Επειτα από μήνες αντικυβερνητικών διαδηλώσεων και πολιτικής αναταραχής στη Σερβία, ο πρόεδρος της χώρας Αλεξάνταρ Βούτσιτς ανακοίνωσε το Σάββατο την πρόθεσή του να παραιτηθεί «μέσα στις επόμενες εβδομάδες». Η Σερβία αναμένεται τώρα να προχωρήσει σε πρόωρες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές.
Η ανακοίνωση του 56χρονου προέδρου, που βρίσκεται στο τιμόνι της χώρας τα τελευταία 12 χρόνια, ως πρωθυπουργός από το 2014 έως το 2017 και ως πρόεδρος έκτοτε, έρχεται εν μέσω αδιάκοπων φοιτητικών διαδηλώσεων κατά της διαφθοράς. Οι πολύμηνες διαμαρτυρίες πυροδοτήθηκαν από την κατάρρευση μιας στέγης σε σιδηροδρομικό σταθμό στην πόλη Νόβι Σαντ τον Νοέμβριο του 2024, στοιχίζοντας τη ζωή σε 16 ανθρώπους.
Εκτοτε, το τραγικό περιστατικό έχει εξελιχθεί σε «σύμβολο» κακοδιαχείρισης και διαφθοράς της κυβέρνησης Βούτσιτς, με τις κινητοποιήσεις που έχουν ακολουθήσει να αποτελούν τις μαζικότερες διαδηλώσεις στη Σερβία από την ανατροπή του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς το 2000, όπως αναφέρει το Reuters. Ο Βούτσιτς αρνείται οποιαδήποτε κατηγορία περί διαφθοράς.
«Θα είμαι πρόεδρος μόνο για ακόμη μερικές εβδομάδες και έπειτα θα παραιτηθώ», δήλωσε ο Βούτσιτς σε πλήθος υποστηρικτών του κατά τη διάρκεια πολιτικής συγκέντρωσης στο Βελιγράδι το Σάββατο, η δεύτερη και τελευταία προεδρική θητεία του οποίου πρόκειται να λήξει στα μέσα του 2027. Ωστόσο, ο Σέρβος πρόεδρος δεν διευκρίνισε ούτε πότε θα παραιτηθεί ούτε πότε θα εισηγηθεί τη διάλυση της Βουλής, απαραίτητη προϋπόθεση για πρόωρες βουλευτικές εκλογές. Εξέφρασε, ωστόσο, την πρόθεσή του να βοηθήσει το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS), στο οποίο ανήκει, να κερδίσει τόσο τις προεδρικές εκλογές όσο και τις πρόωρες βουλευτικές, που επίσης είχαν αρχικά οριστεί για το 2027.
Πολιτικό βάρος
Η χρονική στιγμή της ανακοίνωσης υποδηλώνει το πολιτικό βάρος των αντικυβερνητικών διαμαρτυριών, γράφει το Reuters. Μέρες πριν από την ανακοίνωση, φοιτητές τίμησαν τη μνήμη των θυμάτων της τραγωδίας στο Νόβι Σαντ και απαίτησαν πρόωρες εθνικές εκλογές. Παρότι η ανακοίνωση της παραίτησης προκάλεσε την αίσθηση δικαίωσης μεταξύ των διαδηλωτών, οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν και την Κυριακή, υπό τον φόβο πως ο Σέρβος πρόεδρος θα παραμείνει στην εξουσία.
Οπως αναφέρει το Reuters, είναι σχεδόν απίθανο η παραίτηση Βούτσιτς να οδηγήσει σε πλήρη αποχώρηση του Σέρβου ηγέτη από το πολιτικό προσκήνιο. Αντιθέτως, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια νέα πρωθυπουργική θητεία, εάν το κόμμα του επικρατήσει στις βουλευτικές εκλογές, συνεχίζοντας έτσι μια μακροχρόνια τάση όπου η σερβική εξουσία παραμένει υπό τον Βούτσιτς, ανεξάρτητα από τον θεσμικό ρόλο που αυτός κατέχει. Αναλυτές που επικαλείται το αμερικανικό μέσο επισήμαναν ότι είναι πολύ πιθανό ο Σέρβος ηγέτης να προσπαθήσει να τοποθετήσει διάδοχό του στην προεδρία συμμαχικό του πρόσωπο, διατηρώντας έτσι τα ηνία της εξουσίας.
Η θέση του προέδρου στη Σερβία είναι σε μεγάλο βαθμό εθιμοτυπική, αλλά ο 57χρονος Βούτσιτς έχει ασκήσει σημαντική επιρροή, τόσο στο κόμμα του όσο και στην κυβέρνηση από τη θέση αυτή. Ο ίδιος έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι θα επιστρέψει εκ νέου ως πρωθυπουργός, ενώ πρόσφατα αρκετοί κορυφαίοι σύμμαχοί του στήριξαν το ενδεχόμενο αυτό.
Ενώπιον πλήθους υποστηρικτών του στη συγκέντρωση του Σαββάτου, ο Βούτσιτς επιτέθηκε στο μαζικό κίνημα που έχει ξεσπάσει εναντίον του, κάνοντας λόγο για φοιτητές και αντικυβερνητικούς διαδηλωτές που στοχεύουν να «καταστρέψουν τη χώρα» και κατηγορώντας τους για συνεργασία με «ανώνυμες ξένες δυνάμεις», κατηγορία που οι διαδηλωτές διαψεύδουν.
Απευθυνόμενος στους διαδηλωτές, ο Σέρβος πρόεδρος τόνισε: «Για χιλιοστή πρώτη φορά, σας απλώνουμε το χέρι. Συγχωρούμε όλα όσα έχετε κάνει, αλλά δεν είμαστε αφελείς και δεν θα ξεχάσουμε τι έχει γίνει στη χώρα τον τελευταίο χρόνο».
REUTERS
