Με την καθιερωμένη επίσκεψη του Κολεγίου των Επιτρόπων και της προέδρου της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στο Κορκ, γενέτειρα του πρωθυπουργού (Taoiseach) Μίχολ Μάρτιν, ανοίγει σήμερα επίσημα η αυλαία της όγδοης –κατά σειρά– ιρλανδικής προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Το Δουβλίνο αναλαμβάνει το τιμόνι της Ε.Ε. σε μια από τις πιο απαιτητικές συγκυρίες των τελευταίων ετών, με τις διαπραγματεύσεις για τον νέο επταετή κοινοτικό προϋπολογισμό, την ευρωπαϊκή άμυνα, τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία και τη διεύρυνση να κυριαρχούν στην ατζέντα.
Στο μεγαλύτερο «στοίχημα» της ιρλανδικής προεδρίας αναδεικνύονται ήδη οι διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της περιόδου 2028-2034. Μιλώντας σε ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης –ανάμεσά τους και η «Κ»– ο Μίχολ Μάρτιν παραδέχθηκε χθες ότι πρόκειται για μια «εξαιρετικά δύσκολη» διαπραγμάτευση, καθώς οι αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών της Ε.Ε. παραμένουν μεγάλες τόσο ως προς το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού όσο και ως προς τις προτεραιότητες χρηματοδότησης.
Οπως είπε, η εξεύρεση συμφωνίας προϋποθέτει συμβιβασμούς μεταξύ των χωρών που επιθυμούν τη διατήρηση ισχυρής χρηματοδότησης για τη συνοχή και την κοινή αγροτική πολιτική και εκείνων που ζητούν μεγαλύτερη έμφαση στην άμυνα και την ανταγωνιστικότητα, αλλά και περιορισμό των δαπανών. Η ιρλανδική προεδρία αναμένεται να παρουσιάσει έως την επόμενη Σύνοδο Κορυφής τον Οκτώβριο νέο διαπραγματευτικό πλαίσιο (nego-box), δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση και στο ζήτημα των νέων ιδίων πόρων της Ενωσης.
Εάν κάτι επαναλαμβάνουν μονότονα τόσο ο Ιρλανδός πρωθυπουργός όσο και τα μέλη του υπουργικού του συμβουλίου είναι πως θα λειτουργήσουν το επόμενο εξάμηνο ως «έντιμοι διαμεσολαβητές».
Ο αναπληρωτής πρωθυπουργός και υπουργός Οικονομικών Σάιμον Χάρις ανέφερε ότι στις συζητήσεις για νέους ίδιους πόρους, που αποτελούν «κομβικό» σημείο για τις διαπραγματεύσεις για τον πολυετή προϋπολογισμό, βασικό στοιχείο μπορεί να αποτελέσει ένας πιθανός ευρωπαϊκός ψηφιακός φόρος.
Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι οποιαδήποτε πρόταση θα πρέπει να είναι πολιτικά αποδεκτή από όλα τα κράτη-μέλη και ταυτόχρονα να μπορεί να εφαρμοστεί έως το 2028.
Παράλληλα, ανέφερε ότι θα επιδιώξει πολιτική συμφωνία έως τον Οκτώβριο για την Ενωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, την οποία χαρακτήρισε κρίσιμη για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η χρηματοδότηση, πάντως, του νέου προϋπολογισμού συνδέεται άμεσα και με την ευρωπαϊκή άμυνα.
Παρότι η Ιρλανδία διατηρεί διαχρονικά το καθεστώς της στρατιωτικής ουδετερότητας, η υπουργός Εξωτερικών, Εμπορίου και Αμυνας, Χέλεν ΜακΕντι, αποκάλυψε ότι η κυβέρνηση προετοιμάζεται να υποβάλει αίτημα συμμετοχής στο χρηματοδοτικό μέσο SAFE, ύψους 150 δισ. ευρώ, εφόσον το πρόγραμμα επαναλειτουργήσει αργότερα μέσα στη χρονιά.
«Η Ιρλανδία θα παραμείνει στρατιωτικά ουδέτερη, αλλά οι αμυντικές μας δαπάνες πρέπει να αυξηθούν», δήλωσε, διευκρινίζοντας ότι η συμμετοχή στο SAFE δεν μεταβάλλει την πολιτική ουδετερότητας της χώρας, αλλά ανταποκρίνεται στις νέες ανάγκες της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Παράλληλα, η διεύρυνση της Ε.Ε. αποτελεί μια από τις βασικές προτεραιότητες της ιρλανδικής προεδρίας. Ο Μάρτιν υποστήριξε ότι η θέση του Δουβλίνου διαμορφώνεται από την ίδια την εμπειρία της χώρας, υπενθυμίζοντας ότι όταν η Ιρλανδία εντάχθηκε στην τότε ΕΟΚ το 1973 ήταν από τις φτωχότερες χώρες της Ευρώπης και αρκετοί θεωρούσαν ότι δεν ήταν έτοιμη για ένταξη.
«Δυσκολεύομαι να αρνηθώ την προοπτική ένταξης σε χώρες που πληρούν τα κριτήρια», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η Ιρλανδία δεν θα ήθελε να στερήσει από άλλους λαούς τη δυνατότητα μιας τόσο μεταμορφωτικής εμπειρίας. Για τον ίδιο, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν υπήρξε μόνο μοχλός οικονομικής ανάπτυξης, αλλά και παράγοντας ειρήνης, ιδιαίτερα για την Ιρλανδία και τη Βόρεια Ιρλανδία.
Η έναρξη της προεδρίας επισκιάστηκε από την υπόθεση του διυλιστηρίου αλουμίνας Aughinish Alumina στην κομητεία Λίμερικ. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές αποκαλύψεις, η μονάδα, που ανήκει στη ρωσική εταιρεία Rusal, συνέχισε να εξάγει αλουμίνα στη Ρωσία μετά την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία, καθώς η συγκεκριμένη πρώτη ύλη δεν περιλαμβάνεται στο ισχύον καθεστώς κυρώσεων της Ε.Ε., παρότι χρησιμοποιείται για την παραγωγή αλουμινίου με εφαρμογές και στην αμυντική βιομηχανία.
Στο ζήτημα αναφέρθηκε εμμέσως πλην σαφώς στις δηλώσεις του την Τετάρτη στο Δουβλίνο ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επικρίνοντας ευρωπαϊκές εταιρείες που εξακολουθούν να προμηθεύουν τη Ρωσία με κρίσιμες πρώτες ύλες.
Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση προκαλεί πολιτική αμηχανία στο Δουβλίνο. Ερωτηθείς σχετικά από δημοσιογράφους ο Μάρτιν δήλωσε ότι σχετική έρευνα είναι σε εξέλιξη, ωστόσο, πριν ληφθούν αποφάσεις θα πρέπει να συνεκτιμηθούν οι επιπτώσεις στην απασχόληση, στο περιβάλλον και στις αλυσίδες εφοδιασμού. Δεσμεύθηκε, πάντως, ότι τα αποτελέσματα της κυβερνητικής έρευνας θα κοινοποιηθούν στην Κομισιόν, ώστε να διαμορφωθεί κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση, χωρίς, ωστόσο, να δεσμευθεί υπέρ της επιβολής κυρώσεων, όπως ζητά το Κίεβο.
Πέρα όμως από τις άμεσες προτεραιότητες της προεδρίας, η Ιρλανδία επιχειρεί να αναδείξει το δικό της «ευρωπαϊκό παράδειγμα». «Η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση ήταν η καλύτερη απόφαση που πήραμε μετά την ανεξαρτησία μας», τόνισε ο Μίχολ Μάρτιν, υπογραμμίζοντας ότι η οικονομική μεταμόρφωση της χώρας την τελευταία δεκαετία στηρίχθηκε στην αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων για την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου, πριν ακόμη από τις μεγάλες επενδύσεις στις υποδομές.
Από καθαρός αποδέκτης κοινοτικών πόρων, η Ιρλανδία έχει πλέον εξελιχθεί σε καθαρό συνεισφέροντα στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, χωρίς να ευθυγραμμιστεί, ωστόσο, με το στρατόπεδο των λεγόμενων «φειδωλών» χωρών.
Οπως επισήμανε ο Ιρλανδός πρωθυπουργός, μια «μεγαλύτερη και ισχυρότερη Ευρώπη είναι καλύτερη και για τη δική μας οικονομία», υποστηρίζοντας ότι ο επόμενος κοινοτικός προϋπολογισμός πρέπει να σχεδιαστεί με μακροπρόθεσμη προοπτική, ώστε η Ενωση να είναι καλύτερα προετοιμασμένη για μελλοντικές κρίσεις και όχι να αναγκάζεται κάθε φορά να αναζητά έκτακτες λύσεις.
