Το να κάνεις σφράγισμα στον οδοντίατρο μπορεί να είναι επώδυνο, ακριβό και γενικά δυσάρεστο. Μια θήκη ή μια απονεύρωση είναι ακόμη χειρότερα. Παρ’ όλα αυτά, το κάνεις επειδή ο οδοντίατρός σου λέει ότι πρέπει.
Ομως, σε πολύ μεγάλο αριθμό περιπτώσεων ίσως να υπάρχει και άλλη επιλογή. Εκεί που ένας οδοντίατρος βλέπει ανάγκη για θήκη, κάποιος άλλος μπορεί να βλέπει απλώς την ανάγκη για ένα σφράγισμα. Και εκεί που ο ένας προτείνει τρόχισμα, ο άλλος ίσως να συστήσει πρώτα μια ειδική φθοριούχο οδοντόκρεμα. Με άλλα λόγια, η πρόταση ενός οδοντιάτρου δεν είναι πάντα αδιαμφισβήτητη. Η εκπαίδευση, η προσωπική φιλοσοφία αλλά και τα οικονομικά κίνητρα μπορούν να επηρεάσουν την απόφασή του.
«Ενας οδοντίατρος που αποφοίτησε το 2026 και ένας που αποφοίτησε το 1999 μπορεί να προτείνουν εντελώς διαφορετικά θεραπευτικά πλάνα», λέει η Σέλμπι Αρεβάλο, διευθύνουσα σύμβουλος του Εθνικού Προγράμματος Υποστήριξης Οδοντιατρικών Ασθενών, το οποίο βοηθά τους ασθενείς να διαχειριστούν τις επιλογές τους στο οδοντιατρικό σύστημα υγείας.
Πώς προκαλείται
Η τερηδόνα είναι μια βλάβη στην επιφάνεια του δοντιού που προκαλείται από οξέα τα οποία παράγουν τα βακτήρια του στόματος. Οσο πιο βαθιά προχωράει η φθορά, τόσο μεγαλύτερο γίνεται το πρόβλημα. Αν και αυτό ακούγεται ξεκάθαρο, στην πράξη συχνά δεν είναι.
Αν το οξύ έχει φθείρει μόνο το εξωτερικό σμάλτο, αλλά δεν έχει φτάσει ακόμη στο επόμενο στρώμα του δοντιού, την οδοντίνη, τότε το αν χρειάζεται παρέμβαση εξαρτάται από την κρίση του οδοντιάτρου, λέει η δρ Σάρα Στούφεν, οδοντίατρος στην Αϊόβα και εκπρόσωπος της Αμερικανικής Οδοντιατρικής Ενωσης.
Η εκπαίδευση, η προσωπική φιλοσοφία αλλά και τα οικονομικά κίνητρα μπορούν να επηρεάσουν τη θεραπεία που προτείνεται.
«Μερικές φορές έχουμε περιθώριο να το αναστρέψουμε», λέει. Το καλύτερο βούρτσισμα και η σωστή χρήση οδοντικού νήματος, μαζί με τη μείωση των γλυκών ή του καφέ, μπορούν να σταματήσουν τη βλάβη. «Πολλοί ασθενείς δεν γνωρίζουν ότι η τερηδόνα στα αρχικά της στάδια μπορεί πράγματι να αντιστραφεί», προσθέτει η δρ Νταϊάνα Κ. Νγκουγιέν, αναπληρώτρια κλινική καθηγήτρια οδοντιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο. Οταν όμως η τερηδόνα φτάσει στο πιο μαλακό στρώμα της οδοντίνης, οι περισσότεροι οδοντίατροι θα προτείνουν άμεσα σφράγισμα. Αλλά ακόμη και τότε, οι προσεγγίσεις διαφέρουν. Κάποιοι τοποθετούν θήκη όταν έχει χαθεί ή σφραγιστεί το 50% του δοντιού. Αλλοι θέτουν αυτό το όριο πιο ψηλά.
Τα πρότυπα αλλάζουν
Οπως κάθε κλάδος της ιατρικής, έτσι και η οδοντιατρική εξελίσσεται συνεχώς. Μία από τις μεγαλύτερες τάσεις είναι η ελάχιστα επεμβατική οδοντιατρική, που περιορίζει όσο το δυνατόν περισσότερο το τρόχισμα. «Τα τελευταία 50 με 60 χρόνια έχουμε γίνει πολύ πιο συντηρητικοί σε σχέση με παλιότερα», λέει η δρ Μαργκερίτα Φοντάνα, καθηγήτρια οδοντιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. «Υπάρχουν πολλές προληπτικές παρεμβάσεις που κοστίζουν ελάχιστα». Για παράδειγμα, εδώ και δεκαετίες γνωρίζουμε ότι οι φθοριούχες οδοντόκρεμες και τα στοματικά διαλύματα υψηλής περιεκτικότητας σε φθόριο μπορούν να σταματήσουν ή ακόμη και να αναστρέψουν την αρχική τερηδόνα, λέει η Νγκουγιέν. Οι οδοντίατροι μπορούν επίσης να χρησιμοποιήσουν βερνίκια φθορίου ή προληπτικές εμφράξεις, τα οποία παλαιότερα προτείνονταν μόνο για παιδιά, λέει η Φοντάνα.
Υπάρχουν και νεότερα προϊόντα που βοηθούν στην αναδόμηση του δοντιού. Ενα από αυτά είναι το Curodont, ένα υγρό που εφαρμόζεται στο προβληματικό σημείο και προσελκύει ασβέστιο και φωσφορικά άλατα από το σάλιο, αναδομώντας το σμάλτο. Ενα άλλο είναι η MI Paste, η οποία απελευθερώνει μεταλλικά στοιχεία στα δόντια, λέει η Νγκουγιέν.
Οι οδοντίατροι έχουν επίσης αναπτύξει εναλλακτικές λύσεις αντί της απονεύρωσης κατά τη διάρκεια των δεκαετιών, προσθέτει η Φοντάνα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια βαθιά τερηδόνα κοντά στο νεύρο μπορεί να «σφραγιστεί», λίγο σαν αιγυπτιακός τάφος, με μια τεχνική που ονομάζεται επιλεκτική αφαίρεση τερηδόνας. Φυσικά, η οδοντιατρική δεν είναι μόνο ιατρική: είναι και επιχείρηση. Και τα σφραγίσματα ή οι θήκες είναι πιο κερδοφόρα από έναν απλό καθαρισμό, κάτι που μπορεί ασυνείδητα να επηρεάσει την απόφαση για παρέμβαση σε μια οριακή τερηδόνα. «Οσο περισσότερες επεμβάσεις κάνεις, τόσο μεγαλύτερο είναι το οικονομικό όφελος», λέει η Νγκουγιέν.
Μια ακόμη τάση είναι η άνοδος των εταιρικών οδοντιατρικών οργανισμών. Πρόκειται για εταιρείες που συνεργάζονται με οδοντιατρεία ή τα εξαγοράζουν και αναλαμβάνουν τη διοικητική τους διαχείριση. Αν και θεωρητικά δεν επιτρέπεται να επηρεάζουν τις ιατρικές αποφάσεις, αρκετές πολιτείες στις ΗΠΑ έχουν κινηθεί νομικά εναντίον τους, υποστηρίζοντας ότι ασκούν πίεση στους οδοντιάτρους να μεγιστοποιούν το κέρδος. Η Καλιφόρνια ψήφισε πρόσφατα νομοθεσία με σκοπό να περιορίσει την εξουσία τους και η Νέα Υόρκη εξετάζει έναν παρόμοιο νόμο.
Χτίστε εμπιστοσύνη
Είναι χρήσιμο να αναπτύξετε μια σχέση με τον οδοντίατρό σας, λένε οι ειδικοί, μια σχέση στην οποία σας ακούει, γνωρίζει το ιστορικό σας και εσείς εμπιστεύεστε τις συμβουλές του. Και χρειάζεται επίσης να κάνετε κι εσείς ό,τι είναι απαραίτητο στο σπίτι.
Θυμηθείτε ότι οι οδοντίατροι λαμβάνουν αποφάσεις βασισμένοι εν μέρει στο ιστορικό του ασθενούς. Αν έχετε άριστα δόντια και εξαιρετικές συνήθειες, ο οδοντίατρός σας μπορεί να είναι πιο πρόθυμος να καθυστερήσει το τρόχισμα, λέει η Νγκουγιέν. Αν όμως δεν επισκέπτεστε συχνά τον οδοντίατρο, έχετε πολλά σφραγίσματα και θήκες ή παίρνετε φάρμακα που προκαλούν ξηροστομία, αυτό μπορεί να επηρεάσει την πρόγνωση.
«Μπορώ να προτείνω προϊόντα που λειτουργούν. Μπορώ να χρησιμοποιήσω θεραπείες στο ιατρείο που βοηθούν να διατηρηθούν για περισσότερο χρόνο τα αποτελέσματα. Αλλά, στο τέλος, εξαρτάται από εσάς», λέει η Φοντάνα.
Η προσέγγιση του γιατρού και η άλλη γνώμη
Για να καταλάβετε καλύτερα έναν νέο οδοντίατρο, οι ειδικοί συνιστούν να ρωτάτε για τη φιλοσοφία και την προσέγγισή του πριν ξεκινήσετε οποιαδήποτε θεραπεία. Είναι θετικό σημάδι όταν ο οδοντίατρος γνωρίζει τις προληπτικές επιλογές, προτιμά τις λιγότερο επεμβατικές λύσεις και επικοινωνεί ξεκάθαρα, λέει η δρ Νταϊάνα Κ. Νγκουγιέν, αναπληρώτρια κλινική καθηγήτρια οδοντιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο. «Αν ο οδοντίατρος βιάζεται και λέει: “Δεν έχω χρόνο να σας το εξηγήσω, μπορείτε να μιλήσετε με κάποιο βοηθό”», συνεχίζει, «θα το θεωρούσα προειδοποιητικό σημάδι».
Αν έχετε οποιαδήποτε αμφιβολία για μια διάγνωση, και δεν πονάτε, μπορείτε πάντα να ζητήσετε δεύτερη γνώμη. Η Σέλμπι Αρεβάλο, διευθύνουσα σύμβουλος του Εθνικού Προγράμματος Υποστήριξης Οδοντιατρικών Ασθενών, παραδέχεται ότι μπορεί να είναι άβολο να το πείτε αυτό στον οδοντίατρό σας. Ομως, αν ένας οδοντίατρος προσπαθήσει να σας αποτρέψει από το να ζητήσετε δεύτερη γνώμη, αυτό είναι ακόμη ένα προειδοποιητικό σημάδι, λέει η Νγκουγιέν.
Είτε έτσι είτε αλλιώς, μια δεύτερη γνώμη σημαίνει κανονική εξέταση από άλλον οδοντίατρο. Το να στείλετε απλώς ακτινογραφίες δεν αρκεί, προσθέτει.
Ορισμένα οδοντιατρικά ασφαλιστικά προγράμματα καλύπτουν δεύτερη γνώμη, ενώ άλλα όχι. Η αποστολή των ακτινογραφιών σας (τις οποίες έχετε το δικαίωμα να ζητήσετε) θα σας εξοικονομήσει κάποια χρήματα, αλλά η Αρεβάλο συνιστά να μη μοιραστείτε την αρχική διάγνωση, ώστε να λάβετε μια ανεπηρέαστη γνώμη.
