Μπορεί το βλέμμα του Αμερικανού προέδρου να είναι στραμμένο στη Μέση Ανατολή και στη σύρραξη με το Ιράν, ωστόσο ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει εγκαταλείψει πλήρως τα πλάνα του για το νησί της Γροιλανδίας.
Παρότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ υπαναχώρησε από τις απειλές του για στρατιωτική κατάληψη της αρκτικής νήσου τον περασμένο Ιανουάριο, συνεχίζει να επιδιώκει την ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας εκεί. Οπως υποστηρίζει, πρόκειται για ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Κατά την άποψή του, ο αμερικανικός έλεγχος εξασφαλίζει ότι το νησί δεν πρόκειται να πέσει στα χέρια της Κίνας ή της Ρωσίας.
«Είμαι εδώ για να κάνω φίλους. Είναι καιρός οι ΗΠΑ να επαναφέρουν την παρουσία τους στην Γροιλανδία», δήλωσε ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Τζεφ Λάντρι, κατά την άφιξή του στη Γροιλανδία την περασμένη Τετάρτη, εγκαινιάζοντας μια νέα, πιο «ήπια» στρατηγική των ΗΠΑ σε σχέση με το νησί της Αρκτικής.
Ο Αμερικανός έκανε το πρώτο του ταξίδι σε αυτήν την αυτόνομη περιοχή της Δανίας έπειτα από τον διορισμό του ως απεσταλμένου τον Δεκέμβριο του 2025, με αφορμή τα εγκαίνια του νέου αμερικανικού προξενείου στο Νουούκ. Η εν λόγω εξέλιξη έρχεται μετά από πολύμηνες διαπραγματεύσεις μεταξύ Γροιλανδίας – Δανίας (υπεύθυνης για την εξωτερική πολιτική του νησιού) και ΗΠΑ για το μέλλον της περιοχής και την επέκταση της στρατιωτικής παρουσίας των τελευταίων εκεί, σύμφωνα με το BBC.
Σύμφωνα με την γαλλική Le Monde, στόχος των Αμερικανών αξιωματούχων είναι η ανάπτυξη τριών βάσεων στο νότιο τμήμα του νησιού. Μια αμυντική συμφωνία του 1951, που ανανεώθηκε το 2004, επιτρέπει ήδη στην Ουάσινγκτον να αυξήσει την στρατιωτική της παρουσία σε στρατεύματα και εγκαταστάσεις στο νησί, υπό την προϋπόθεση ότι θα ενημερώσει εκ των προτέρων τη Δανία και τη Γροιλανδία.
Στο απόγειο του Ψυχρού Πολέμου, η Ουάσινγκτον είχε 17 στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Γροιλανδία, που με την πάροδο των ετών έκλεισαν. Πλέον, είναι σε λειτουργία μόνο μία: η βάση Πιτουφίκ στο βόρειο τμήμα του νησιού. Ο Τραμπ άνοιξε εκ νέου το αμερικανικό προξενείο το 2020, κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, το οποίο όμως συστεγάστηκε σε ένα κτίριο της Κοινής Αρκτικής Διοίκησης της Δανίας.
Η Γροιλανδία έχει κομβική θέση στη συντομότερη διαδρομή εκτόξευσης πυραύλων μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών. Επιπλέον, εκτιμάται ότι διαθέτει ανεκμετάλλευτες πηγές σπάνιων ορυκτών, ενώ ο γεωπολιτικός της ρόλος της αναμένεται να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη αξία καθώς οι πάγοι της Αρκτικής λιώνουν και δημιουργούν νέες θαλάσσιες οδούς.
Ο Αμερικανός απεσταλμένος συναντήθηκε με τον Γροιλανδό πρωθυπουργό Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν και τον Γροιλανδό υπουργό Εξωτερικών Μούτε Γκετε. Ο πρωθυπουργός της αρκτικής νήσου έκανε λόγο για «εποικοδομητικές» συνομιλίες, σημειώνοντας ωστόσο ότι δεν υπάρχει «κανένα σημάδι ότι κάτι έχει αλλάξει» στη θέση των ΗΠΑ. «Ακόμα κι αν η επιθυμία ενός “κυρίου” να “εξασφαλίσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας” είναι εντελώς ασεβής, είμαστε υποχρεωμένοι να βρούμε μια λύση», δήλωσε ο Νίλσεν.
Τόσο η παρουσία του Λάντρι όσο και το άνοιγμα του αμερικανικού προξενείου προκάλεσαν κύμα αντιδράσεων μεταξύ των Γροιλανδών. Οπως αναφέρει το Reuters, τουλάχιστον 1.000 πολίτες συγκεντρώθηκαν μπροστά από το προξενικό συγκρότημα των 3.000 τετραγωνικών μέτρων για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στις προσπάθειες του Αμερικανού προέδρου να αυξήσει την επιρροή του στη χώρα, φωνάζοντας το σύνθημα «Η Γροιλανδία είναι για τους Γροιλανδούς». Ανάλογη στάση κράτησε και ο Νίλσεν, ο οποίος αρνήθηκε να παραστεί στα εγκαίνια του προξενείου.
Στην προσπάθειά τους να αυξήσουν την επιρροή τους, οι ΗΠΑ έχουν χρησιμοποιήσει και το ζήτημα της ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας από τη Δανία, με τον Λάντρι να αναφέρεται εκ νέου στο «όνειρο της Γροιλανδίας για ανεξαρτησία» σε συνέντευξή του στην καθημερινή εφημερίδα Sermitsiaq της Γροιλανδίας, όπως αναφέρει η Le Monde. Ενώ οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Γροιλανδών τάσσεται υπέρ της ανεξαρτησίας από τη Δανία κάποια μέρα, το ζήτημα δεν βρίσκεται στα άμεσα σχέδια της γροιλανδικής κυβέρνησης.
