ΛΟΝΔΙΝΟ. Την παραίτησή του υπέβαλε χθες ο υπουργός Αμυνας της Βρετανίας, Τζον Χίλι, με αφορμή την ελλιπή χρηματοδότηση της άμυνας, κατηγορώντας τον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ και την υπουργό Οικονομικών, Ρέιτσελ Ριβς, για απειλή κατά της εθνικής ασφάλειας σε περίοδο ενισχυόμενων εξωτερικών επιβουλών.
Στην αυστηρή επιστολή παραίτησης, ο Χίλι υπογραμμίζει ότι το πολυαναμενόμενο νέο αμυντικό δόγμα και το Επενδυτικό Σχέδιο για την Αμυνα (Dip) είναι πολύ κατώτερα των προσδοκιών. Ο υπουργός αποκάλυψε στην επιστολή του ότι ο Στάρμερ σχεδιάζει να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες κατά μόλις 0,8% του ΑΕΠ μεταξύ 2027 και 2030, από 2,08% σε 2,68% του ΑΕΠ. Ο Χίλι υποστηρίζει ότι η αύξηση των αμυντικών δαπανών έπρεπε να φθάσει στο 3% του ΑΕΠ μέχρι το 2030.
Η κυβέρνηση έχει δεσμευθεί έναντι του ΝΑΤΟ να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες της στο 3,5% του ΑΕΠ έως το 2035. Ο ίδιος ο Στάρμερ έχει δηλώσει ότι φιλοδοξεί να αυξήσει τις δαπάνες για την άμυνα στο 3% του ΑΕΠ εντός της προσεχούς κοινοβουλευτικής περιόδου. Η προγραμματισμένη για σήμερα δημοσίευση του σχεδίου για επενδύσεις στην άμυνα (Dip) αναβλήθηκε μετά την παραίτηση του Χίλι.
«Σταθήκατε ανίκανος –ενώ το υπουργείο Οικονομικών στάθηκε απρόθυμο– να δεσμευθείτε στη χρηματοδότηση των μέσων που χρειάζεται η χώρα για να αμυνθεί, σε μια περίοδο ενισχυόμενων απειλών. Δεν μου μένει άλλη επιλογή από το να παραιτηθώ», αναφέρει στην αιχμηρή επιστολή του ο Χίλι. Ο υπουργός επισημαίνει την προερχόμενη από τις υπηρεσίες πληροφοριών προειδοποίηση που δημοσιοποίησε ο ίδιος ο Στάρμερ την περασμένη εβδομάδα, με τις υπηρεσίες αυτές να εκτιμούν πως η Ρωσία θα επιτεθεί σε χώρα του ΝΑΤΟ μέχρι το 2030.
Ο Χίλι αποκαλύπτει επίσης στην επιστολή παραίτησής του ότι ενημερώθηκε μόλις τη Δευτέρα για τις οριστικές αποφάσεις του Στάρμερ και της Ριβς για τις αμυντικές δαπάνες. «Χωρίς επενδυτικό σχέδιο, προσαρμοσμένο στις παρούσες συνθήκες, είμαι υποχρεωμένος να λαμβάνω αποφάσεις οι οποίες πλήττουν την επιχειρησιακή ετοιμότητα των ενόπλων δυνάμεων, αυξάνουν τον κίνδυνο για το προσωπικό τους και καθιστούν τη χώρα λιγότερο ασφαλή», τονίζεται στην επιστολή παραίτησης.
Δυσχερής συγκυρία
Η αποχώρηση Χίλι πραγματοποιείται σε ιδιαίτερα δυσχερή πολιτική συγκυρία για τον Στάρμερ. Ο πρωθυπουργός αναμένεται να συναντηθεί με τους ηγέτες της ομάδας του G7 την ερχόμενη εβδομάδα στο Παρίσι, ενώ σήμερα το πρωί αναμένονταν τα αποτελέσματα των κρίσιμων επαναληπτικών εκλογών στην περιφέρεια του Μέικερφιλντ. Στο προάστιο αυτό του Μάντσεστερ αναμένεται να εκλεγεί σήμερα βουλευτής ο δημοφιλής πρώην δήμαρχος της πόλης, Αντι Μπέρναμ, θεωρούμενος ως ο ισχυρότερος εσωκομματικός αντίπαλος του Στάρμερ. Η εκλογή του Μπέρναμ στη Βουλή των Κοινοτήτων θα ανοίξει τον δρόμο για ανατροπή του ελάχιστα δημοφιλούς πρωθυπουργού.
Οι σχέσεις του πρωθυπουργού με τον υπουργό Αμυνας είχαν οξυνθεί τον τελευταίο μήνα με αφορμή τις διαφωνίες γύρω από το επενδυτικό σχέδιο για την άμυνα. Πολλές κυβερνητικές υπηρεσίες είχαν δεχθεί τη μείωση του προϋπολογισμού τους κατά 1%, προκειμένου να ενισχυθούν οι αμυντικές δαπάνες.
Ο Τζον Χίλι κατηγορεί τον πρωθυπουργό και την υπουργό Οικονομικών για ολιγωρία απέναντι στους κινδύνους ασφαλείας που αντιμετωπίζει η Βρετανία.
Στην επιστολή του ο Χίλι σημειώνει: «Συνειδητοποιώ ότι η χρηματοδότηση του Dip βαραίνει ασφυκτικά συναδέλφους υπουργούς, τόσο σήμερα όσο και στο μέλλον. Είμαι βαθιά ευγνώμων σε όσους συναδέλφους στήριξαν τις προτάσεις μου και αντιλαμβάνομαι πόσο δύσκολη ήταν η απόφασή τους».
Ο Χίλι ήταν ένας από τους υπουργούς οι οποίοι σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις με τον Στάρμερ τον περασμένο μήνα τού είχαν συστήσει να παραιτηθεί προκειμένου να αποφευχθεί βλαβερή για τους Εργατικούς εσωκομματική αντιπαράθεση. Παρότι ο Χίλι είχε θεωρηθεί τότε μεταξύ των πιθανών διαδόχων του Στάρμερ, συνεργάτες του παραιτηθέντος απέκλειαν χθες τέτοιο ενδεχόμενο.
Ο πρωθυπουργός καλείται τώρα να καλύψει το χαρτοφυλάκιο της άμυνας το ταχύτερο δυνατόν, με την εφημερίδα The Guardian να εκτιμά πως επικρατέστεροι για τον ρόλο είναι οι υφυπουργοί Αλ Κερνς και Νταν Τζάρβις.
Χρηματοδότηση
Τον Φεβρουάριο, ο Στάρμερ συμφώνησε σε αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 2,5% του ΑΕΠ, ελπίζοντας ότι αυτή θα ήταν ικανή να καλύψει τις δεσμεύσεις που περιλαμβάνονται στην έκθεση αμυντικών πεπραγμένων, που βρισκόταν τότε στο στάδιο της επεξεργασίας. Η έκθεση, που δημοσιεύθηκε στις αρχές του μήνα, πρότεινε την επιπλέον χρηματοδότηση της άμυνας με 20 δισ. στερλίνες για τα ερχόμενα πέντε χρόνια. Στελέχη του υπουργείου Αμυνας ανέφεραν ότι θα χρειάζονταν 28 δισ. στερλίνες (πλέον των 20 δισ.) για τα επόμενα τέσσερα χρόνια για την κάλυψη των δεσμεύσεων.
Σε μία προσπάθεια να βρει συμβιβαστική λύση, ο Χίλι ζήτησε 18 δισ. στερλίνες από το υπουργείο Οικονομικών. Η Ριβς, όμως, αρνήθηκε να εγκρίνει κάθε δαπάνη άνω των 12 δισ. στερλινών, με τον Στάρμερ να υποχρεώνεται να πιέσει την υπουργό του προκειμένου αυτή να αποδεχθεί αύξηση αμυντικών δαπανών 15 δισ. Η αύξηση αυτή θα χρηματοδοτούνταν χάρη στη μείωση του προϋπολογισμού άλλων υπουργείων κατά 1%, με την ενέργεια και τις μεταφορές να υφίστανται το μεγαλύτερο πλήγμα.
Η αποχώρηση του Χίλι φέρνει τον Στάρμερ σε ιδιαίτερα δυσχερή θέση, καθώς την κριτική του Χίλι πρόκειται να εκμεταλλευθεί η εσωκομματική αντιπολίτευση στη διαπάλη εξουσίας. Λίγες ώρες μετά την αποχώρηση του υπουργού Αμυνας, αργά χθες το βράδυ, ανακοίνωσε ότι αποχωρεί και ο ο υπουργός Ενόπλων Δυνάμεων Αλ Καρνς.
