Δεκάδες μυστικές μεταφορτώσεις πετρελαίου έχουν πραγματοποιηθεί, υπό την επίβλεψη του αμερικανικού στρατού, από πλοίο σε πλοίο, προκειμένου να διατηρηθεί η ροή των ενεργειακών εξαγωγών από τον Κόλπο, αποκαλύπτει το Reuters σε δημοσίευμά του, επικαλούμενο άτομα των επιχειρήσεων αυτών.
Σύμφωνα με το πρακτορείο, στις επιχειρήσεις κατά τις οποίες καθοδηγούνται τα μικρότερα τάνκερ στα μεγάλα δεξαμενόπλοια που περιμένουν να παραλάβουν το φορτίο, γίνεται χρήση εναέριων και υποβρύχιων drones, καθώς και ελικοπτέρων.
Οι επιχειρήσεις πραγματοποιούνται στις παρυφές των Στενών του Ορμούζ και αξιοποιούν μία τεχνική μεταφοράς που εφαρμόζει εδώ και καιρό το Ιράν για να παρακάμπτει τις κυρώσεις.
Το δημοσίευμα κάνει αναφορά σε δύο συγκεκριμένες τοποθεσίες τις οποίες επικαλουνται 11 άτομα με γνώση των επιχειρήσεων: Η μία στα ανοικτά των ακτών της Φουτζάιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η άλλη στα ανοικτά του λιμανιού Σοχάρ του Ομάν.
Η επιχείρηση αυτή μεταφοράς πετρελαίου ξεκίνησε στις αρχές Μαΐου και, σύμφωνα με ναυτιλιακά δεδομένα και δορυφορικές εικόνες που περιήλθαν στην κατοχή του Reuters, τουλάχιστον 92 πλοία έχουν εμπλακεί στις μεταφορές.
Μάλιστα, εξαιρετικά πρόσφατα, στις 11 Ιουνίου, σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες που εξέτασε το πρακτορείο, καταγράφηκαν 17 ζεύγη πλοίων να πραγματοποιούν ταυτόχρονες μεταφορές πετρελαίου στις δύο τοποθεσίες.
Σύμφωνα με τέσσερις πηγές -μεταξύ των οποίων και ένας Αμερικανός πρώην αξιωματούχος- στην αποστολή συμμετείχε το ελικόπτερο Απάτσι που καταρρίφθηκε από το Ιράν στις 9 Ιουνίου, πυροδοτώντας ανταποδοτικές επιθέσεις από τις ΗΠΑ.
Με τη χρήση δορυφορικών εικόνων, το Reuters μέτρησε έξι ζεύγη δεξαμενόπλοιων συγκεντρωμένα σε μια μικρή περιοχή ανοικτά του λιμανιού του Σοχάρ την ημέρα που καταρρίφθηκε το Απάτσι.
Τα δύο σημεία όπου πραγματοποιούνται αυτές οι μεταφορές, στον Κόλπο του Ομάν κοντά στην έξοδο των Στενών του Ορμούζ, βρίσκονται κοντά στα όρια που έχει ορίσει η Αρχή του Στενών του Περσικού Κόλπου (PGSA) – ιρανικός φορέας που ιδρύθηκε τον Μάιο για τη διαχείριση των διελεύσεων και διαμετακομίσεων στο Ορμούζ.
Οι μεταφορές από πλοίο σε πλοίο, αν και επικίνδυνες και συχνά ατελέσφορες, φαίνεται να αποτελούν μέρος των προσπαθειών της κυβέρνησης Τραμπ να συμβάλει στην αποκατάσταση της ομαλοποίησης της ροής πετρελαίου από τον Κόλπο.
Κλειστοί πομποδέκτες και κλιμακωτές αναχωρήσεις
Οι αμερικανικές επιχειρήσεις μεταφοράς ελέγχονται πλήρως από τον αμερικανικό στρατό, ανέφεραν οκτώ από τις πηγές, μεταξύ των οποίων και ένας ιδιωτικός εργολάβος ασφαλείας.
Τα τάνκερ πρέπει να πλεύσουν σε ένα σημείο συνάντησης πριν φτάσουν στο στενό και, στη συνέχεια, να «απλώσουν» τις αναχωρήσεις τους έτσι ώστε να διατηρούν μία απόσταση περίπου 3.000 έως 4.000 μέτρων μεταξύ τους, σύμφωνα με μία από τις πηγές καθώς και τις δορυφορικές εικόνες. Οι πομποδέκτες τους είναι απενεργοποιημένοι και τα φώτα τους χαμηλωμένα, σύμφωνα με τέσσερις πηγές.
Μια σειρά από ενδιάμεσους σταθμούς επιτρέπει στον αμερικανικό στρατό να παρακολουθεί στενά την πορεία των δεξαμενόπλοιων.
Περνώντας από το θαλάσσιο πέρασμα, κοντά σε μια ζώνη που το Ιράν έχει οριοθετήσει ως δικού του ελέγχου, τα δεξαμενόπλοια πλησιάζουν τα πλοία-παραλήπτες, πολύ μεγάλα τάνκερ μεταφοράς αργού (VLCC), για να ξεκινήσουν τις μεταφορτώσεις πετρελαίου.
Οι μεταφορές από πλοίο σε πλοίο διαρκούν μεταξύ 24 και 40 ωρών. Τα άδεια δεξαμενόπλοια επιστρέφουν στη συνέχεια μέσω του στενού και τα VLCC που έχουν μόλις παραλάβει το φορτίο τους, συνεχίζουν το ταξίδι τους.
Αυτό που καθιστά εφικτή αυτή τη διαδικασία μεταφοράς από πλοίο σε πλοίο είναι ότι υπάρχουν μερικοί μεταφορείς που είναι πρόθυμοι να περάσουν με τα πλοία τους από το στενό για να παραδώσουν το πετρέλαιο στα δεξαμενόπλοια που περιμένουν, παρά τον ιρανικό αποκλεισμό.
Ωστόσο, η επιχείρηση είναι επικίνδυνη. «Δεν μπορείς να ξέρεις πότε το Ιράν μπορεί να αρχίσει να χρησιμοποιεί drones ή ακόμα και πολεμικά σκάφη για να εμποδίσει ακόμη και αυτά τα πλοία να διέλθουν από το στενό», εξηγεί ο Νόαμ Ρέινταν, ανώτερος ερευνητής στο Washington Institute.
Η τεχνική της μεταφοράς από πλοίο σε πλοίο χρησιμοποιείται από το Ιράν εδώ και χρόνια για να παρακάμψει τις κυρώσεις, καθώς συγκαλύπτει την προέλευση του πετρελαίου. Οι Ιρανοί συνήθως χρησιμοποιούν ένα ζεύγος πλοίων κάθε φορά, τόσο για να αποφύγουν τον εντοπισμό όσο και επειδή οι εξαγωγές τους πριν τον πόλεμο ήταν σχετικά μικρές.
Το Reuters εξέτασε πάνω από δώδεκα δορυφορικές εικόνες που τραβήχτηκαν μεταξύ 2 Μαΐου και 11 Ιουνίου, οι οποίες εμφανίζουν μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο στις οποίες εμπλέκονται ως «αποστολείς» κρατικοί στόλοι δεξαμενόπλοιων του Κόλπου και ως «παραλήπτες» πλοία διεθνούς εκμετάλλευσης.
Με βάση τις εικόνες, το Reuters υπολόγισε ότι τουλάχιστον 90 εκατομμύρια βαρέλια αργού και πετρελαϊκών προϊόντων ενδέχεται να έχουν μεταφερθεί μέσω του υπεράκτιου δικτύου από τις αρχές Μαΐου. Οι όγκοι, με βάση τη μεταφορική ικανότητα των δεξαμενόπλοιων, εξακολουθούν να είναι μικροί σε σύγκριση με τον μέσο όρο προ πολεμου, των περίπου 20 εκατομμυρίων βαρελιών που διέρχονταν καθημερινά από το στενό.
«Καθώς οι παλιοί κανόνες αποδυναμώνονται, είναι ειρωνικό το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ακολουθούν πλέον το παράδειγμα της Κίνας, της Ρωσίας, της Βόρειας Κορέας, ακόμη και του Ιράν, των οποίων οι λεγόμενοι “σκοτεινοί στόλοι” πρωτοστάτησαν στην εφαρμογή αυτών των τεχνικών ακριβώς για να αποφύγουν τις κυρώσεις των ΗΠΑ και του ΟΗΕ», έγραψε ο Μάικλ Φρόμαν, πρόεδρος του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων, σε σημείωμα που δημοσίευσε την Παρασκευή. Αναφερόταν στην πρακτική της αποστολής πλοίων μέσω του στενού χωρίς πομποδέκτες, την οποία ανέφερε ο Τραμπ σε σχόλιά του στις 10 Ιουνίου μετά την κατάρριψη του Apache.
Εξι πηγές με άμεση γνώση της επιχείρησης δήλωσαν ότι οι ΗΠΑ συνδράμουν τα εμπλεκόμενα πλοία μέσω ενός συνδυασμού εναέριας επιτήρησης, ελέγχου συμμόρφωσης και παρακολούθησης, αντί για ναυτική συνοδεία.
Σπάσιμο αποκλεισμών και κίνδυνοι
Σύμφωνα με ανάλυση των ναυτιλιακών αρχείων, στον τομέα της παραλαβής κυριαρχούν οι διεθνείς εταιρείες εκμετάλλευσης δεξαμενόπλοιων.
Μία από αυτές, η ελληνική Dynacom Tankers Management, αναφέρθηκε διά του επικαφαλής της στις προσπάθειες να βρει δημιουργικούς τρόπους για τη μεταφορά πετρελαίου μέσω του στενού από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.
«Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας είναι ουσιαστική και κανείς δεν μπορεί να επιβάλλει διόδια ή οποιαδήποτε άλλη επιβάρυνση», δήλωσε ο Γιώργος Προκόπιος, ιδρυτής της Dynacom, σε ναυτιλιακή διάσκεψη της Capital Link στην Αθήνα την 1η Ιουνίου. «Είμαστε εδώ για να εξυπηρετήσουμε, και η Ελλάδα έχει την παράδοση να σπάει αποκλεισμούς από την αρχαιότητα», είπε. «Δεν θέλω να μπω σε περισσότερες λεπτομέρειες, αλλά πιστεύω ότι οι υπαινιγμοί αρκούν για να καταλάβετε τι εννοώ».
Αλλη πηγή του ναυτιλιακού κλάδου, ωστόσο, επισημαίνει τους κινδύνους που ενέχει το σύστημα αυτό για τον τομέα.
«Υπάρχει έλλειψη αξιόπιστων δεδομένων», δήλωσε η πηγή από τον τομέα της ναυτικής ασφάλειας. Οι πομποδέκτες που χρησιμοποιούνται για την αναφορά της θέσης των πλοίων είναι απενεργοποιημένοι, «και οι εταιρείες δεν υποβάλλουν αναφορές μέσω των συνήθων κέντρων αναφοράς». Αυτό ενέχει τον κίνδυνο σύγκρουσης μεταξύ των πλοίων, τα οποία ταξιδεύουν τη νύχτα με τα φώτα τους σβηστά και με ταχύτητες που δεν επιτρέπουν εύκολους ελιγμούς, σύμφωνα με πολλούς αξιωματούχους του ναυτιλιακού κλάδου.
Σύμφωνα με τέσσερις πηγές, οι φορείς εκμετάλλευσης που επιθυμούν πρόσβαση στο σύστημα αυτό, υποχρεούνται να υποβληθούν σε διαδικασία ελέγχου συμμόρφωσης προτού τους δοθούν χρονοδιαγράμματα διέλευσης. Η διαδικασία περιλαμβάνει την υποβολή πληροφοριών στο γραφείο Ναυτικής Συνεργασίας και Καθοδήγησης για τη Ναυτιλία του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν.
Δύο προκαταρκτικά έγγραφα που εξέτασε το Reuters αξιώναν από τους φορείς εκμετάλλευσης να παρέχουν πλήρη ιστορικά γεωχωρικής παρακολούθησης, πλήρη γνωστοποίηση των πραγματικών δικαιούχων, τεκμηρίωση φορτίου και προθυμία να επιτρέψουν τον έλεγχο του φορτίου.
Εάν εγκριθούν τα παρεχόμενα στοιχεία, στα εμπλεκόμενα πλοία ανατίθενται χρονικά παράθυρα διέλευσης και παραμένουν σε επαφή με το στρατιωτικό γραφείο των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού.
Οι εξαγωγές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων αντιπροσωπεύουν σημαντικό μερίδιο της αμερικανικής επιχείρησης μεταφορτώσεων, σύμφωνα με ναυτιλιακά αρχεία που εξέτασε το Reuters.
Σύμφωνα με έξι από τις πηγές, η ADNOC, κρατική πετρελαϊκή εταιρεία των ΗΑΕ, συγκαταλέγεται μεταξύ των πιο ενεργών εμπλεκομένων στις επιχειρήσεις μεταφόρτωσης υπό τις ΗΠΑ. Μεγάλη ανάλογη δραστηριότητα καταγράφει και η Kuwait Oil Tanker Company.
