Σε επανενεργοποίηση των διαλόγων υψηλού επιπέδου, έπειτα από μια μακρά περίοδο περιορισμένων επαφών, προχωρούν η Ευρωπαϊκή Ενωση και η Τουρκία. Η κοινή επίσκεψη στην Αγκυρα της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλλας, της επιτρόπου Διεύρυνσης Μάρτα Κος και του επιτρόπου Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ, οι οποίοι είχαν συνομιλίες με τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και άλλα μέλη της τουρκικής κυβέρνησης, επιβεβαιώνει τη βούληση των δύο πλευρών να ανοίξουν μια νέα φάση στον πολιτικό τους διάλογο.
Η επίσκεψη των τριών Ευρωπαίων αξιωματούχων αποτελεί την πρώτη κίνηση μιας ευρύτερης αλληλουχίας επαφών υψηλού επιπέδου μεταξύ Βρυξελλών και Αγκυρας, η οποία θα συνεχιστεί την επόμενη εβδομάδα με τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην τουρκική πρωτεύουσα. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, στην Αγκυρα θα μεταβούν επίσης η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, ενώ προγραμματίζονται και συναντήσεις τους με τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Από τις Βρυξέλλες επισημαίνουν ότι ουσιαστικά αυτό, που αναζητείται είναι μια πιο λειτουργική σχέση με την Αγκυρα υπό το φως των εξελίξεων που διαμορφώνονται από τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις αυξανόμενες ανάγκες της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Παρά το γεγονός ότι η ενταξιακή διαδικασία παραμένει ουσιαστικά «παγωμένη», η Ευρωπαϊκή Ενωση αντιμετωπίζει πλέον την Τουρκία ως στρατηγικό εταίρο σε τομείς όπως η ασφάλεια, η άμυνα, η μετανάστευση, η ενέργεια και η περιφερειακή σταθερότητα. Την ίδια στιγμή, όμως, οι Βρυξέλλες διαμηνύουν ότι η αναβάθμιση του πολιτικού διαλόγου δεν μεταβάλλει τις πάγιες ευρωπαϊκές θέσεις για τις σχέσεις καλής γειτονίας, τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και τις υποχρεώσεις της Τουρκίας έναντι των κρατών-μελών της Ένωσης.
Το κοινό ανακοινωθέν, που εκδόθηκε μετά τις συνομιλίες με τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, αποτυπώνει τη συμφωνία των δύο πλευρών να προγραμματίσουν νέους γύρους διαλόγων υψηλού επιπέδου σε σειρά κρίσιμων τομέων. Ξεχωριστή βαρύτητα αποδίδεται στη συνεργασία στους τομείς της ασφάλειας και της άμυνας, με τις δύο πλευρές να υπογραμμίζουν την ανάγκη ενίσχυσης του διαλόγου και της συνεργασίας, σε συμπληρωματικότητα με το ΝΑΤΟ.
Η αναφορά αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς έρχεται μία ημέρα μετά την παρέμβαση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην κοινοβουλευτική συνέλευση του ΝΑΤΟ στην Κωνσταντινούπολη, όπου ο Τούρκος πρόεδρος ζήτησε να μην αποκλείεται η χώρα του από τις νέες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την άμυνα και την ασφάλεια. Ο Ερντογάν υποστήριξε ότι η Τουρκία συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους συνεισφέροντες της Συμμαχίας και προειδοποίησε ότι ο αποκλεισμός των αμυντικών δυνατοτήτων της για λόγους πολιτικών σκοπιμοτήτων «δεν ωφελεί κανέναν».
Μετά τη συνάντηση με τον πρόεδρο Ερντογάν, η Κάγια Κάλλας, σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα Χ, χαρακτήρισε, μάλιστα, την Τουρκία «βασικό εταίρο» της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους τομείς της ασφάλειας, της μετανάστευσης και της ενέργειας, υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι παραμένει υποψήφια προς ένταξη χώρα.
Όπως ανέφερε, οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην περαιτέρω ενίσχυση των ευρωτουρκικών σχέσεων, στις εξελίξεις στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, αλλά και στη σημασία των σχέσεων καλής γειτονίας, καθώς και στην προετοιμασία της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ. Η ίδια επισήμανε ακόμη ότι η Τουρκία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην προστασία της ανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και οι δηλώσεις της Μάρτα Κος και του Μάγκνους Μπρούνερ. Η επίτροπος Διεύρυνσης έκανε λόγο για σημαντικά οφέλη από μια στενότερη συνεργασία στους τομείς του εμπορίου, των επενδύσεων και της διασυνδεσιμότητας Ευρώπης-Ασίας, ενώ ο επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης χαρακτήρισε τη συνεργασία στην ασφάλεια και τη μετανάστευση κορυφαία προτεραιότητα για τις δύο πλευρές.
Στο κοινό ανακοινωθέν, οι δύο πλευρές εξέφρασαν επίσης τη στήριξή τους στις προσπάθειες του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες για το Κυπριακό. Παράλληλα, η ευρωπαϊκή πλευρά επανέλαβε ότι, στο πλαίσιο της ενταξιακής διαδικασίας, η ενίσχυση του κράτους δικαίου, η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και η διασφάλιση υψηλών δημοκρατικών προτύπων εξακολουθούν να αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την περαιτέρω πρόοδο των σχέσεων με την Άγκυρα.
Επιβεβαιώνεται, πάντως και η κοινή προσήλωση στη σημασία της περιφερειακής σταθερότητας και των σχέσεων καλής γειτονίας.
Στο ανακοινωθέν υπογραμμίζεται επίσης η βούληση για εμβάθυνση της συνεργασίας στην οικονομία, τη συνδεσιμότητα, τις μεταφορές, την ενέργεια και την ψηφιοποίηση, καθώς και για συνέχιση των προσπαθειών που θα ανοίξουν τον δρόμο για τον εκσυγχρονισμό της τελωνειακής ένωσης. Γίνεται ακόμη αναφορά στην πιθανή συμμετοχή της Τουρκίας στον Ενιαίο Χώρο Πληρωμών σε Ευρώ (SEPA), καθώς και στη σταδιακή επανέναρξη των δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στη χώρα.
