Συμφωνία για τις βασικές παραμέτρους της νέας «αρχιτεκτονικής» του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034, δηλαδή του επόμενου επταετούς ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, πέτυχαν σήμερα οι υπουργοί Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, ανοίγοντας τον δρόμο για την πρώτη ουσιαστική διαπραγμάτευση των Ευρωπαίων ηγετών αυτή την εβδομάδα επί της πρότασης που κατέθεσε η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε. και η οποία, για πρώτη φορά, περιλαμβάνει πλέον και αριθμούς.
Ουσιαστικά, οι 27 συμφώνησαν στα τρία βασικά νομοθετήματα πάνω στα οποία θα στηριχθεί ο επόμενος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός: τα νέα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης (NRPP), το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και το νέο εργαλείο εξωτερικής δράσης «Global Europe». Οι αποφάσεις είναι προκαταρκτικές, καθώς αφήνουν εκτός το πιο ευαίσθητο κομμάτι, δηλαδή τα ποσά και τις τελικές χρηματοδοτικές κατανομές. Ωστόσο, για πρώτη φορά διαμορφώνεται «κοινό έδαφος» μεταξύ των κρατών-μελών για τη νέα δομή του επόμενου, επταετούς προϋπολογισμού.
Για «σημαντικό ορόσημο» στις διαπραγματεύσεις έκανε λόγο η Κύπρια υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Μαριλένα Ραουνά, μετά το πέρας του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων στο Λουξεμβούργο. Οπως ανέφερε, η κυπριακή προεδρία παραδίδει στους Ιρλανδούς «διαδόχους» της –η Ιρλανδία αναλαμβάνει την εξάμηνη προεδρία την 1η Ιουλίου– ένα «πακέτο», που περιλαμβάνει τόσο τις συμφωνίες στα τρία βασικά νομοθετήματα, όσο και το αναθεωρημένο negotiating box, τη βάση δηλαδή της διαπραγμάτευσης, που για πρώτη φορά περιλαμβάνει συγκεκριμένα ποσά και κατανομές.
«Τα κομμάτια του παζλ αρχίζουν να μπαίνουν στη θέση τους», τόνισε η Κύπρια υφυπουργός, υποστηρίζοντας ότι η πρόταση της προεδρίας αποτελεί έναν ισορροπημένο συμβιβασμό ανάμεσα στις αντικρουόμενες απαιτήσεις των κρατών-μελών.
H ίδια επανέλαβε ότι η πρόταση προβλέπει περιορισμένη μείωση της τάξης του 2% σε σχέση με την πρόταση της Κομισιόν, σε μια προσπάθεια να γεφυρωθεί το χάσμα ανάμεσα σε όσους ζητούν έναν πιο φιλόδοξο προϋπολογισμό και σε εκείνους που επιμένουν σε βαθύτερες περικοπές.
Η συζήτηση επί της κυπριακής πρότασης κυριάρχησε στη σημερινή συνεδρίαση, καθώς το έγγραφο θα βρεθεί για πρώτη φορά στο τραπέζι των ηγετών κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την Παρασκευή, στις Βρυξέλλες.
Πρόκειται ουσιαστικά για τον πολιτικό «χάρτη» των διαπραγματεύσεων, πάνω στον οποίο θα επιχειρηθεί να οικοδομηθεί η τελική συμφωνία μεταξύ των 27.
Στο «πακέτο» εντάσσεται, πάντως, και η νέα «δικλίδα» ασφαλείας για το κράτος δικαίου, ένα από τα πιο πολιτικά ευαίσθητα ζητήματα της επόμενης δημοσιονομικής περιόδου.
Με βάση το κείμενο που συμφωνήθηκε, η πρόσβαση σε ευρωπαϊκά κονδύλια θα μπορεί να συνδέεται με τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου, ενώ ο ρόλος του Συμβουλίου ενισχύεται στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Με άλλα λόγια, οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών θα έχουν πλέον μεγαλύτερο λόγο, όταν τίθεται ζήτημα «παγώματος» ή αποδέσμευσης χρηματοδότησης, στη βάση πρότασης της Κομισιόν.
Σε κάθε περίπτωση, η σημερινή συζήτηση κατέδειξε ότι ο δρόμος έως το τέλος του 2026, οπότε οι ευρωπαϊκοί θεσμοί φιλοδοξούν να έχουν καταλήξει σε συμφωνία, παραμένει εξαιρετικά δύσκολος. Οι διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών, ανάμεσα στους «φειδωλούς» και στους λεγόμενους «φίλους της συνοχής», είναι ήδη ορατές και δεν αφορούν μόνο το ύψος του προϋπολογισμού, αλλά και τις πολιτικές προτεραιότητες που θα χρηματοδοτηθούν.
Η Γερμανία, για παράδειγμα, έστειλε σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει περισσότερο στις τεχνολογίες αιχμής και στη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων από τις ΗΠΑ και την Κίνα, απορρίπτοντας παράλληλα κάθε συζήτηση για νέο κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό. Στον αντίποδα, η Πορτογαλία υποστήριξε ότι η πρόταση της κυπριακής προεδρίας κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς διασφαλίζει τη χρηματοδότηση των πιο ευάλωτων και απομακρυσμένων περιφερειών της Ενωσης. Η Φινλανδία, από την πλευρά της, έκρινε ότι το συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού παραμένει υπερβολικά υψηλό, ζητώντας ισχυρότερες εγγυήσεις για το κράτος δικαίου και περισσότερους πόρους για την άμυνα.
Από την πλευρά της, η υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου χαρακτήρισε την πρόταση βάση για την εξεύρεση κοινού τόπου, ένα πιθανό landing zone, υπογραμμίζοντας πάντως ότι η Αθήνα εξακολουθεί να θεωρεί ανεπαρκές το συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού σε σχέση με τις αυξανόμενες φιλοδοξίες της Ε.Ε. Η Ελλάδα χαιρέτισε τη βελτιωμένη μεταχείριση των χωρών με κατά κεφαλήν ΑΕΠ κάτω από το 90% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, ζήτησε μεγαλύτερη διαφάνεια στον τρόπο κατανομής των πόρων και εξέφρασε ανησυχίες για τις προτεινόμενες περικοπές σε τομείς όπως η συνοχή και η εξωτερική δράση. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η συζήτηση για νέους ίδιους πόρους της Ε.Ε. πρέπει να προχωρήσει, ώστε οι πολιτικές φιλοδοξίες της Eνωσης να συνοδεύονται από αντίστοιχη χρηματοδότηση.
Ερωτηθείσα αν η σημερινή συζήτηση αποδεικνύει πράγματι πρόοδο στις διαπραγματεύσεις, δεδομένου του μεγάλου αριθμού επιφυλάξεων που εκφράστηκαν από τις εθνικές αντιπροσωπείες, η κ. Ραουνά παραδέχθηκε ότι οι διαφωνίες παραμένουν. Υποστήριξε, όμως, ότι η κατάσταση είναι διαφορετική από ό,τι πριν από λίγους μήνες, καθώς πλέον υπάρχει ένα συγκεκριμένο κείμενο με αριθμούς, πάνω στο οποίο μπορούν να κινηθούν οι πολιτικές διαπραγματεύσεις.
«Κανείς δεν είναι απολύτως ικανοποιημένος και αυτό είναι αναμενόμενο σε αυτή τη φάση», ανέφερε, εκτιμώντας ωστόσο ότι η συζήτηση ήταν εποικοδομητική και ότι η κυπριακή προεδρία πέτυχε να μεταφέρει τις διαπραγματεύσεις στην επόμενη, πιο πολιτική τους φάση.
