Αρκετοί από τους πλουσιότερους Ρώσους, μεταξύ των οποίων και κροίσοι που βρίσκονται στο περιβάλλον του Βλαντιμίρ Πούτιν, μεταφέρουν δισεκατομμύρια δολάρια στο εξωτερικό τους τελευταίους μήνες, καθώς εντείνεται η ανησυχία τους για την πορεία της ρωσικής οικονομίας εν μέσω πολέμου.
Οι κατασχέσεις σημαντικών περιουσιακών στοιχείων από το ρωσικό κράτος έχουν εντείνει τους φόβους της οικονομικής ελίτ της χώρας ότι το Κρεμλίνο μπορεί να δημεύσει την περιουσία τους, όπως μεταφέρουν έξι βαθύπλουτοι Ρώσοι και άλλες πηγές με γνώση του κλίματος, που επικαλείται το πρακτορείο Bloomberg.
Μάλιστα ορισμένοι δισεκατομμυριούχοι μετέφεραν πρόσφατα επιπλέον περιουσιακά στοιχεία εκτός Ρωσίας, λόγω ανησυχιών για τον τραπεζικό τομέα, όπως προκύπτει από πηγές και έγγραφα που εξέτασε το Bloomberg News.
Η «μεγάλη στροφή» στο εξωτερικό
Κατά τον τελευταίο χρόνο, έχει σημειωθεί σημαντική «μεταστροφή» στα επενδυτικά χαρτοφυλάκια ορισμένων από τους πλουσιότερους Ρώσους. Αναλυτές διαπιστώνουν μία ροπή τους τελευταίους μήνες προς τα κρυπτονομίσματα, τον χρυσό, τα ακίνητα στο εξωτερικό και τα ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια, κυρίως στις χώρες του Κόλπου, ανέφεραν οι ίδιες πηγές.
Κρύβονται από τη Δύση αλλά και από το Κρεμλίνο
Οι δισεκατομμυριούχοι της Ρωσίας ήταν επί δεκαετίες ευπρόσδεκτοι στη Δύση, αλλά όταν ο Πούτιν διέταξε τη γενικευμένη εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, οδηγώντας τις σχέσεις με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη στο χειρότερο σημείο τους από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, οι διεθνείς κυρώσεις ανάγκασαν πολλούς Ρώσους μεγιστάνες να επαναπατρίσουν περιουσιακά στοιχεία και να μεταφέρουν τις εταιρείες τους στη Ρωσία. Πολλοί είδαν τα περιουσιακά τους στοιχεία στο εξωτερικό να δεσμεύονται.
Στο εσωτερικό, ωστόσο, βρέθηκαν αντιμέτωποι με διαφορετικούς κινδύνους. Από το 2024, οι Αρχές προβαίνουν σε «ηχηρές» κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων εις βάρος αρκετών μεγιστάνων, μεταξύ των οποίων και κάποιοι που επιδίωκαν να διατηρήσουν δεσμούς με το εξωτερικό, μέσω διπλής υπηκοότητας. Στο στόχαστρο βρέθηκαν και κροίσοι που είχαν αναλάβει στο παρελθόν δημόσια αξιώματα. Η επιβράδυνση της ρωσικής οικονομίας από το 2025 περιόρισε περαιτέρω τα κέρδη τους και τις δυνατότητές τους να διατηρήσουν – πόσο μάλλον να αυξήσουν – τον πλούτο τους.
Με «όχημα» τα cryptos
Αν και είναι δύσκολο να υπολογιστεί ο όγκος των εκροών κεφαλαίων – όπως οι αδιαφανείς συναλλαγές με κρυπτονομίσματα που δεν καταγράφονται στα επίσημα στοιχεία – μια μετριοπαθής εκτίμηση είναι πως, από την αρχή του 2026, έχουν «κάνει φτερά» από τη Ρωσία δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια, πολύ περισσότερα από όσα είχαν διαρρεύσει πέρυσι.
Βέβαια, πολλοί εύποροι Ρώσοι συνέχισαν να αναζητούν επενδυτικές ευκαιρίες εκτός της χώρας, παρά τις δυσκολίες που δημιούργησαν ο πόλεμος και οι κυρώσεις. Η φυγή κεφαλαίων αποτελεί άλλωστε σταθερό χαρακτηριστικό της ρωσικής οικονομίας εν καιρώ πολέμου. Σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα, περίπου 250 δισ. δολάρια εγκατέλειψαν τη χώρα κατά τον πρώτο χρόνο της σύγκρουσης.
Τι φοβάται ο Πούτιν;
Ο Βλαντιμίρ Πούτιν αναζητεί τρόπους για να αυξήσει τα κρατικά έσοδα, αφότου αξιωματούχοι του υπουργείου Οικονομικών τον προειδοποίησαν ότι οι δαπάνες για τον πόλεμο στην Ουκρανία βρίσκονται σε «μη βιώσιμη πορεία». Στόχος του Ρώσου προέδρου είναι να εξασφαλίσει τις αμυντικές δαπάνες, περικόπτοντας κονδύλια από άλλους τομείς του κρατικού προϋπολογισμού. Παρότι μεγάλο μέρος του πληθυσμού αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες, οι Ρώσοι δισεκατομμυριούχοι είδαν την περιουσία τους να αυξάνεται τον τελευταίο χρόνο, γεγονός που ενισχύει τις πιέσεις προς αυτούς να επωμιστούν μεγαλύτερο βάρος των δαπανών.
Με τον Πούτιν, κεκλεισμένων των θυρών
Ορισμένοι επιχειρηματίες άρχισαν να ανησυχούν περισσότερο έπειτα από μία κεκλεισμένων των θυρών συνάντηση με τον Πούτιν τον Μάρτιο, κατά την οποία ο δισεκατομμυριούχος Σουλεϊμάν Κερίμοφ πρότεινε στους παριστάμενους να κάνουν μία σημαντική οικονομική ένεση στο κράτος και να αναλογιστούν τον τρόπο με τον οποίο οικοδομήθηκαν οι επιχειρήσεις τους τη δεκαετία του 1990. Ο Πούτιν υποδέχθηκε θετικά αυτή την πρωτοβουλία.
Μετά τη συνάντηση, ο Πεσκόφ διέψευσε ότι ο πρόεδρος ζήτησε από τους μεγιστάνες να συνεισφέρουν οικονομικά, αφότου ο Κερίμοφ προσφέρθηκε να δωρίσει ένα μεγάλο χρηματικό ποσό στο κράτος.
Οι χώρες διαφυγής
Επιχειρηματίας που επικαλείται το πρακτορείο Bloomberg, παραδέχθηκε ότι μεταφέρει χρήματα σε χώρες όπως η Κύπρος και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, λόγω των ανησυχιών για την αυξανόμενη πίεση του κράτους προς τους μεγιστάνες. Δύο ακόμη ανέφεραν ότι επενδύουν στα ΗΑΕ, την Τουρκία ή τη Σαουδική Αραβία, ενώ ένας τέταρτος δήλωσε ότι άρχισε να επενδύει στην Αφρική.
Το 2025, οι εισαγγελικές αρχές πέτυχαν την επιστροφή 51,5 δισ. δολαρίων στη χώρα, όπως είχε ισχυριστεί τον Μάρτιο ο γενικός εισαγγελέας της Ρωσίας, Αλεξάντερ Γκούτσαν. Μεταξύ των μεγιστάνων που έχασαν περιουσιακά στοιχεία «υπέρ του κράτους» συγκαταλέγονται ο Βαντίμ Μοσκόβιτς, ιδρυτής της Ros Agro Plc, ενός από τους μεγαλύτερους αγροτικούς ομίλους της Ρωσίας, ο Κονσταντίν Στρούκοφ, που ήλεγχε μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες εξόρυξης χρυσού της χώρας, καθώς και ο Ντμίτρι Καμένστσικ, ο οποίος έχασε τον έλεγχο του αεροδρομίου Ντομοντέντοβο της Μόσχας.
Η αγορά πολυτελών ακινήτων στο Ντουμπάι συνεχίζει να προσελκύει Ρώσους κροίσους, ενώ οι επενδύσεις σε ακίνητα αυξάνονται επίσης στην Τουρκία και το Μονακό, σύμφωνα με αρκετές από τις πηγές.
Κρυπτονομίσματα
Οι τρόποι «φυγάδευσης» του πλούτου στο εξωτερικό έχουν εξελιχθεί, καθώς οι Ρώσοι αναζητούν νέες μεθόδους για να παρακάμψουν τόσο τις δυτικές κυρώσεις όσο και την αυξανόμενη προσοχή του Κρεμλίνου. Η θέση του Ντουμπάι ως διεθνούς κόμβου για τα κρυπτονομίσματα έχει διευκολύνει την οικονομική ελίτ να μεταφέρει κεφάλαια. Παράλληλα, όλο και πιο δημοφιλείς γίνονται ανεπίσημες διαδρομές μέσω της Αρμενίας, του Καζακστάν και της Κιργιζίας, όπου εδρεύει το stablecoin A7A5.
Το συγκεκριμένο ψηφιακό νόμισμα αναπτύχθηκε από την A7, εταιρεία διασυνοριακών πληρωμών που ανήκει στον Μολδαβό φυγόδικο τραπεζίτη Ιλάν Σορ και στη ρωσική κρατική τράπεζα Promsvyazbank, η οποία βρίσκεται υπό αυστηρές δυτικές κυρώσεις.
Η εταιρεία υπόσχεται στην ιστοσελίδα της ότι μπορεί να πραγματοποιεί πληρωμές αυθημερόν προς οποιαδήποτε χώρα του κόσμου. Τον Σεπτέμβριο, ο αναπληρωτής πρόεδρος της Promsvyazbank, Μιχαήλ Ντοροφέεφ, δήλωσε ότι η A7 επεξεργάστηκε συναλλαγές ύψους 7,5 τρισ. ρουβλίων (περίπου 96 δισ. δολάρια) κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025.
Εν τω μεταξύ, οι ανησυχίες για την κατάσταση του ρωσικού τραπεζικού συστήματος έχουν ενταθεί από το περασμένο καλοκαίρι, όταν τραπεζικά στελέχη εξέφρασαν φόβους για το ύψος του χρέους στους ισολογισμούς των τραπεζών και προειδοποίησαν ότι οι προοπτικές του κλάδου είναι πολύ πιο δυσμενείς από ό,τι αναγνωρίζεται δημοσίως.
Τον Μάιο, το φιλοκυβερνητικό Κέντρο Μακροοικονομικής Ανάλυσης και Βραχυπρόθεσμων Προβλέψεων προειδοποίησε για ενδείξεις μιας επικείμενης συστημικής τραπεζικής κρίσης.
Πηγή Bloomberg
