Το ιαπωνικό Κοινοβούλιο ψήφισε σήμερα, Παρασκευή, μια ιστορική αναθεώρηση του νόμου περί της αυτοκρατορικής οικογένειας που χαλαρώνει τους κανόνες διαδοχής στον θρόνο, εν μέσω ανησυχιών για τη μείωση του αριθμού των μελών της αυτοκρατορικής οικογένειας.
Το νομοσχέδιο, το οποίο ψηφίστηκε από τη Γερουσία σήμερα, Παρασκευή, επιτρέπει στην αυτοκρατορική οικογένεια να υιοθετεί μακρινούς άρρενες συγγενείς ηλικίας άνω των 15 ετών για τη γέννηση μελλοντικών διαδόχων και δίνει τη δυνατότητα στις γυναίκες να διατηρούν την αυτοκρατορική τους ιδιότητα μετά τον γάμο τους με άτομο εκτός της αυτοκρατορικής οικογένειας.
Ωστόσο, δεν τροποποιεί τον νόμο που απαγορεύει στις γυναίκες να αναλάβουν τον θρόνο, παρά την ευρεία υποστήριξη της κοινής γνώμης υπέρ μιας γυναίκας αυτοκράτειρας. Αυτό σημαίνει πως η πριγκίπισσα Αϊκο, το μοναδικό παιδί του αυτοκράτορα Ναρουχίτο και της Μασάκο, εξακολουθεί να μην έχει δικαίωμα να διαδεχθεί τον πατέρα της στον θρόνο των χρυσανθέμων.
Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων την περασμένη εβδομάδα και θα περάσει από τις τελικές νομικές διαδικασίες πριν τεθούν σε ισχύ οι αλλαγές.
Τι αλλάζει με τον νέο νόμο
Η Ιαπωνία διαθέτει την παλαιότερη κληρονομική μοναρχία στον κόσμο, με μια γενεαλογία που πιστεύεται ότι χρονολογείται 2.600 και πλέον χρόνια.
Προς το παρόν, πρώτος στη σειρά διαδοχής του θρόνου είναι ο 60χρονος Φουμιχίτο, ο μικρότερος αδελφός του αυτοκράτορα.
Ο γιος του Φουμιχίτο, ο 19χρονος πρίγκιπας Χισαχίτο, είναι δεύτερος στη σειρά διαδοχής.
Τρίτος στη σειρά διαδοχής, και ο τελευταίος θεμιτός υποψήφιος για τον θρόνο, είναι ο 90χρονος θείος του αυτοκράτορα.
Χωρίς την αναθεώρηση του νόμου, η σειρά διαδοχής θα διακοπεί, αν ο πρίγκιπας Χισαχίτο δεν αποκτήσει γιο.
Ωστόσο, όπως πλέον προκύπτει με το νέο νομοσχέδιο, οι άρρενες απόγονοι 11 πρώην αυτοκρατορικών κλάδων –που είχαν αποκοπεί μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο– θα μπορούν να υιοθετηθούν εκ νέου από την οικογένεια.
Επιπλέον, τα θήλεα της αυτοκρατορικής οικογένειας θα μπορούν να διατηρήσουν το αυτοκρατορικό τους καθεστώς, στην περίπτωση που παντρευτούν κοινούς θνητούς. Παλαιότερα, υποχρεώνονταν να παραιτηθούν από τους τίτλους τους και να εγκαταλείψουν τις οικογένειές τους – όπως συνέβη στην περίπτωση της πριγκίπισσας Μάκο το 2021.
Το νομοσχέδιο, που αποτελεί την πρώτη αναθεώρηση του κύριου κειμένου του νόμου περί της αυτοκρατορικής οικογένειας από το 1949, σηματοδοτεί τη μεγαλύτερη αναμόρφωση του αυτοκρατορικού συστήματος της Ιαπωνίας εδώ και δεκαετίες.
Υπέρ των ανδρών αυτοκρατόρων η Τακαΐτσι
Στην Ιστορία της Ιαπωνίας υπήρξαν οκτώ γυναίκες αυτοκράτειρες. Η τελευταία ήταν η Γκοσακουραμάτσι, η οποία βασίλεψε από το 1762 έως το 1770.
Η διαδοχή από την πατρική γραμμή καθορίστηκε για πρώτη φορά στον νόμο περί αυτοκρατορικού οίκου του 1890, όταν η Ιαπωνία προώθησε πατριαρχικά συστήματα. Ο νόμος αυτός υιοθετήθηκε σε μεγάλο βαθμό στην αναθεώρηση του 1947.
Η έγκριση της Παρασκευής προκάλεσε την αντίδραση των Ιαπώνων που θεωρούν πως οι προσπάθειες της κυβέρνησης αποσκοπούν στο να αποκλείσουν την Αϊκο από τη διακυβέρνηση, ενώ διαιωνίζουν το πατριαρχικό σύστημα εις βάρος των γυναικών, ακόμη και εν έτει 2026.
«Είναι πολύ ειρωνικό το γεγονός ότι η ίδια η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός αποτελεί την κύρια θιασώτη της εμμονής με την ανδρική διαδοχή», έγραψε πρόσφατα η Τσιζούκο Ουένο, μια διακεκριμένη ακαδημαϊκός, για την Τακαΐτσι.
Σύμφωνα με την Ουένο, τα νέα μέτρα «αντιμετωπίζουν τα άρρενα μέλη της αυτοκρατορικής οικογένειας ως επιβήτορες και τα θηλυκά μέλη ως “μηχανές αναπαραγωγής”, ασκώντας ασφυκτική πίεση για να γεννήσουν αρσενικούς απογόνους».
Μετά τη γέννηση της Αϊκο, η μητέρα της, η αυτοκράτειρα Μασάκο –πρώην διπλωμάτης με σπουδές στο Χάρβαρντ και λαϊκής καταγωγής– εμφάνισε ψυχική διαταραχή που προκλήθηκε από το άγχος προφανώς λόγω των επικρίσεων που δέχτηκε επειδή δεν γέννησε αρσενικό διάδοχο.
Συρρίκνωση
Λόγω των κανόνων διαδοχής που περιορίζεται αποκλειστικά στους άνδρες και της «αποπομπής» των πριγκιπισσών που παντρεύονται κοινούς θνητούς, η μοναρχία μετά τον Χισαχίτο διαφαίνεται «εξαιρετικά ρευστή», δήλωσε πρόσφατα στο Kyodo News ο πρώην επικεφαλής της Υπηρεσίας του Αυτοκρατορικού Οίκου, Σίνγκο Χακέτα.
Σύμφωνα με τους ιστορικούς, το σύστημα που περιορίζεται αποκλειστικά στους άνδρες είναι πλέον μη βιώσιμο, καθώς η Ιαπωνία αντιμετωπίζει ένα ευρύτερο πρόβλημα δημογραφικό, με ένα ταχέως γηράσκοντα και ολοένα μειούμενο πληθυσμό.
Στο παρελθόν λειτουργούσε διότι οι παλλακίδες γέννησαν τους μισούς αυτοκράτορες μέχρι περίπου 100 χρόνια πριν – πρακτική που τερματίστηκε υπό τον προπάππου του Ναρουχίτο, τον αυτοκράτορα Ταϊσό.
Το 2005 υπήρξε μια κυβερνητική πρόταση για να επιτραπούν οι γυναίκες αυτοκράτειρες, αλλά απορρίφθηκε μετά τη γέννηση του Χισαχίτο.
Πηγή: BBC, Associated Press
