Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ αναμένεται να συνοδευτεί από μια ιδιαίτερα σύνθετη επιχείρηση διαχείρισης των εκατοντάδων πλοίων που παραμένουν εγκλωβισμένα στην περιοχή εδώ και σχεδόν τρεις μήνες.
Oι ναυτιλιακές εταιρείες θα πρέπει να γνωρίζουν ποια τάνκερ θα αρχίσουν να κινούνται πρώτα και ποιος θα δώσει την τελική έγκριση απόπλου. Τα πλοία θα χρειαστούν επίσης οδηγίες για τις διαδρομές που θα ακολουθήσουν. Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της πιθανής ύπαρξης ναρκών στα Στενά.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν φαίνεται να πλησιάζουν σε συμφωνία και οι καπετάνιοι περίπου 1.500 πλοίων που έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο προετοιμάζονται ήδη.
Ωστόσο, απαιτούνται ακόμη πολλά βήματα προτού επανεκκινήσει η διέλευση των Στενών, από τα οποία πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
«Θα πρέπει να γνωρίζουμε ποια διαδρομή θα ακολουθήσουμε»
Ακόμη και αν οριστικοποιηθεί συμφωνία, η επιστροφή στην προπολεμική κατάσταση, όταν περισσότερα από 130 πλοία διέσχιζαν καθημερινά τα Στενά, ενδέχεται να χρειαστεί εβδομάδες ή ακόμη και μήνες. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους οι τιμές της ενέργειας δεν αναμένεται να υποχωρήσουν άμεσα.
Προτού τα πλοία αρχίσουν να αποχωρούν από τα Στενά, τα οποία έχουν πλάτος μόλις 21 ναυτικά μίλια στο στενότερο σημείο τους, οι εταιρείες θα πρέπει να γνωρίζουν με ποια προτεραιότητα θα κινηθούν τα πλοία τους, δήλωσε ο Γιάκομπ Π. Λάρσεν, επικεφαλής ασφαλείας και προστασίας του Baltic and International Maritime Council, που εκπροσωπεί ναυτιλιακές εταιρείες.
Οπως πρόσθεσε, ιδανικά τα πλοία θα πρέπει να τηρούν συγκεκριμένα όρια ταχύτητας ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος συγκρούσεων ή προσάραξης.
«Θα πρέπει να γνωρίζουμε ποια διαδρομή θα ακολουθήσουμε και φυσικά τι είδους συντονισμός, άδειες ή άλλες εγκρίσεις θα απαιτηθούν και από ποιες Αρχές», ανέφερε ο Λάρσεν.
Ο κίνδυνος των ναρκών
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο πλοία να προσκρούσουν σε θαλάσσιες νάρκες που πιστεύεται ότι έχει τοποθετήσει το Ιράν στα Στενά. Βρετανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι έχουν αναφέρει ότι στις ιρανικές νάρκες περιλαμβάνονται και τύποι που τοποθετούνται στον βυθό και απελευθερώνουν φυσαλίδες αερίου προς την επιφάνεια, προκαλώντας σοβαρές ζημιές στα ύφαλα των πλοίων.
Σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, ναυτικές δυνάμεις από ΗΠΑ, Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία θα χρειαστούν αρκετές εβδομάδες για να αναπτύξουν ναρκαλιευτικά πλοία. Ο κίνδυνος αυτός αναμένεται να διατηρήσει υψηλά και τα ασφάλιστρα της ναυτιλίας.
Το Ιράν έχει απειλήσει ότι θα ασκήσει πλήρη έλεγχο στα Στενά και πρόσφατα δημιούργησε νέα Ρυθμιστική Αρχή για τη διαχείριση των επιχειρήσεων στην περιοχή.
Τα πλοία, τα οποία συντηρούνται μόνο από περιορισμένα πληρώματα, περίπου 20.000 ναυτικοί συνολικά, θα πρέπει να τεθούν ξανά σε πλήρη λειτουργία.
Παραμένοντας ακινητοποιημένα στα θερμά νερά του Περσικού Κόλπου, πολλά πλοία έχουν καλυφθεί από όστρακα, θαλάσσιους οργανισμούς και φύκια που μπορούν να επηρεάσουν τη ναυσιπλοΐα.
Τα σενάρια
Η Χάπαγκ-Λόιντ, ο πέμπτος μεγαλύτερος όμιλος μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στον κόσμο, έχει καταφέρει να απομακρύνει μόλις ένα πλοίο από τότε που ξεκίνησε ο αποκλεισμός. Το συγκεκριμένο πλοίο χρειάστηκε εκτεταμένο καθαρισμό, δήλωσε πρόσφατα ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Ρολφ Χάμπεν Γιάνσεν.
«Παρατηρήσαμε επίσης ότι η μέγιστη ταχύτητα που μπορούσε να αναπτύξει ήταν σημαντικά χαμηλότερη από το φυσιολογικό», ανέφερε.
Ο Λάσε Κριστόφερσεν, επικεφαλής της ναυτιλιακής και logistics εταιρείας Wallenius Wilhelmsen, η οποία έχει ένα πλοίο εγκλωβισμένο στον Περσικό Κόλπο, δήλωσε ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον 30 έως 45 ημέρες για να επιστρέψει η ναυσιπλοΐα στην περιοχή σε κανονικούς ρυθμούς, και αυτό μόνο αν όλα εξελιχθούν ομαλά.
Οπως εξήγησε, η κατάσταση θα σταθεροποιηθεί μόνο όταν οι ναυτιλιακές εταιρείες αισθανθούν αρκετά ασφαλείς, ώστε όχι μόνο να απομακρύνουν τα πλοία τους από τον Περσικό Κόλπο, αλλά και να τα ξαναστείλουν στην περιοχή.
Οι εταιρείες θα πρέπει να βεβαιωθούν ότι τα πλοία τους δεν κινδυνεύουν από νέα κλιμάκωση της σύγκρουσης. Οι Χούθι άρχισαν να επιτέθενται με drones και πυραύλους στο Ισραήλ το 2023, λίγο μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα. Παράλληλα επιτέθηκαν και σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα. Στην εν λόγω περιοχή καταγράφονται πλέον λιγότερες επιθέσεις, ωστόσο πολλές ναυτιλιακές εξακολουθούν να την αποφεύγουν. «Ο φόβος και μόνο ότι μπορεί να συμβεί ξανά αρκεί για να μη δραστηριοποιούμαστε εκεί», δήλωσε ο Κριστόφερσεν.
Ο Δημήτρης Αμπατζίδης, υπεύθυνος διαχείρισης κινδύνου στη ναυτιλιακή εταιρεία δεδομένων Kpler, εκτίμησε ότι ακόμη κι αν δημιουργηθεί οργανωμένο σύστημα διέλευσης πλοίων, η κίνηση πιθανότατα θα ανακάμψει μόνο στο 40%-50% των φυσιολογικών επιπέδων μέσα σε τρεις έως τέσσερις εβδομάδες.
«Το βασικό ερώτημα για τις ναυτιλιακές αγορές είναι τι θα ακολουθήσει: μια ελεγχόμενη επαναλειτουργία, ένα σύστημα συνοδευόμενων διελεύσεων, περιορισμένη διέλευση ή πραγματική επιστροφή στην κανονικότητα», δήλωσε.
Κατά την εκτίμησή του, το πιθανότερο σενάριο είναι ότι τα πλοία θα μπορούν να περνούν από τα Στενά, αλλά υπό περιορισμούς. Οι διαδρομές θα είναι συγκεκριμένες, το κόστος ασφάλισης λόγω πολεμικού κινδύνου θα παραμείνει υψηλό και οι χρόνοι αναμονής θα είναι μεγαλύτεροι.
Προς το παρόν, πάντως, ορισμένοι στον ναυτιλιακό κλάδο παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς τις πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας για την επαναλειτουργία των Στενών.
«Μένει να δούμε πότε πραγματικά θα υπογραφεί και θα ολοκληρωθεί η συμφωνία», δήλωσε ο Αμι Ντάνιελ, επικεφαλής της εταιρείας ναυτιλιακών πληροφοριών Windward, επισημαίνοντας τις διαφορές ανάμεσα σε όσα δηλώνουν Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι. Οπως πρόσθεσε, οι εταιρείες ενδέχεται να παραμείνουν επιφυλακτικές ακόμη κι αν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοινώσει ότι τα Στενά έχουν ανοίξει, σημειώνοντας ότι κάτι ανάλογο «έχει συμβεί ήδη δύο φορές στο παρελθόν».
