ΒΕΡΟΛΙΝΟ. Οι ακραίες θερμοκρασίες που έπληξαν τη Γερμανία τις τελευταίες ημέρες έδωσαν σε χιλιάδες πολίτες την ευκαιρία να αναζητήσουν λίγη δροσιά σε πάρκα, λίμνες και ποτάμια γερμανικών πόλεων. Στην περιοχή του Βερολίνου, πολλά από αυτά είναι αφιερωμένα σε γυμνιστές.
Παρότι οι επισκέπτες της πρωτεύουσας εκφράζουν την αμηχανία τους για την παρουσία γυμνιστών στις οάσεις δροσιάς, οι κάτοικοι θεωρούν την παρουσία γυμνών πολιτών ανάμεσά τους εντελώς φυσιολογική, όπως οι υπαίθριες μπιραρίες και το ψήσιμο λουκάνικων.
Ο γερμανικός γυμνισμός αποτελεί κληρονομιά δημοφιλούς φιλοσοφικού κινήματος υγιεινής ζωής των αρχών του 20ού αιώνα, με κεντρικό θέμα την αρμονική συμβίωση με τη φύση. Το κίνημα FKK (κουλτούρα του ελεύθερου σώματος) «ήταν μέρος εκστρατείας επιστροφής στη φύση, που επιδίωκε να αντισταθεί στην εκβιομηχάνιση. Η ιδέα αφορούσε την έκθεση όλου του σώματος στον ήλιο και στον αέρα με στόχο την ευεξία και μέσα από τη γυμναστική», λέει η Μάρεν Μέρινγκ, καθηγήτρια Συγκριτικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας.
Το κίνημα ευεξίας μέσω του γυμνισμού και της γυμναστικής έγινε δημοφιλές τη δεκαετία του 1920, ενώ με την επικράτηση του ναζισμού το νέο καθεστώς αξιοποίησε το κίνημα ως μέθοδο προώθησης του «τέλειου σώματος των Αρίων». Η ταλαντούχος ναζί κινηματογραφίστρια Λένι Ρίφενσταλ γύρισε ντοκιμαντέρ τα οποία υμνούσαν το γυμνό αθλητικό σώμα. «Πίσω από την προώθηση του γυμνισμού από τους ναζί κρυβόταν όμως και ακόμη ένα κίνητρο: ο έλεγχος και ο στιγματισμός σωματικών ατελειών και ο εντοπισμός μη περιτετμημένων Εβραίων», λέει η Μέρινγκ.
Η τάση έχει καταβολές σε φιλοσοφικό κίνημα των αρχών του αιώνα και οι υποστηρικτές του κυνηγήθηκαν από τους ναζί, ενώ οι νέοι σήμερα είναι πιο διστακτικοί.
«Το κίνημα του γυμνισμού είναι από τα μεγαλύτερα εμπόδια στον πολιτισμό και στη γερμανική ηθική. Ο γυμνισμός σκοτώνει τη φυσική συστολή των γυναικών και στερεί τον σεβασμό των ανδρών απέναντι στις γυναίκες», είχε πει το 1933 ο Χέρμαν Γκέρινγκ, για να προσθέσει ότι το κίνημα του γυμνισμού στέγαζε μεγάλο αριθμό ομοφυλοφίλων.
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι Γερμανοί πολίτες αποστασιοποιήθηκαν από το κίνημα του γυμνισμού, το οποίο επέζησε σε ειδικές παραλίες και πάρκα. Τέτοιες οργανώσεις απαγορεύθηκαν στην Ανατολική Γερμανία. Οι πολίτες της Ανατολής όμως αναβίωσαν την πρακτική, εν μέρει ως συνειδητή πράξη πολιτικής ανυπακοής. Παρά τις αρχικές προσπάθειες του σοσιαλιστικού καθεστώτος να καταστείλει το φαινόμενο, η τότε ηγεσία αποφάσισε να επιδείξει ανοχή τη δεκαετία του 1970.
«Με την επανένωση των Γερμανιών, το πρόβλημα οξύνθηκε. Ξενοδόχοι της Βαλτικής εξηγούσαν στους εμβρόντητους πελάτες τους ότι δεν μπορούν πια να κάνουν μπάνιο γυμνοί, γιατί οι Δυτικογερμανοί ενοχλούνταν να βλέπουν γυμνούς ανθρώπους», λέει η Μέρινγκ. Η πρακτική του γυμνισμού διατηρήθηκε έτσι σε λίμνες.
Η Μέρινγκ εξηγεί στην εφημερίδα El Pais ότι ο γυμνισμός από φιλοσοφική και ιστορική σκοπιά εκφράζεται στο απόφθεγμα του Γκαίτε: «Μόνον ο γυμνός άνθρωπος είναι γνήσιος». Παρότι ο Γκαίτε μιλούσε μεταφορικά, ο ποιητής ακολουθεί παράδοση, η οποία θέλει το καλυμμένο σώμα να υποδηλώνει ντροπή και συστολή». Η θρησκεία έπαιξε και αυτή σημαντικό ρόλο, με τα περισσότερα κέντρα γυμνιστών να εντοπίζονται σε προτεσταντικές περιοχές. «Τα πράγματα ήταν διαφορετικά στα καθολικά κρατίδια. Η Εκκλησία αντιστάθηκε σθεναρά σε τέτοιες οργανώσεις και κατέθεσε πληθώρα αγωγών εναντίον τους για άσεμνες πρακτικές», λέει η Μέρινγκ.
Το μέλλον του γυμνισμού κρέμεται σήμερα από μια κλωστή λόγω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Οι σημερινοί νέοι εμφανίζονται πια ιδιαίτερα διστακτικοί να ξεγυμνωθούν. Η Γερμανική Ομοσπονδία Γυμνισμού διαθέτει όμως 120 συλλόγους σε όλη τη χώρα, ενώ προβλέπει «ανθηρό μέλλον». Υστερα από χρόνια φυγής των μελών, οι σύλλογοι διέθεταν 35.000 μέλη στις αρχές του χρόνου.
Στο άλλο άκρο έφθασε πέρυσι το καλοκαίρι ο δήμος του Ροστόκ στις όχθες της Βαλτικής, με τον δήμο να ψηφίζει διάταγμα που επιτρέπει στη δημοτική αστυνομία να απαγορεύει την είσοδο ενδεδυμένων με μαγιό λουομένων σε παραλίες γυμνιστών. «Πολλοί πολίτες ανέφεραν ότι ένιωσαν κακοποιημένοι από επισκέπτες σε πλαζ γυμνιστών, οι οποίοι αρνούνταν να βγάλουν τα μαγιό τους», έλεγε ο πρόεδρος του εμπορικού επιμελητηρίου του Ροστόκ, Μόριτζ Νάουμαν. Η ακτή του Ροστόκ, μήκους 15 χλμ., είναι χωρισμένη σε τέσσερις παραλίες, με μία από αυτές να φιλοξενεί αποκλειστικά γυμνιστές.
