία των πέναλτι, όπου επικράτησαν οι Γάλλοι με 4-3. Αξιοσημείωτο είναι ότι στο συγκεκριμένο παιχνίδι τρεις ειδικοί στη διαδικασία αστόχησαν. Ο Ζίκο στην κανονική διάρκεια, αφήνοντας το σκορ στο ισόπαλο 1-1, ενώ ο Σώκρατες και ο Μισέλ Πλατινί δεν κατάφεραν να βρουν δίχτυα στη… ρώσικη ρουλέτα. Επίσης, στα πέναλτι οδηγήθηκαν και άλλοι δύο προημιτελικοί: Δ. Γερμανία – Μεξικό 0-0 (4-1 στα πέναλτι) και Βέλγιο – Ισπανία 1-1 (5-4). Μοναδικό ματς που ολοκληρώθηκε στην κανονική διάρκεια ήταν αυτό της Αργεντινής με την Αγγλία (2-1), με την προσωπική παράσταση του Ντιέγκο Μαραντόνα και με τα πόδια και με τα… χέρια.
Διαιτησία για κλάματα
Μια από τις ομάδες που άξιζε να φτάσει πολύ πιο μακριά από τη φάση των «16» όπου σταμάτησε απότομα η πορεία της ήταν η ΕΣΣΔ του Βαλερί Λομπανόφσκι. Ο Ουκρανός τεχνικός, ένας από τους κορυφαίους στην ιστορία του ποδοσφαίρου, είχε δημιουργήσει ένα σύνολο που δίκαια χαρακτηρίστηκε «υπερηχητικό», βασιζόμενος σε δώδεκα παίκτες της Ντιναμό Κιέβου, τους οποίους πλαισίωσε με ποδοσφαιριστές άλλων ομάδων προκειμένου να κρατήσει την ομοιογένεια.
Η ΕΣΣΔ ξεκίνησε με το εντυπωσιακό 6-0 επί της Ουγγαρίας του Λάγιος Ντέταρι, στη συνέχεια απέσπασε 1-1 από τη Γαλλία και ολοκλήρωσε τον όμιλο με 2-0 επί του Καναδά. Ομως, στη συνέχεια έπεσε πάνω στο Βέλγιο, αλλά κυρίως στον Σουηδό διαιτητή Ερικ Φρέντρικσον, που μαζί με τον Ισπανό βοηθό του έκλεισαν τα μάτια σε ξεκάθαρες φάσεις οφσάιντ υπέρ του Βελγίου, σε ένα ματς που έμεινε στην Ιστορία σαν μια από τις μεγαλύτερες αδικίες όλων των εποχών. Η κανονική διάρκεια βρήκε τις δύο ομάδες ισόπαλες 2-2, ενώ οι «διάβολοι» επικράτησαν με 4-3 στην παράταση, αν και τα δύο πρώτα τους τέρματα στην αναμέτρηση δεν έπρεπε να μετρήσουν.
Ο Ερικ Φρέντρικσον πέρασε στην Ιστορία σαν ένας από τους χειρότερους διαιτητές σε Μουντιάλ, με τα λάθη του να συμπεριλαμβάνονται συχνά στο τοπ-10 της Ιστορίας των Παγκοσμίων Κυπέλλων. Οι Σοβιετικοί το 1986 είχαν κρατήσει χαμηλούς τόνους, όμως το 1990 ο Λομπανόφσκι θυμήθηκε ξανά το συγκεκριμένο παιχνίδι, τονίζοντας ότι ο Σουηδός δεν άξιζε να βρίσκεται στο Μουντιάλ. «Ενας διαιτητής σαν αυτόν μπορεί να καταστρέψει ό,τι μια ομάδα έχει χτίσει. Αυτό συνέβη σε εμάς», είχε προσθέσει. Στη συνέχεια βέβαια ακολούθησε και το παιχνίδι της Αργεντινής με τα «τρία λιοντάρια» και το περιβόητο «χέρι του Θεού», για το οποίο οι Αγγλοι φωνάζουν ακόμη και σήμερα.
Μια πάσα, ένα τρόπαιο
Εκτός από όλα αυτά, είχαμε βέβαια και κανονικό ποδόσφαιρο. Στη φάση των «16» ξεχώρισε ο αποκλεισμός της προηγούμενης πρωταθλήτριας Ιταλίας από τη Γαλλία με 2-0, ενώ στα προημιτελικά, εκτός από το Αργεντινή – Αγγλία 2-1, είχαμε: Γαλλία – Βραζιλία 1-1 (4-3 στα πέναλτι), Μεξικό – Δυτ. Γερμανία 0-0 (1-4 στα πέναλτι) και Βέλγιο – Ισπανία 1-1 (5-4 στα πέναλτι). Στους ημιτελικούς η Γερμανία νίκησε με 2-0 τη Γαλλία, ενώ με δύο γκολ του Μαραντόνα η Αργεντινή ξεπέρασε το εμπόδιο του Βελγίου. Μάλιστα από το συγκεκριμένο παιχνίδι είναι και η περιβόητη φωτογραφία του Ντιέγκο, στην οποία τον παρακολουθούν έξι παίκτες του Βελγίου.
Στον μεγάλο τελικό της 29ης Ιουνίου αναμετρήθηκαν η Αργεντινή και η Δυτική Γερμανία στο Στάδιο Αζτέκα της Πόλης του Μεξικού, παρουσία 114.600 θεατών. Ο αγώνας ήταν συγκλονιστικός στην εξέλιξή του και κρίθηκε ουσιαστικά από μια πάσα «πάρε-βάλε» του εξαφανισμένου σε όλο τον αγώνα Μαραντόνα στον Μπουρουσάγκα στο 86ο λεπτό, με τον τελευταίο να διαμορφώνει το τελικό 3-2 υπέρ της Αργεντινής. Η «Albiceleste» είχε προηγηθεί με 2-0 (22΄ Μπράουν, 53΄ Βαλντάνο) και οι Γερμανοί είχαν ισοφαρίσει σε 2-2 με τους Ρουμενίγκε (73΄) και Φέλερ (83΄).
Το Μουντιάλ σε αριθμούς
Στην τελική φάση πήραν μέρος 24 ομάδες –οι μισές από αυτές που αγωνίζονται στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026–, με το Ιράκ και τον Καναδά να δίνουν το «παρών» για πρώτη φορά. Οι 52 αγώνες φιλοξενήθηκαν σε εννέα πόλεις και δώδεκα γήπεδα, όπου σημειώθηκαν 132 τέρματα (2,5 ανά ματς), ενώ πρώτος σκόρερ ήταν ο Γκάρι Λίνεκερ (Αγγλία) με έξι γκολ. Τα περισσότερα τέρματα σε ένα ματς σημειώθηκαν από τον Ισπανό Εμίλιο Μπουτραγκένιο, καθώς βρήκε τέσσερις φορές δίχτυα στο Ισπανία – Δανία 5-1. Τη μεγαλύτερη νίκη σημείωσε η ΕΣΣΔ (6-0 την Ουγγαρία), ενώ MVP αναδείχθηκε ο Ντιέγκο Μαραντόνα με πέντε γκολ και πέντε ασίστ. Πιο «άτακτη» ομάδα ήταν η Ουρουγουάη με δύο κόκκινες και έντεκα κίτρινες σε τέσσερα ματς, ενώ ο Χοσέ Μπατίστα αποβλήθηκε μόλις στα πρώτα 56 δευτερόλεπτα στον αγώνα με τη Σκωτία, ένα ρεκόρ που παραμένει έως σήμερα.
Συνολικά, το Παγκόσμιο Κύπελλο του Μεξικού παρακολούθησαν 2.394.031 φίλαθλοι (46.039 μ.ό.). Μάλιστα στη συγκεκριμένη διοργάνωση παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το φαινόμενο του ομαδικού πανηγυρισμού στην εξέδρα, που πήρε την ονομασία «κύμα» και στη συνέχεια το βλέπαμε για αρκετά χρόνια σε πολλά γήπεδα ανά τον κόσμο. Τέλος, η επίσημη μπάλα του Μουντιάλ ήταν η Adidas Azteca, φτιαγμένη για πρώτη φορά από συνθετικό υλικό και όχι από δέρμα.
Επιμέλεια: Ευάνθης Χατζηβασιλείου
