Δύο φορές στο παρελθόν προσπάθησε ο Aντι Μπέρναμ να αναλάβει τα ηνία των Εργατικών και ισάριθμες φορές είδε την πόρτα της ηγεσίας να κλείνει μπροστά του. Oμως, στην πολιτική, η ρήση «τρίτη και φαρμακερή» βρίσκει συχνά την απόλυτη εφαρμογή της.
Η παραίτηση του Κιρ Στάρμερ έχει πυροδοτήσει ραγδαίες εξελίξεις, με ένα μεγάλο κύμα βουλευτών του κόμματος να συσπειρώνεται ήδη γύρω από τον νέο βουλευτή της περιφέρειας του Μέικερφιλντ. Το σκηνικό που διαμορφώνεται στρώνει πλέον το χαλί για μια προοπτική που μέχρι πρότινος φάνταζε μακρινή: την είσοδο του Μπέρναμ στην Ντάουνινγκ Στριτ.
Ο ίδιος δεν κρύβεται πίσω από το δάχτυλό του, επιβεβαιώνοντας ανοιχτά την πρόθεσή του να τεθεί επικεφαλής της παράταξης. Μάλιστα, οι πιθανότητές του ενισχύθηκαν ακόμα περισσότερο όταν εξασφάλισε τη στρατηγική στήριξη του Γουές Στρίτινγκ. Ο πρώην υπουργός Υγείας του Στάρμερ, αν και φλέρταρε έντονα με την ιδέα να διεκδικήσει ο ίδιος την ηγεσία, τελικά έβαλε στην άκρη τις φιλοδοξίες του για να ενώσει τις δυνάμεις του με τον Μπέρναμ.
Ο δρόμος, βέβαια, για την πρωθυπουργία είχε ένα πρώτο, κρίσιμο τεστ, το οποίο ο Μπέρναμ πέρασε με απόλυτη επιτυχία την περασμένη εβδομάδα. Στις αναπληρωματικές εκλογές του Μέικερφιλντ όχι απλώς επικράτησε, αλλά κατάφερε να επικρατήσει συντριπτικά επί του Reform UK, αφήνοντάς το στη δεύτερη θέση με διαφορά.
O πρώην δήμαρχος της ευρύτερης περιοχής του Μάντσεστερ εκτόξευσε το ποσοστό των Εργατικών από το 45% (που είχαν λάβει στις γενικές εκλογές του 2024) σε σχεδόν 55%. Ειδικότερα, ο Αντι Μπέρναμ κέρδισε τις εκλογές συγκεντρώνοντας το 54,8% των ψήφων (24.937 ψήφοι). Στη δεύτερη θέση τερμάτισε ο Ρόμπερτ Κένιον του Reform UK με 34,5% (15.696 ψήφοι).
Σήμερα, ο έμπειρος πολιτικός –με κοινοβουλευτική διαδρομή που ξεκινά από το μακρινό 2001– πέρασε ξανά το κατώφλι της Βουλής για την ορκωμοσία του το απόγευμα της Δευτέρας. Πώς, όμως, κατάφερε να μετατραπεί στο απόλυτο φαβορί για την πρωθυπουργία της χώρας;
Τα πρώτα χρόνια: Η αγάπη για την Εβερτον και την indie μουσική
Γεννημένος στο Λίβερπουλ το 1970, ο Μπέρναμ μεγάλωσε στο Κάλτσεθ, ένα ήσυχο προάστιο του Τσέσαϊρ. Ο πατέρας του, μηχανικός στην εταιρεία τηλεπικοινωνιών BT, και η μητέρα του, ρεσεψιονίστ σε ιατρείο, ήταν αμφότεροι ένθερμοι υποστηρικτές των Εργατικών, γεγονός που του κέντρισε από νωρίς το ενδιαφέρον για την πολιτική.
Ο ίδιος έχει περιγράψει πώς αποφάσισε να ενταχθεί στο Εργατικό Κόμμα σε ηλικία μόλις 14 ετών, βαθιά συγκινημένος από την τηλεοπτική σειρά του BBC «Boys from the Blackstuff», η οποία αποτύπωνε τη σκληρή πραγματικότητα της ανεργίας στο Λίβερπουλ.
Ισόβιος οπαδός της Εβερτον, οι φίλοι του τον θυμούνται ως ένα ανταγωνιστικό παιδί με πάθος για τον αθλητισμό, που μάλιστα διακρινόταν στο κρίκετ με τη σχολική ομάδα του Λάνκασαϊρ. Στο τοπικό καθολικό δημόσιο σχολείο όπου φοιτούσε, ο καθηγητής Αγγλικών του θυμάται ότι είχε κατέβει υποψήφιος των Εργατικών σε μια προσομοίωση εκλογών – κερδίζοντας με συντριπτική διαφορά.
Ο Μπέρναμ και τα δύο του αδέλφια ήταν τα πρώτα μέλη της οικογένειας που πέρασαν την πύλη του πανεπιστημίου, με τον Αντι να σπουδάζει Αγγλική Φιλολογία στο Κέιμπριτζ. Στο βιβλίο του «Head North», ο Μπέρναμ εξομολογείται ότι στα φοιτητικά χρόνια του «δυσκολευόταν να βρει τα πατήματά του» και ένιωθε «ξένος».
Ωστόσο, ως λάτρης της μουσικής και θαυμαστής indie συγκροτημάτων του Βορρά –όπως The Smiths και The Stone Roses– παραδέχθηκε ότι η ταύτισή του με τη μουσική σκηνή του Μάντσεστερ του προσέφερε την πολυπόθητη αίσθηση του ανήκειν, χτίζοντας παράλληλα ένα ισχυρό προφίλ.
Από τα έδρανα της Βουλής στη δημαρχία
Μετά την αποφοίτησή του, έκανε τα πρώτα του βήματα στη δημοσιογραφία, εργαζόμενος σε περιοδικά όπως τα Tank World και Passenger Transport Management. Λίγα χρόνια αργότερα βρήκε την πρώτη του ευκαιρία στην πολιτική, αναλαμβάνοντας χρέη ερευνητή για την Τέσα Τζόουελ, τότε βουλευτή στο Ντάλγουιτς και το Γουέστ Νόργουντ (η οποία μετέπειτα ανέλαβε υπουργικούς θώκους υπό τον Τόνι Μπλερ και τον Γκόρντον Μπράουν).
Παρά τη μετέπειτα αποστροφή του προς τα πολιτικά παιχνίδια του Γουέστμινστερ, ο Μπέρναμ ανελίχθηκε γρήγορα στην ιεραρχία. Διατέλεσε ειδικός σύμβουλος του υπουργού Πολιτισμού Κρις Σμιθ, προτού εκλεγεί –το 2001– βουλευτής της γενέτειράς του, του Λι, στο Μάντσεστερ.
Αρχικά υπηρέτησε ως υφυπουργός στην κυβέρνηση Μπλερ, αλλά εντάχθηκε στο υπουργικό συμβούλιο ως αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών και αργότερα ως υπουργός Πολιτισμού και υπουργός Υγείας υπό την ηγεσία του Μπράουν.
Ως υπουργός Πολιτισμού, Μέσων Ενημέρωσης και Αθλητισμού, ο Μπέρναμ αποδοκιμάστηκε έντονα κατά τη διάρκεια της τελετής μνήμης για την 20ή επέτειο της τραγωδίας του Χίλσμπορο, όπου 97 οπαδοί της Λίβερπουλ έχασαν τη ζωή τους από ασφυξία λόγω του τραγικού συνωστισμού στο γήπεδο το 1989. Αντί να τον πτοήσουν, οι αποδοκιμασίες αυτές τον πείσμωσαν. Εθεσε το ζήτημα εμφατικά στο υπουργικό συμβούλιο, συμβάλλοντας καθοριστικά στην έναρξη μιας δεύτερης, ανεξάρτητης έρευνας για την τραγωδία, κερδίζοντας τον σεβασμό του κόσμου.
Το 2010, μετά την παραίτηση του Γκόρντον Μπράουν λόγω της εκλογικής ήττας των Εργατικών, ο Μπέρναμ διεκδίκησε την ηγεσία του κόμματος. Τερμάτισε τέταρτος ανάμεσα σε πέντε υποψηφίους, χάνοντας από τον Εντ Μίλιμπαντ. Ωστόσο, πέρασε τα επόμενα πέντε χρόνια χτίζοντας το πολιτικό κεφάλαιό του στη βάση του κόμματος. Το 2015 προσπάθησε ξανά, αλλά αυτή τη φορά ηττήθηκε από τον Τζέρεμι Κόρμπιν.
Οι επικριτές του τον έχουν χαρακτηρίσει πολιτικό «ανεμοδείκτη», κατηγορώντας τον ότι προσαρμόζει τις απόψεις του ανάλογα με το πού φυσάει ο άνεμος, προκειμένου να εξασφαλίσει την επιβίωση και την επιτυχία του. Υποστηρικτής της παραμονής στην Ε.Ε. κατά τη διάρκεια του δημοψηφίσματος για το Brexit, έχει εκφράσει ανοιχτά την ελπίδα να δει το Ηνωμένο Βασίλειο να επιστρέφει στην Ευρωπαϊκή Ενωση όσο ζει.
Υπηρέτησε στη σκιώδη κυβέρνηση του Κόρμπιν, ως σκιώδης υπουργός Εσωτερικών, παρότι παραδοσιακά θεωρούνταν ότι ανήκε στην κεντροδεξιά, μπλερική πτέρυγα του κόμματος. Σταδιακά, ωστόσο, οι θέσεις του μετατοπίστηκαν προς αριστερά, στηρίζοντας την επανακρατικοποίηση του νερού και της ενέργειας. Παράλληλα, απείχε από το κύμα παραιτήσεων που έλαβαν χώρα σε ένδειξη διαμαρτυρίας κατά της ηγεσίας του Κόρμπιν το 2016.
Αντιθέτως, το 2017 επέλεξε έναν άλλο δρόμο: παραιτήθηκε από τη βουλευτική έδρα του για να διεκδικήσει τη θέση του δημάρχου στην ευρύτερη περιοχή του Μάντσεστερ. Ο Μπέρναμ κέρδισε την αναμέτρηση συγκεντρώνοντας πάνω από το 60% των ψήφων και επανεξελέγη με ακόμη μεγαλύτερη διαφορά το 2021.
Το «Bee Network» και η σύγκρουση για τα lockdowns
Από τη θέση του δημάρχου, απέσπασε εγκωμιαστικά σχόλια για τον ριζικό μετασχηματισμό των τοπικών συγκοινωνιών. Υπό την ηγεσία του, το Μάντσεστερ έγινε η πρώτη περιοχή εκτός Λονδίνου που επανέφερε τα δρομολόγια των λεωφορείων υπό δημόσιο έλεγχο, ενσωματώνοντάς τα με τα υπόλοιπα μέσα μεταφοράς υπό την επωνυμία «Bee Network». Σε άλλες τολμηρές δεσμεύσεις του συγκαταλέγεται η προσπάθεια εξάλειψης της αστεγίας στους δρόμους της περιοχής έως το 2020 – ένας φιλόδοξος στόχος που, ωστόσο, δεν επετεύχθη πλήρως.
Το πολιτικό του προφίλ εκτοξεύτηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19. Σε μια μετωπική σύγκρουση με τη συντηρητική κυβέρνηση του Μπόρις Τζόνσον, την κατηγόρησε ότι αντιμετώπιζε τη βόρεια Αγγλία με «περιφρόνηση» επιβάλλοντας δυσανάλογα αυστηρά τοπικά lockdowns χωρίς την απαραίτητη οικονομική στήριξη. Αυτή η δυναμική στάση συνέβαλε στο να του αποδοθεί το προσωνύμιο «Ο βασιλιάς του Βορρά».
Μέχρι την περίοδο των φθινοπωρινών κομματικών συνεδρίων του 2025, ο Μπέρναμ συμμετείχε ενεργά σε παρασκηνιακές διεργασίες, αρνούμενος να αποκλείσει το ενδεχόμενο να διεκδικήσει την ηγεσία. Ορισμένες παρεμβάσεις του, ωστόσο, φάνηκε να αποδεικνύονται μπούμερανγκ: προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις όταν άφησε να εννοηθεί ότι η κυβέρνηση είναι «δέσμια» των αγορών ομολόγων, μια ξεκάθαρη αιχμή για τους αυστηρούς δημοσιονομικούς κανόνες που περιόριζαν τις κρατικές δαπάνες.
Τον Ιανουάριο παρουσιάστηκε μια απρόσμενη ευκαιρία για την επιστροφή του στο Γουέστμινστερ, όταν ο βουλευτής του Μάντσεστερ, Αντριου Γκουίν, ανακοίνωσε την αποχώρησή του. Ωστόσο, η υποψηφιότητα του Μπέρναμ για τις αναπληρωματικές εκλογές μπλοκαρίστηκε από την Εθνική Εκτελεστική Επιτροπή των Εργατικών (NEC), με τις ευλογίες της ηγεσίας του κόμματος.
Μέχρι τον Μάιο, τα δεδομένα είχαν αλλάξει άρδην. Οι Εργατικοί κατέγραψαν μια σειρά από απογοητευτικά εκλογικά αποτελέσματα σε Αγγλία, Σκωτία και Ουαλία, την ώρα που το Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ ανέβαινε ραγδαία στις δημοσκοπήσεις και σημείωνε επιτυχίες μέσα στο ίδιο το πολιτικό κάστρο του Μπέρναμ στον Βορρά.
Ο Στάρμερ βρέθηκε αντιμέτωπος με ασφυκτική πίεση, με βουλευτές να ζητούν επιτακτικά αλλαγή πλεύσης και τις υπουργικές παραιτήσεις να διαδέχονται η μία την άλλη. Σε αυτό το εκρηκτικό κλίμα, ο Τζος Σάιμονς ανακοίνωσε την παραίτησή του από βουλευτής των Εργατικών στο Μέικερφιλντ, μια κίνηση τακτικής προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος στον Μπέρναμ.
Εντέλει, ο Μπέρναμ επιλέχθηκε ως υποψήφιος, κέρδισε σαρωτικά την έδρα και επισφράγισε την πολυπόθητη επιστροφή του στο κέντρο των αποφάσεων.
Πηγή: BBC
