Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ θα συναντηθούν την επόμενη εβδομάδα στην Aγκυρα, σε Σύνοδο Κορυφής κατά την οποία οι ευρωπαϊκές χώρες θα επιχειρήσουν να γυρίσουν σελίδα στις σχέσεις με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έπειτα από τις εντάσεις που προκάλεσαν οι διαφωνίες για το Ιράν και τη Γροιλανδία.
Παράλληλα, θα επιδιώξουν να αποδείξουν ότι αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο της ευθύνης για την άμυνα της Ευρώπης, καθώς η Ουάσιγκτον περιορίζει τη στρατιωτική της δέσμευση στη Συμμαχία.
Στη Σύνοδο, που θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη και την Τετάρτη, θα συμμετάσχει ο Αμερικανός πρόεδρος μαζί με τους ηγέτες των υπόλοιπων 31 κρατών-μελών του ΝΑΤΟ.
Ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, υποστηρίζει ότι κατά τη συνάντηση θα αναδειχθεί το ότι οι ευρωπαϊκές χώρες τηρούν τις δεσμεύσεις τους για σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών, με στόχο την αποτροπή ενδεχόμενης ρωσικής επίθεσης. Παράλληλα, αναμένεται να υπογραφούν εξοπλιστικές συμφωνίες αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Οι ηγέτες εκτιμάται επίσης ότι θα επαναβεβαιώσουν τη συνέχιση της χρηματοδότησης της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι θα συμμετάσχει στο επίσημο δείπνο που θα παραθέσει ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος θα έχει και κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζουν την ελπίδα ότι οι στενές σχέσεις του Τραμπ τόσο με τον Ερντογάν όσο και με τον Ρούτε θα συμβάλουν στην ομαλή διεξαγωγή της Συνόδου. Ωστόσο, αναγνωρίζουν ότι παραμένει η αβεβαιότητα, λόγω των εντάσεων στις διατλαντικές σχέσεις μετά τον πόλεμο με το Ιράν και εν μέσω επικρίσεων του Αμερικανού προέδρου προς το ΝΑΤΟ.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social χθες, Πέμπτη, ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δαπανούν χρήματα για την προστασία των συμμάχων τους στο ΝΑΤΟ «χωρίς να αποκομίζουν κανένα όφελος».
Από την πλευρά τους, ο Ρούτε και άλλοι ηγέτες της Συμμαχίας επιμένουν ότι το ΝΑΤΟ ενισχύει και την ασφάλεια των ίδιων των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ υπογραμμίζουν ότι οι Ευρωπαίοι ανταποκρίνονται πλέον στις διαχρονικές απαιτήσεις του Τραμπ για μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες.
«Οι Ευρωπαίοι αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη»
«Η Σύνοδος της επόμενης εβδομάδας θα επικεντρωθεί στη μετατροπή των αυξημένων αμυντικών δαπανών σε πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες και στη σημαντική ενίσχυση της αμυντικής μας βιομηχανίας», δήλωσε ο Μαρκ Ρούτε από το Βερολίνο.
«Το ΝΑΤΟ ήταν και θα παραμείνει διατλαντική συμμαχία, όμως χρειάζεται μια νέα ισορροπία. Σε στενή συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι ευρωπαϊκές χώρες και ο Καναδάς αναλαμβάνουν πλέον μεγαλύτερη ευθύνη για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ και ο Καναδάς δαπάνησαν το 2025 περίπου 90 δισ. δολ. περισσότερα για την άμυνα σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό σε περισσότερα από 570 δισ. δολάρια.
Στη Σύνοδο της Χάγης πέρυσι, οι σύμμαχοι συμφώνησαν να αυξήσουν έως το 2035 τις βασικές αμυντικές δαπάνες στο 3,5% του ΑΕΠ, από τον προηγούμενο στόχο του 2%, ενώ δεσμεύθηκαν να διαθέτουν επιπλέον 1,5% του ΑΕΠ για ευρύτερες επενδύσεις που σχετίζονται με την άμυνα, όπως η κυβερνοασφάλεια.
Το Ιράν και οι ανησυχίες για τις σχέσεις με την Ουάσιγκτον
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ευελπιστούν ότι η φετινή Σύνοδος θα εξελιχθεί εξίσου ομαλά με εκείνη της Χάγης, όπου ο Τραμπ είχε επαναβεβαιώσει τη δέσμευση των ΗΠΑ στη Συμμαχία και στο Αρθρο 5 περί συλλογικής άμυνας.
Ωστόσο, το τελευταίο δωδεκάμηνο οι σχέσεις εντός του ΝΑΤΟ δοκιμάστηκαν έντονα. Ο Τραμπ απείλησε να αποκτήσει τη Γροιλανδία, έδαφος της συμμάχου Δανίας, ενώ η στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ κατά του Ιράν, χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με τους Ευρωπαίους συμμάχους, προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στις διατλαντικές σχέσεις.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε αποχώρηση μέρους των αμερικανικών δυνάμεων από την Ευρώπη, μείωσε τη στρατιωτική συνεισφορά της στα αμυντικά σχέδια του ΝΑΤΟ –περιλαμβανομένου ενός αεροπλανοφόρου, αεροσκαφών ανεφοδιασμού, μαχητικών και μη επανδρωμένων αεροσκαφών– και ξεκίνησε επανεξέταση της στρατιωτικής της παρουσίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
«Η Συμμαχία παραμένει ζωντανή και λειτουργική, αλλά έχει υποστεί πλήγματα», σχολίασε Ευρωπαίος διπλωμάτης υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Οι Ευρωπαίοι ανησυχούν επίσης ότι ο πόλεμος με το Ιράν ενδέχεται να επισκιάσει τις εργασίες της Συνόδου, είτε σε περίπτωση αναζωπύρωσης των συγκρούσεων παρά την εύθραυστη εκεχειρία είτε εάν ο Τραμπ επιτεθεί εκ νέου στους συμμάχους του, θεωρώντας ότι δεν συνέβαλαν επαρκώς στις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ επισημαίνουν πάντως ότι η μεγάλη πλειονότητα των συμμάχων τήρησε τις δεσμεύσεις της, επιτρέποντας στις Ηνωμένες Πολιτείες να χρησιμοποιήσουν τον εναέριο χώρο και τις στρατιωτικές βάσεις τους, παρά το γεγονός ότι ο πόλεμος ήταν ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στην Ευρώπη.
Η σύγκρουση επηρέασε και τις προσωπικές σχέσεις του Τραμπ με Ευρωπαίους ηγέτες, όπως η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι και ο απερχόμενος πρωθυπουργός της Βρετανίας, Κιρ Στάρμερ, γεγονός που εντείνει τους φόβους ότι οι εντάσεις μπορεί να επανεμφανιστούν στην Αγκυρα.
«Είμαι αισιόδοξος ότι αυτό δεν θα συμβεί, γιατί οι ηγέτες γνωρίζουν τι διακυβεύεται», δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. «Και ακόμη και αν προκύψει κρίση, υπάρχει πάντα ο απόλυτος “σύμβουλος γάμου”, ο Μαρκ Ρούτε, για να εξομαλύνει την κατάσταση», πρόσθεσε ο ίδιος.
Πηγή: Reuters
