Παρά τις πρόσφατες, εκ νέου, «απειλές» του Ντόναλντ Τραμπ για την επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκά προϊόντα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τελικά άναψε σήμερα το «πράσινο φως» για την εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας Ε.Ε. – ΗΠΑ, που είχε συμφωνηθεί τον περασμένο Ιούλιο στο Τέρνμπερι της Σκωτίας μεταξύ του Αμερικανού προέδρου και της προέδρου της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η έγκριση της συμφωνίας ήρθε σε μια ιδιαίτερα τεταμένη συγκυρία, καθώς μόλις μία μέρα νωρίτερα ο Τραμπ είχε απειλήσει με νέους δασμούς σε γαλλικά κρασιά και σαμπάνιες, εάν το Παρίσι δεν καταργήσει τον φόρο στις ψηφιακές υπηρεσίες, ο οποίος επιβάλλεται στους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς.
Παρ’ όλα αυτά, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν το βασικό νομοθετικό κείμενο με 440 ψήφους υπέρ, 151 κατά και 50 αποχές.
Να σημειωθεί ότι η συμφωνία προβλέπει την κατάργηση των περισσότερων ευρωπαϊκών δασμών σε αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα, ενώ από την άλλη πλευρά οι ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ θα συνεχίσουν να επιβαρύνονται με δασμό 15%.
Ακριβώς αυτή η ανισορροπία είχε αποτελέσει αντικείμενο έντονης κριτικής από μέρος των πολιτικών ομάδων του Ευρωκοινοβουλίου, με αρκετούς ευρωβουλευτές να υποστηρίζουν ότι οι Βρυξέλλες αναγκάστηκαν να αποδεχθούν έναν δυσμενή συμβιβασμό υπό το βάρος των γεωπολιτικών πιέσεων και της ανάγκης διατήρησης της αμερικανικής στήριξης προς την Ουκρανία.
Ωστόσο, στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων μεταξύ Κοινοβουλίου, Συμβουλίου και Επιτροπής, οι ευρωβουλευτές πέτυχαν να ενσωματώσουν σειρά ασφαλιστικών δικλίδων, οι οποίες αποσκοπούν στην προστασία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και εργαζομένων από ενδεχόμενες μονομερείς κινήσεις της Ουάσιγκτον στο μέλλον.
Μεταξύ των σημαντικότερων αλλαγών που εξασφαλίστηκαν είναι η λεγόμενη ρήτρα λήξης (sunset clause), σύμφωνα με την οποία όλες οι παραχωρήσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα εκπνεύσουν αυτόματα στα τέλη του 2029, εκτός εάν υπάρξει νέα πολιτική έγκριση για την παράταση της συμφωνίας.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς τοποθετεί την επανεξέταση της συμφωνίας μετά τη λήξη της προεδρικής θητείας του Τραμπ.
Παράλληλα, ενισχύθηκε ο μηχανισμός αναστολής της συμφωνίας. Σε περίπτωση, δηλαδή, που οι Ηνωμένες Πολιτείες παραβιάσουν τους όρους της, αυξάνοντας για παράδειγμα τους δασμούς πάνω από το συμφωνημένο όριο του 15% ή προχωρώντας σε διακρίσεις εις βάρος ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, η Ε.Ε. θα έχει τη δυνατότητα να αναστείλει την εφαρμογή της, εν όλω ή εν μέρει.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στο ζήτημα των δασμών στον χάλυβα και στο αλουμίνιο. Η τελική συμφωνία προβλέπει ένα σαφές χρονοδιάγραμμα για τη μείωση των αμερικανικών δασμών στα σχετικά προϊόντα έως το τέλος του 2026, ενώ παρέχεται στην Κομισιόν η δυνατότητα να παγώσει τη συμφωνία εάν η αμερικανική πλευρά δεν τηρήσει τη δέσμευσή της.
Επιπλέον, εισάγεται ρήτρα διασφάλισης, που επιτρέπει στην Ε.Ε. να λάβει μέτρα προστασίας σε περίπτωση που αυξημένες εισαγωγές από τις ΗΠΑ προκαλέσουν σοβαρές στρεβλώσεις στην ευρωπαϊκή αγορά. Στο κείμενο γίνεται, επίσης, ειδική αναφορά στο Ευρωπαϊκό Μέσο Αντιμετώπισης Οικονομικού Καταναγκασμού (Anti-Coercion Instrument), που ουσιαστικά ενισχύει τα διαθέσιμα «εργαλεία» της Ενωσης απέναντι σε πιέσεις ή εκβιασμούς μέσω εμπορικών μέτρων.
Στο μεταξύ, η Κομισιόν θα υποχρεούται πλέον να υποβάλλει τριμηνιαίες εκθέσεις σχετικά με τη συμμόρφωση των ΗΠΑ, να δημοσιοποιεί αναλυτικά στοιχεία για τις εμπορικές ροές, ενώ θα πρέπει να παρουσιάσει συνολική αξιολόγηση της συμφωνίας έξι μήνες πριν από τη λήξη της. Παράλληλα, ενισχύεται ο ρόλος του Ευρωκοινοβουλίου στις διαδικασίες αναστολής και ενεργοποίησης των ρητρών προστασίας.
Κεντρικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις διαδραμάτισε ο Γερμανός Σοσιαλιστής ευρωβουλευτής Μπέρντ Λάνγκε, πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου και εισηγητής του φακέλου.
Οπως δήλωσε μετά την ψηφοφορία, ούτε η Κομισιόν αλλά ούτε και τα κράτη-μέλη της Ε.Ε είχαν επιδείξει ιδιαίτερη διάθεση να βελτιώσουν τη συμφωνία που είχε συναφθεί με την κυβέρνηση Τραμπ, ωστόσο το Κοινοβούλιο αρνήθηκε να αποδεχθεί ένα κείμενο χωρίς επαρκείς εγγυήσεις.
«Οι Ευρωπαίοι εργαζόμενοι και οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες άξιζαν καλύτερες ασφαλιστικές δικλίδες και αγωνιστήκαμε για να τις εξασφαλίσουμε», υπογράμμισε ο Λάνγκε, σημειώνοντας ότι οι ευρωβουλευτές αντιστάθηκαν στις «πιέσεις» για ταχεία έγκριση και πέτυχαν ουσιαστικούς μηχανισμούς επιβολής και ελέγχου απέναντι στην αβεβαιότητα που δημιουργεί η εμπορική πολιτική του Αμερικανού προέδρου.
Ο ίδιος παραδέχθηκε ότι η συμφωνία εξακολουθεί να απέχει από το ιδανικό, ωστόσο τόνισε ότι είναι «σημαντικά ισχυρότερη» από εκείνη που παρουσιάστηκε το περασμένο καλοκαίρι. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα παρακολουθεί στενά την εφαρμογή της και θα απαιτήσει από την Επιτροπή να αξιοποιήσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία, εάν η αμερικανική πλευρά παραβιάσει είτε το γράμμα είτε το πνεύμα της συμφωνίας.
