Στις αρχές του 1997, ο Σαλί Μπερίσα ήταν πολιτικά παντοδύναμος στην Αλβανία. Από τη θέση του προέδρου της Δημοκρατίας ασκούσε εξουσία μέσω ενός αυταρχικού κράτους, με μεθόδους που παρέπεμπαν στην εποχή Χότζα και σε μια χώρα που είχε αδειάσει από τη μετανάστευση.
Είχε στείλει στη φυλακή τον ηγέτη των σοσιαλιστών Φάτος Νάνο, κατέστελλε βίαια κάθε δημόσια διαμαρτυρία, «έβλεπε» παντού υπονομευτές και εχθρούς του έθνους, με πρώτη, φυσικά, την Ελλάδα. Η κοινωνία παρακολουθούσε τον αυταρχικό και αλαζονικό τρόπο διακυβέρνησης και τα σκάνδαλα διαφθοράς με απάθεια – ή έτσι νόμιζε εκείνος, αρνούμενος να αφουγκραστεί την εντεινόμενη, υπόγεια, λαϊκή δυσαρέσκεια. Μέσα σε λίγες μέρες, τον Μάρτιο, η «κοιμισμένη» αλβανική κοινωνία εξερράγη και η εξουσία του κατέρρευσε εν ριπή οφθαλμού. Οι συμπατριώτες του διαπίστωσαν ότι η ευδαιμονία που τους είχε υποσχεθεί, ενθαρρύνοντας τον εύκολο πλουτισμό με τις περιβόητες «πυραμίδες», αποδείχθηκε κάλπικη και, ενώπιον του κινδύνου να χάσουν τις οικονομίες τους, στις καταρρέουσες παρατράπεζες, άρπαξαν τα όπλα, σε μια λαϊκή έκρηξη που έγινε γνωστή ως «η εξέγερση των πυραμίδων».
Αναβρασμός
Τώρα υπάρχει και πάλι αναβρασμός, με αφορμή μια τουριστική επένδυση κοντά στα παράλια του Αυλώνα, η οποία, κατά τον νυν πρωθυπουργό Εντι Ράμα, θα συνεισφέρει τα μέγιστα στην αναπτυσσόμενη τουριστική βιομηχανία της χώρας, αλλά για τους κατοίκους της προστατευόμενης περιβαλλοντικά περιοχής στο χωριό Σβέρνιτσα του Αυλώνα θα καταστρέψει τον εκεί υγροβιότοπο με σπάνια πουλιά και απαράμιλλο φυσικό κάλλος.
Μπορεί οι αντιδράσεις των κατοίκων του μικρού αυτού χωριού και των ακτιβιστών που τους συμπαρίστανται να λειτουργήσουν ως θρυαλλίδα εξάπλωσης των κινητοποιήσεων και να έχουμε τώρα αυτό που στην Αλβανία αποκαλούν «επανάσταση των φλαμίνγκο»; Οι συνθήκες είναι ασφαλώς διαφορετικές, υπάρχουν ωστόσο και ομοιότητες με το ’97, χωρίς να σημαίνει ότι η κατάσταση θα φτάσει και σήμερα στα άκρα. Τότε ήταν ο Μπερίσα πολιτικά παντοδύναμος, σήμερα είναι ο Ράμα. Στην τρέχουσα διακυβέρνηση, η υπόγεια λαϊκή δυσαρέσκεια και ο αυξανόμενος θυμός στην κοινωνία για τον αλαζονικό τρόπο άσκησης της εξουσίας και την απύθμενη διαφθορά συνθέτουν αενάως ένα επικίνδυνο για τον Ράμα εύφλεκτο πολιτικά μείγμα, το οποίο, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, ή θα βρεθεί τρόπος να εκτονωθεί ή θα κινδυνεύσει να εκραγεί.
Η ίδια πάνω-κάτω κατάσταση επικρατούσε και τις «μέρες του ’97» και τότε η οργή των Αλβανών ξέσπασε στο άνοιγμα των αποθηκών του στρατού και στην αρπαγή ενός εκατομμυρίου όπλων. Τότε ο Μπερίσα, σε μια προσπάθεια να δυσφημήσει και εντέλει να «πνίξει» τη λαϊκή αντίδραση, προσέφυγε στη θεωρία της υποκίνησης της εξέγερσης από την Ελλάδα με σκοπό να ακρωτηριάσει την Αλβανία, αποκόπτοντας τη Βόρειο Ηπειρο. Τώρα ο Ράμα επιστρατεύει και αυτός τη συνωμοσιολογία, αποδίδοντας σε ελληνικό δάκτυλο τα επεισόδια στον Αυλώνα, τούτη τη φορά για να πλήξει προς όφελος της Ελλάδας την αλβανική τουριστική βιομηχανία.
Αδυνατεί ο κατά τα άλλα ευφυέστατος αυτός πολιτικός να οσμιστεί, έξω από τον κύκλο εξουσίας του, τις διαθέσεις της κοινωνίας, την οποία εξουσιάζει επί τρεις δεκαετίες, ή πορεύεται υπνοβατώντας στην αλαζονεία του, πιστεύοντας ότι θα τον σώσει πολιτικά ο γαμπρός του Τραμπ με μια επένδυση; Οι αναλυτές στην Αλβανία πάντως προειδοποιούν ότι «σιγοβράζει υπόκωφη λαϊκή οργή».
Τα δημοσιεύματα
«Οσοι πιστεύουν ότι πρόκειται για μια διαμαρτυρία για τη Σβέρνιτσα κάνουν λάθος, αυτή η κινητοποίηση είναι μια αντίδραση διαμαρτυρίας για τη γενικότερη κατάσταση που επικρατεί στη χώρα», έγραψε χαρακτηριστικά ο Φιτίμ Ζεκθί στη φιλοκυβερνητική Τema, ενώ η αγγλόφωνη Tirana Times σημείωνε: «Οι διαμαρτυρίες δεν αφορούν πλέον μόνο ένα θέρετρο, έχουν γίνει όχημα ευρύτερης οργής για τη διαφθορά, τις κτηματικές διαφορές, τους αδύναμους θεσμούς, την προστασία του περιβάλλοντος και την αντιληπτή αλαζονεία της εξουσίας». Και πρόσθετε: «Ο θυμός είναι ιδιαίτερα ορατός μεταξύ των νέων Αλβανών. Για πολλούς από αυτούς, η Σβέρνιτσα δεν είναι απλώς μια προστατευόμενη παράκτια περιοχή. Είναι σύμβολο ενός συστήματος διακυβέρνησης στο οποίο οι παραλίες είναι περιφραγμένες, οι κληρονομιές των περιουσιών παραμένουν άλυτο πρόβλημα, ο δημόσιος χώρος ιδιωτικοποιείται και οι ευκαιρίες αξιοποιούνται από όσους βρίσκονται κοντά στην εξουσία».
