Το 2021 ο πρώην βουλευτής στην Αλβανία Αουρον Τάρε ξενάγησε για τρεις ώρες τους Τζάρεντ Κούσνερ και Ιβάνκα Τραμπ στο ακατοίκητο νησί Σαζάν, στο Στενό του Οτράντο. Περιηγήθηκαν τους ερειπωμένους στρατώνες, τα πολυβολεία και τις δαιδαλώδεις στοές, απομεινάρια της παράνοιας της ψυχροπολεμικής περιόδου. Ο Τάρε ήταν τότε υπεύθυνος για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού και περιγράφει εκείνη την επίσκεψη σαν «ένα απλό ταξίδι τουριστών που ήθελαν να γνωρίσουν τη χώρα». Πέντε χρόνια μετά, ο ίδιος συναντά στους δρόμους των Τιράνων τους διαδηλωτές που διαμαρτύρονται κατά των επενδυτικών σχεδίων του αμερικανικού ζεύγους.
«Το πλήθος είναι ετερόκλητο και αποτελείται κυρίως από νέους κάτω των 30 ετών. Ανθρωποι που ταξιδεύουν, γνωρίζουν τον κόσμο και έχουν κουραστεί, έχουν αγανακτήσει με ένα σύστημα που δεν κατάφερε να βελτιώσει την Αλβανία», λέει ο Τάρε σε τηλεφωνική επικοινωνία με την «Κ».
«Πολλοί οι λόγοι»
Οπως εξηγεί, αφορμή για τις πολυπληθείς πορείες στην αλβανική πρωτεύουσα ήταν ο ξυλοδαρμός διαδηλωτή από μέλη ιδιωτικής εταιρείας ασφαλείας κοντά στη Σβέρνιτσα στις 30 Μαΐου. Ωστόσο, όσοι αντιδρούν πλέον δεν φαίνεται να επικεντρώνονται μόνο σε περιβαλλοντικά ζητήματα. Οι πορείες έχουν κυρίως αντισυστημικό χαρακτήρα. «Διαδηλώνουν για πολλούς λόγους», παρατηρεί ο Τάρε. «Για τη νεολαία που φεύγει στο εξωτερικό, για τη διαφθορά, για τα νοσοκομεία που δεν έχουν φάρμακα, για την αλαζονεία της κυβέρνησης».
Σύμφωνα με τον ίδιο, σε εκείνη την ξενάγηση το 2021 δεν έγινε κάποια νύξη για ξενοδοχειακές μονάδες και επενδύσεις στο νησί, ούτε περπάτησαν μαζί τότε στις αμμουδερές παραλίες που βρίσκονται στη χερσόνησο απέναντι από το Σαζάν, βορείως του χωριού Σβέρνιτσα. Η Ιβάνκα Τραμπ περιέγραψε πρόσφατα σε συνέντευξή της την πρώτη της επίσκεψη στο Σαζάν (Σάσων στα ελληνικά), πόσο την είχε γοητεύσει ο τόπος και ποιο είναι το επενδυτικό της όραμα.
«Η κυβέρνηση χειρίστηκε το θέμα με μεγάλη μυστικότητα. Κανείς δεν ενημέρωσε ουσιαστικά το ευρύ κοινό. Δεν εμπιστεύομαι το υπουργείο Τουρισμού, ούτε τον πρωθυπουργό Ράμα σε αυτό το θέμα», αναφέρει ο πρώην βουλευτής.
Ο Τάρε εξηγεί ότι το Σαζάν, που άλλοτε αποτέλεσε βάση σοβιετικών υποβρυχίων, δεν είναι προστατευόμενη περιοχή. Στο παρελθόν ο ίδιος συμμετείχε στην εκπόνηση ενός σχεδίου διαχείρισης που προέβλεπε την αξιοποίηση των παλιών κομμουνιστικών εγκαταστάσεων για την ανάπτυξη τουριστικών υποδομών υψηλού επιπέδου. Ευελπιστούσε ότι οι όποιες παρεμβάσεις εκεί θα ήταν ήπιες, δεν θα αλλοίωναν την εικόνα του νησιού και θα αναδείκνυαν την ιστορική κληρονομιά του. Εκανε λόγο για μια «ισορροπημένη προσέγγιση».
Σε παλαιότερη συνέντευξή του στην «Κ» ο Τάρε έβλεπε θετικά το επενδυτικό ενδιαφέρον του Κούσνερ τουλάχιστον για το Σαζάν και διευκρίνιζε ότι ο ίδιος δεν συμμετείχε με κάποιο τρόπο στο εγχείρημα. «Εχω αρκετούς Βρετανούς φίλους που επισκέφθηκαν την Ελλάδα το ’60, την αγάπησαν και έπειτα αγόρασαν ακίνητα. Το είδε, του άρεσε και σκέφτηκε να κάνει κάτι», είχε δηλώσει τότε για το νησί, όταν το επενδυτικό σχέδιο βρισκόταν στα σπάργανα. «Ακόμη κι αν έρχονταν Κινέζοι για να επενδύσουν, θα τους υποστήριζα εφόσον σέβονταν την ιστορία του τόπου».
Σήμερα ξεκαθαρίζει ότι για τη δεύτερη επένδυση, ύψους 4 δισ. δολαρίων, στη Σβέρνιτσα, ισχύουν άλλα δεδομένα. Εξηγεί ότι σε αυτή την περίπτωση πρόκειται για ένα προστατευόμενο τοπίο, στο οποίο σχεδιάζεται η δημιουργία πολυτελούς τουριστικού θερέτρου. Ο πρώην βουλευτής επισημαίνει ότι είναι αντίθετος με οποιαδήποτε παρέμβαση σε προστατευόμενες περιοχές και ασκεί κριτική για την προ ολίγων ετών αλλαγή στην αλβανική νομοθεσία που επιτρέπει σε αντίστοιχα μέρη τις στρατηγικές επενδύσεις, με την κατασκευή πεντάστερων ξενοδοχειακών συγκροτημάτων.
«Το συγκεκριμένο έργο προωθείται με πολύ αλαζονικό τρόπο από την αλβανική κυβέρνηση. Οχι από τους επενδυτές, γιατί οι ξένοι δεν γνωρίζουν πραγματικά τη χώρα», λέει σχετικά με την περίπτωση της Σβέρνιτσα. «Η κυβέρνηση χειρίστηκε το θέμα με μεγάλη μυστικότητα. Κανείς δεν ενημέρωσε ουσιαστικά το ευρύ κοινό. Δεν εμπιστεύομαι το υπουργείο Τουρισμού, ούτε τον πρωθυπουργό Ράμα σε αυτό το θέμα, ότι θα δημιουργηθεί εκεί κάτι πραγματικά μοναδικό και όμορφο. Είχαμε την ευκαιρία να το επιτύχουμε στη νότια ακτογραμμή και καταλήξαμε σε μια καταστροφή».
Φέρνει ως παράδειγμα τις δικές του, πολυετείς προσπάθειες να αναδειχθεί και να προστατευθεί το Εθνικό Πάρκο Βουθρωτού στην Αλβανία. Μια περιοχή, όμως, η οποία επίσης δέχεται πλέον τις πιέσεις τουριστικών επενδύσεων, μετά και τη σχετική αλλαγή στη νομοθεσία. «Μιλήσαμε τότε με τους κατοίκους, εξηγήσαμε πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση και πώς θα ωφεληθούν και οι ίδιοι από την προστασία της περιοχής. Αυτό δεν συνέβη τώρα και πιστεύω ότι αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους των αντιδράσεων», λέει. «Είναι πολύ εύκολο να διαπιστώσει κανείς ότι κάνουμε ακόμη μεγαλύτερα λάθη από την Ελλάδα. Πριν από λίγες ημέρες, σε ένα άρθρο μου υποστήριξα ότι δεν χρειάζεται να κοιτάμε τη Μύκονο ή άλλα μέρη της Ελλάδας για να δούμε τι έχει συμβεί, αρκεί να στρέψουμε το βλέμμα σε ό,τι γίνεται στην ίδια την Αλβανία».
Το μέλλον της επένδυσης
Μετά τα επεισόδια στη Σβέρνιτσα, πραγματοποιούνται κάθε μέρα διαδηλώσεις στα Τίρανα. Ο Τάρε λέει ότι το βράδυ της Τετάρτης το πλήθος ήταν μεγαλύτερο από κάθε άλλη φορά. «Οι άνθρωποι είναι πρόθυμοι να βγουν στους δρόμους και να διαμαρτυρηθούν. Οι κινητοποιήσεις είναι ειρηνικές. Είναι όμορφο να βλέπεις νέους ανθρώπους να εκφράζουν τις απόψεις τους. Οταν περπατούν στην πόλη, ο κόσμος τούς χειροκροτεί», επισημαίνει.
Ο ίδιος εκτιμά ότι τα επενδυτικά σχέδια σε αυτή την πλευρά της αλβανικής ακτογραμμής δεν πρόκειται να προχωρήσουν. «Κανείς δεν θα ήθελε να πάει κόντρα σε αυτή τη γενικευμένη αγανάκτηση που εκφράζεται στους δρόμους», λέει. «Μπορεί να κάνω λάθος, αλλά έτσι το βλέπω».
