Οταν τον Απρίλιο ένα γενικό μπλακ άουτ παρέλυσε την Ισπανία, πολλοί έσπευσαν να αναζητήσουν τον «υπαίτιο» στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) που τροφοδοτούν όλο και μεγαλύτερο ποσοστό της ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα. Ωστόσο, όπως αποκαλύπτουν τα ευρήματα νέας έρευνας, τα ισπανικά νοικοκυριά εκτιμάται πως εξοικονομούν έως και 10 ευρώ μηνιαίως από τους λογαριασμούς του ρεύματος χάρη στα ηλιακά πάνελ και στις ανεμογεννήτριες που έχουν εγκατασταθεί στην Ισπανία τα τελευταία πέντε χρόνια.
Μέσω της δέσμευσης των Ισπανών για ενεργειακή μετάβαση προς καθαρότερες πηγές, οι ΑΠΕ έχουν μειώσει την επίδραση των ορυκτών καυσίμων στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας κατά 75% από το 2019, σύμφωνα με όσα αναφέρουν ευρωπαϊκά ΜΜΕ (Guardian, Euronews). Οι τυπικοί λογαριασμοί ενέργειας στην Ισπανία θα ήταν κατά 19% ακριβότεροι εάν το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας ήταν ακόμα τόσο στενά συνδεδεμένο με τις τιμές του φυσικού αερίου όσο το 2021, σύμφωνα με την Ember, μια δεξαμενή σκέψης για το κλίμα.
Σε σχετική έρευνά της, η εν λόγω δεξαμενή σκέψης διαπίστωσε ότι η «στρατηγική» επέκταση των ανανεώσιμων πηγών στην Ισπανία μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, έχει προστατεύσει τους Ισπανούς από τις τελευταίες αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων που έφερε η σύρραξη στο Ιράν.
«Η πρόσφατη αύξηση στις τιμές του φυσικού αερίου κατά 60% στην πράξη δεν “ακούμπησε” τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος στην Ισπανία – κάθε άλλο, τον Απρίλιο αυτοί ήρθαν ελαφρώς μειωμένοι», υπογραμμίζει ο Κρις Ρόσλοου, αναλυτής στην Ember και κύριος συγγραφέας της έκθεσης. «Πρόκειται για σαφή και προφανή αντίθεση με την προηγούμενη κρίση στις τιμές του φυσικού αερίου, οπότε οι τιμές στους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος παρουσίασαν κατακόρυφη αύξηση», συνεχίζει.
Πρόοδος από το 2021
Στην Ισπανία, η επίδραση του φυσικού αερίου στη διαμόρφωση των τιμών του ρεύματος το 2026 έχει μειωθεί σημαντικά σε σύγκριση με το 2021, σύμφωνα με την ανάλυση που τιτλοφορείται «Οι ΑΠΕ προστατεύουν τους Ισπανούς καταναλωτές από τις αυξημένες τιμές φυσικού αερίου». Αυτό οφείλεται κυρίως στην εξάπλωση της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 37% από το 2021 έως το 2025. Παρά το περυσινό μπλακ άουτ, η Ισπανία φαίνεται πως πρωτοστατεί στην ευρωπαϊκή «κούρσα» για περαιτέρω ενίσχυση των ΑΠΕ. Από το 2019, έχει διπλασιάσει την αιολική και ηλιακή δυναμική της, προσθέτοντας πάνω από 40 GW – περισσότερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης πλην της Γερμανίας, η ενεργειακή αγορά της οποίας είναι ωστόσο διπλάσια από αυτήν της χώρας της Ιβηρικής.
«Δεν χρειάζεστε τον ήλιο της Ισπανίας για να πετύχετε ό,τι και εκείνη – κάθε χώρα στην Ευρώπη θα μπορούσε να αξιοποιήσει καλύτερα τους δικούς της αιολικούς και ηλιακούς πόρους για να μειώσει την εξάρτηση από το ακριβό φυσικό αέριο», υποστηρίζει ο Ρόσλοου.
Στην πιο εξαρτημένη από το φυσικό αέριο Ιταλία, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ήταν κατά μέσον όρο 143 ευρώ ανά μεγαβατώρα τον φετινό Μάρτιο, τρεις φορές υψηλότερες από ό,τι στην Ισπανία (42 ευρώ/MWh), όπου από τις αρχές Μαρτίου 2026 οι τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας είναι σταθερά από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη.
Ορυκτά καύσιμα
Ο πόλεμος στο Ιράν έχει αυξήσει τις εισαγωγές σε ορυκτά καύσιμα συνολικά για την Ε.Ε., επιβαρύνοντας το μπλοκ με έναν «λογαριασμό ρεύματος» ύψους πολλών δεκάδων δισ. ευρώ. Οι μόνοι κερδισμένοι στην Ε.Ε. με το άλμα 60% στις τιμές χονδρικής στο αέριο, από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, είναι οι κολοσσοί των ορυκτών καυσίμων. Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2026, η περιβαλλοντική οργάνωση Greenpeace διαπίστωσε ότι οι πετρελαϊκές εταιρείες του μπλοκ αποκόμιζαν επιπλέον 81,4 εκατ. ευρώ κάθε μέρα.
Πέρυσι, το 28% του μέσου λογαριασμού ηλεκτρικής ενέργειας του Ευρωπαίου καταναλωτή πήγε σε φόρους και εισφορές, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Για πολλούς πρόκειται για «αδικία», καθώς οι φόροι στην ηλεκτρική ενέργεια είναι πολύ υψηλότεροι από ό,τι στα ορυκτά καύσιμα – παρά το γεγονός ότι αυτά αποτελούν την κύρια αιτία της κλιματικής κρίσης, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά στο σχετικό δημοσίευμά του το Euronews.
