Για το Ιράν, ο περιορισμός των ισραηλινών επιθέσεων εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο θα αποτελούσε απόδειξη ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να διατηρεί την περιφερειακή αποτρεπτική του ισχύ, ύστερα από μήνες πολέμου στη Μέση Ανατολή. Αυτό τουλάχιστον προκύπτει από τη ρητορική κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων τις τελευταίες εβδομάδες.
Στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η επίσημη γραμμή του Ιράν συνδέει εξαρχής άμεσα μια ειρηνευτική συμφωνία με τον τερματισμό των ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο, ενώ έχει προειδοποιήσει για ευρύτερες συνέπειες σε περίπτωση που οι συγκρούσεις στην περιοχή κλιμακωθούν περαιτέρω.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε πρόσφατα ότι εάν «τα εγκλήματα συνεχιστούν» το Ιράν όχι μόνο θα αναστείλει τις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και θα «αντισταθεί» άμεσα στο Ισραήλ καθώς η Χεζμπολάχ αποτελεί κεντρικό άξονα για την περιφερειακή «αντίσταση». Οπως μετέδωσε το ιρανικό πρακτορείο IRNA, αυτές οι δηλώσεις του Γκαλιμπάφ έγιναν κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνομιλίας με τον Λιβανέζο ομόλογό του, Ναμπίχ Μπέρι.
Αντίστοιχου τύπου ρητορική έχει διατυπωθεί και από άλλους υψηλόβαθμους Ιρανούς αξιωματούχους. Ο Εμπραχίμ Αζίζι, πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής του κοινοβουλίου, δήλωσε ότι αν οι επιθέσεις εναντίον του Λιβάνου δεν σταματήσουν, «σκοτεινές μέρες περιμένουν το σιωνιστικό καθεστώς και τις αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή», προσθέτοντας ότι «το δάχτυλό μας είναι στη σκανδάλη». Ο Αλί Ακμπάρ Βελαγιάτι, ανώτερος σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έγραψε επίσης ότι το Ιράν και το ευρύτερο «μέτωπο αντίστασης» θα σταθούν στο πλευρό του Λιβάνου «μέχρι το τέλος» και προειδοποίησε για μια αντίδραση που θα έχει ως στόχο να σπάσει τις «αλυσίδες της αιχμαλωσίας».
Ο Λίβανος ως μέσο επιρροής
Λίγο μετά την εντολή του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπέντζαμιν Νετανιάχου για αεροπορικές επιδρομές εναντίον στόχων της Χεζμπολάχ στα νότια προάστια της Βηρυτού τη Δευτέρα, ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι το Ισραήλ και η Χεζμπολάχ «συμφώνησαν να σταματήσουν τις επιθέσεις».
Ωστόσο, η ανακοίνωση αυτή δεν έθεσε τέλος στην αναθέρμανση των εχθροπραξιών. Τόσο την Τρίτη όσο και την Τετάρτη το Ισραήλ ισχυρίστηκε ότι αναχαίτισε βλήματα που εκτοξεύθηκαν από τον Λίβανο προς το βόρειο Ισραήλ, ενώ το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων του Λιβάνου ανέφερε νέες πολύνεκρες ισραηλινές αεροπορικές επιθέσεις σε ολόκληρο τον νότιο Λίβανο.
Παρά ταύτα, η για την ώρα αποκλιμάκωση των ισραηλινών επιχειρήσεων γύρω από τη Βηρυτό πυροδότησε ένα αφήγημα θριαμβολογίας στα ιρανικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία υποστήριξαν ότι το Ισραήλ αναπροσάρμοσε τη στάση του αφού η Τεχεράνη απείλησε να διακόψει τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ και να ανοίξει νέα περιφερειακά μέτωπα.
Σε άρθρο γνώμης εφημερίδας που συνδέεται με το καθεστώς αναφερόταν ότι «ο συνδυασμός του πεδίου της μάχης και της διπλωματίας άλλαξε τους υπολογισμούς του εχθρού», ενώ ένας άλλος τίτλος προχώρησε ακόμη περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν απέδειξε την επιρροή του «μέχρι τη Μεσόγειο».
Περιφερειακή επιρροή
Το ιρανικό επιχείρημα σχετικά με την περιφερειακή επιρροή της Τεχεράνης δεν περιορίζεται στον Λίβανο. Αντίθετα, συνδέεται όλο και περισσότερο με την άσκηση κυριαρχίας στα Στενά του Ορμούζ αλλά και με το δίκτυο πληρεξουσίων σε Γάζα, Υεμένη και Ιράκ.
Ενδεικτικά, ένας βουλευτής που συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, ο Αλιρεζά Σαλμί, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα στο ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων ISNA ότι η διαχείριση των Στενών από το Ιράν είναι «πιο πολύτιμη από δεκάδες πυρηνικές βόμβες» και δεν θα αποτελέσει ποτέ αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Τέτοια μηνύματα αντικατοπτρίζουν τις προειδοποιήσεις ανώτερων διοικητών, οι οποίοι έχουν συνδέσει τον Λίβανο, τη Γάζα και το Ορμούζ σε ένα ενιαίο στρατηγικό θέατρο.
Ο ταξίαρχος Εσμαίλ Κάανι της δύναμης Κουντς δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι συνεχιζόμενες επιχειρήσεις του Ισραήλ στον Λίβανο και τη Γάζα θα «το παγιδεύσουν σε μια δίνη» περιφερειακής αντίστασης. Παράλληλα, αναφέρθηκε ρητά στην εισαγωγή μιας στρατηγικής ελέγχου παρόμοιας με αυτή του Ορμούζ στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ στην Ερυθρά Θάλασσα. Αναλυτές εκτιμούν ότι ο Κάανι έστειλε σαφές μήνυμα κλιμάκωσης ότι δυνητικά το Ιράν μπορεί να επεκτείνει γεωγραφικά τη σύγκρουση μέσω συμμαχικών δικτύων, συμπεριλαμβανομένων των Χούθι της Υεμένης.
Τι σηματοδοτούν οι εξελίξεις στον Λίβανο
Ωστόσο, το βασικό ερώτημα παραμένει αν οι εξελίξεις στον Λίβανο αποτελούν ουσιαστική αποκατάσταση της ιρανικής επιρροής στην περιοχή ή αν πρόκειται για μια επιλεκτική, μάλλον προπαγανδιστική, ερμηνεία της κατάστασης. Η απάντηση είναι κάπου στη μέση.
Από τη μία πλευρά, το μήνυμα του Ιράν συνάδει με το μακροχρόνιο στρατηγικό του δόγμα: προβολή ισχύος, σπιράλ κλιμάκωσης, ενίσχυση της αξιοπιστίας έναντι συμμάχων όπως η Χεζμπολάχ και απόδειξη ότι οι απειλές έχουν συνέπειες για τους αντιπάλους.
Υπάρχουν όμως δομικά όρια. Οι επιχειρησιακές αποφάσεις του Ισραήλ διαμορφώνονται πολυπαραγοντικά, και όχι αποκλειστικά από τις απειλές του Ιράν. Σε αυτούς τους παράγοντες περιλαμβάνονται η διπλωματική πίεση των ΗΠΑ, οι εσωτερικοί περιορισμοί και η διαχείριση της στρατιωτικής κλιμάκωσης σε πολλαπλά μέτωπα.
Στο πλαίσιο αυτό, αναλυτές εκτιμούν ότι η αποτρεπτική δύναμη του Ιράν στον Λίβανο είναι έμμεση. Η επιρροή του ασκείται μέσω δικτύων και μηνυμάτων και όχι μέσω άμεσης, συμβατικής ισορροπίας δυνάμεων με το Ισραήλ ή τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, η πολιτική χρησιμότητα των εξελίξεων στον Λίβανο είναι σαφής για την Τεχεράνη. Παρουσιάζοντας τον Λίβανο ως απόδειξη θριάμβου, η ιρανική ηγεσία ενισχύει την εσωτερική συνοχή και τις περιφερειακές της συμμαχίες, αποκτώντας παράλληλα καλύτερη θέση στις διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον.
Αυτό που προκύπτει δεν είναι τόσο μια σαφής μεταβολή στην ισορροπία των στρατιωτικών δυνάμεων, όσο μια διαμάχη ως προς την ερμηνεία των γεγονότων, σχολιάζει το Al Monitor.
Για την Τεχεράνη, ο Λίβανος αποτελεί απόδειξη ότι η πίεση αποδίδει και ότι οι απειλές κλιμάκωσης παραμένουν αξιόπιστες. Για την Ουάσιγκτον και το Ισραήλ, ο Λίβανος αποτελεί ένα μόνο επεισόδιο σε έναν ευρύτερο κύκλο διαχείρισης της αποτροπής. Ανάμεσα σε αυτές τις ερμηνείες βρίσκεται η στρατηγική πραγματικότητα: το Ιράν προσπαθεί να μετατρέψει την περιφερειακή αστάθεια σε διαπραγματευτικό πλεονέκτημα, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οποιαδήποτε διπλωματική λύση θα περιλαμβάνει για το ίδιο μια μεταπολεμική θέση ισχύος.
Με πληροφορίες από Al Monitor
