Παράταση και ουσιαστική ενίσχυση του Ταμείου Εκσυγχρονισμού (Modernisation Fund) μετά το 2030 ζητούν 12 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Eνωσης –ανάμεσά τους και η Ελλάδα-, προειδοποιώντας ότι η πρόωρη διακοπή του θα μπορούσε να επιβραδύνει την ενεργειακή μετάβαση, να πλήξει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και να αυξήσει τις εξαρτήσεις από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Σε κοινή επιστολή προς τον επίτροπο για τη Δράση για το Κλίμα, Βόπκε Χούκστρα, οι κυβερνήσεις της Ελλάδας, της Κροατίας, της Βουλγαρίας, της Τσεχίας, της Εσθονίας, της Ουγγαρίας, της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Πολωνίας, της Ρουμανίας, της Σλοβακίας και της Σλοβενίας υπογραμμίζουν ότι το Ταμείο παραμένει ένα κρίσιμο εργαλείο για τις χώρες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν μεγάλες επενδυτικές ανάγκες στην πορεία προς καθαρότερα ενεργειακά συστήματα.
Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού λειτουργεί από το 2021 και χρηματοδοτείται αποκλειστικά από τα έσοδα που προκύπτουν από τη δημοπράτηση δικαιωμάτων εκπομπών στο ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS). Για την περίοδο 2021-2030 αναμένεται να κινητοποιήσει περισσότερα από 57 δισ. ευρώ, ωστόσο με βάση τον σημερινό σχεδιασμό η λειτουργία του ολοκληρώνεται στο τέλος της δεκαετίας.
Οι 12 χώρες, οι οποίες ιστορικά βασίζονταν περισσότερο στα ορυκτά καύσιμα σε σχέση με άλλα κράτη-μέλη και εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωπες με σημαντικές προκλήσεις στον ενεργειακό τους μετασχηματισμό, θεωρούν ότι η κατάργηση του Ταμείου θα ήταν πρόωρη.
Οπως επισημαίνουν στην επιστολή τους, η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί ολοένα και μεγαλύτερες επενδύσεις, ενώ οι γεωπολιτικές αναταράξεις και η αστάθεια στις διεθνείς αγορές ενέργειας συνεχίζουν να ασκούν πιέσεις στις οικονομίες τους.
«Ζητούμε τη συνέχιση και την ενίσχυση του Ταμείου Εκσυγχρονισμού μετά το 2030, καθώς και σημαντική αύξηση της χρηματοδότησής του, ώστε να ανταποκρίνεται στις αυξανόμενες προκλήσεις της μετάβασης», αναφέρουν χαρακτηριστικά οι υπογράφοντες, ενόψει της αναθεώρησης του ETS που έχει προγραμματιστεί για τις 15 Ιουλίου.
Σύμφωνα με τις κυβερνήσεις των χωρών αυτών, το Ταμείο έχει αποδειχθεί τα τελευταία χρόνια αποτελεσματικό και ευέλικτο εργαλείο, καθώς διοχετεύει πόρους απευθείας σε έργα ενεργειακής μετάβασης και επιτρέπει την υλοποίηση μεγάλων επενδύσεων που διαφορετικά θα ήταν δύσκολο να χρηματοδοτηθούν. Παράλληλα, τονίζουν ότι αποτελεί ένα από τα λιγότερο γραφειοκρατικά ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, προσφέροντας απτά αποτελέσματα τόσο για το κλίμα όσο και για την ενεργειακή ασφάλεια.
Ιδιαίτερα έντονες είναι οι ανησυχίες σε χώρες όπως η Πολωνία, η οποία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον άνθρακα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και τη διατήρηση χιλιάδων θέσεων εργασίας. Αντίστοιχα, η Σλοβακία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία και άλλα κράτη της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης αντιμετωπίζουν προκλήσεις που σχετίζονται με παλαιωμένες ενεργειακές υποδομές, επενδυτικά κενά και ανησυχίες για το κόστος και την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.
Οι κυβερνήσεις υποστηρίζουν ακόμη ότι η στήριξη -μέσω του Ταμείου- έχει συμβάλει στην ενίσχυση της κοινωνικής αποδοχής των ευρωπαϊκών πολιτικών για το κλίμα, καθώς οι τοπικές κοινωνίες βλέπουν απτά οφέλη μέσα από νέες επενδύσεις, θέσεις εργασίας και αναβαθμισμένες ενεργειακές υποδομές.
Το αίτημα, πάντως, έρχεται σε μια περίοδο αυξανόμενων πιέσεων για τη βιομηχανία της Ευρώπης. Πρόσφατα, η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Ελλάδα, η Πολωνία, η Ρουμανία και η Σλοβακία προειδοποίησαν ότι κλάδοι όπως η χαλυβουργία, η τσιμεντοβιομηχανία, η παραγωγή αλουμινίου και η χημική βιομηχανία βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν ασφυκτικό συνδυασμό υψηλού ενεργειακού κόστους, γεωπολιτικής αβεβαιότητας και αυστηρότερων κανόνων για τις εκπομπές άνθρακα.
Με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ετοιμάζεται να ανοίξει τη συζήτηση για το μέλλον του ETS το προσεχές διάστημα και των εργαλείων χρηματοδότησης της πράσινης μετάβασης, οι δώδεκα χώρες επιχειρούν να διασφαλίσουν ότι η μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία δεν θα αφήσει πίσω τις λιγότερο εύπορες οικονομίες της Ενωσης. Για τις κυβερνήσεις τους, το διακύβευμα δεν αφορά μόνο τους κλιματικούς στόχους της Ε.Ε., αλλά και την ενεργειακή ανεξαρτησία, τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και τη συνοχή του ευρωπαϊκού εγχειρήματος.
