Είναι κάτι που πολλοί από εμάς έχουμε βιώσει: ανοίγουμε το κινητό τηλέφωνό μας για να τσεκάρουμε κάτι για μια στιγμή και «ξαφνικά» έχουν περάσει μία, δύο ή τρεις ώρες ατελείωτου σκρολαρίσματος. Πράγματι, οι περισσότεροι παραδέχονται όταν ερωτώνται ότι μεγάλο μέρος του χρόνου που περνούν στα τηλέφωνά τους είναι «στον αυτόματο» και χωρίς συγκεκριμένο λόγο. Αυτό επισημαίνει μια νέα έκθεση, την οποία επικαλείται το BBC. Ερευνες που έγιναν για λογαριασμό της βρετανικής εταιρείας τηλεπικοινωνιών Virgin Media O2 διαπίστωσαν ότι οι ενήλικοι στο Ηνωμένο Βασίλειο περνούσαν κατά μέσον όρο τέσσερις ώρες την ημέρα στο τηλέφωνό τους, με το 36% από αυτές να είναι χωρίς κάποιο συγκεκριμένο σκοπό.
Η σχετική έκθεση, με τίτλο «Εποχή στον αυτόματο πιλότο» («Age of Autopilot»), βασίστηκε σε πληροφορίες από τρεις έρευνες που πραγματοποιήθηκαν την περίοδο μεταξύ 2024 και 2026. Η τελευταία από αυτές ρώτησε περίπου 6.000 άτομα ηλικίας 16 ετών και άνω πώς νιώθουν για τον χρόνο που περνούν μπροστά σε οθόνες. «Παρά την αυξανόμενη επίγνωση των μειονεκτημάτων της συνηθισμένης και υπερβολικής χρήσης συσκευών, οι άνθρωποι δυσκολεύονται να διαχειριστούν με επιτυχία τον χρόνο που περνούν στο Διαδίκτυο», αναφέρει στο βρετανικό ειδησεογραφικό δίκτυο BBC η Ελενορ Ντρέιγκ, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ.
Ερευνες
Οι συμμετέχοντες στις έρευνες ανέφεραν ότι στο μεγαλύτερο μέρος της η εκ μέρους τους χρήση των smartphones ήταν σκόπιμη και στοχευμένη – κυρίως για την αποστολή μηνυμάτων, τη χρήση χαρτών (GDS) ή για την άντληση πληροφοριών σχετικών με τις καιρικές συνθήκες. Οι ίδιοι όμως παραδέχονταν παράλληλα ότι αφιέρωναν χρόνο κάνοντας άσκοπα «σκρολ» σε εφαρμογές.
Οσοι δήλωσαν ότι περνούν περισσότερο χρόνο χρησιμοποιώντας το τηλέφωνό τους χωρίς σαφή λόγο ήταν επίσης πιο πιθανό να αναφέρουν αρνητικές εμπειρίες – όπως το να αισθάνονται χειρότερα μετά από ώρες χρήσης ή να βλέπουν επιβλαβές ή δυσάρεστο περιεχόμενο.
Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα αυτοαναφερόμενα ή αυτοαξιολογούμενα (self-reported) δεδομένα –η χρήση των οποίων έγινε για την προαναφερθείσα μελέτη– για τον χρόνο που περνάει κανείς μπροστά στο κινητό του ενδέχεται να μην αποτυπώνουν τη συνολική εικόνα των συνηθειών μας. «Δεν είμαστε καθόλου καλοί στην εκτίμηση του χρόνου που αφιερώνουμε σε πράγματα, ιδιαίτερα σε θέματα που αφορούν τη χρήση τεχνολογίας», σημειώνει ο καθηγητής Ψυχολογίας και Επικοινωνίας της Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Bath Spa, Πιτ Ετσελς.
Για να κατανοήσουμε τον αντίκτυπο που έχει ο χρόνος που περνάμε μπροστά στις οθόνες μας θα πρέπει να αναγνωρίζουμε πότε μπορεί να οδηγήσει σε ανεπιθύμητες ή επικίνδυνες συμπεριφορές, όπως για παράδειγμα το να τσεκάρουμε το κινητό μας την ώρα που οδηγούμε, επισημαίνει ο Ετσελς. Ο καθηγητής Ετσελς υποστηρίζει ότι θα έπρεπε να ασκείται μεγαλύτερη πίεση στις εταιρείες τεχνολογίας σχετικά με τις ειδοποιήσεις που λαμβάνουμε από τις διάφορες εφαρμογές στο κινητό μας.
Η απενεργοποίηση των ειδοποιήσεων για όλες τις εφαρμογές εκτός από τις βασικές θα μπορούσε να είναι ένας τρόπος ώστε να ασκηθεί μεγαλύτερος έλεγχος, σημειώνει στο σχετικό δημοσίευμά του το BBC. «Οπλο» κατά του άσκοπου σκρολαρίσματος είναι σε γενικές γραμμές κάθε δραστηριότητα που δεν συνδέεται με τον ψηφιακό κόσμο. «Δεν υπάρχει συγκεκριμένος τρόπος με τον οποίο λέμε στους ανθρώπους να χρησιμοποιούν τις συσκευές μας, αλλά αυτό που θέλουμε να κάνουμε είναι να βοηθήσουμε όσους θέλουν να νιώθουν ότι έχουν περισσότερο έλεγχο», υπογραμμίζει η Ελενορ Ντρέιγκ του Πανεπιστημίου Κέμπριτζ.
