Στην επιβεβαίωση ότι έλαβε σήμερα την επιστολή της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι προς την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προχώρησε η Κομισιόν και η οποία αφορά αίτημα της Ρώμης για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία ως προς τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων εν μέσω της νέας ενεργειακής κρίσης, που προκαλεί η συνεχιζόμενη γεωπολιτική αναταραχή στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, οι εκπρόσωποι της Επιτροπής απέφυγαν να τοποθετηθούν επί της ουσίας του αιτήματος, υπογραμμίζοντας ότι προτεραιότητα παραμένει η πλήρης αξιοποίηση των ήδη διαθέσιμων ευρωπαϊκών κονδυλίων για ενεργειακές επενδύσεις.
Στη διάρκεια της σημερινής ενημέρωσης των ανταποκριτών στις Βρυξέλλες, εκπρόσωπος της Κομισιόν ανέφερε ότι περίπου 300 δισ. ευρώ έχουν ήδη διατεθεί μέσω ευρωπαϊκών εργαλείων, όπως το NextGenerationEU, τα ταμεία συνοχής και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, ενώ περίπου 95 δισ. ευρώ παραμένουν ακόμη αδιάθετα για επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας.
Παράλληλα, η Κομισιόν υπενθύμισε ότι έχει ήδη χαλαρώσει το πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να στηρίζουν ευκολότερα επιχειρήσεις και επενδύσεις, που σχετίζονται με την ενεργειακή επάρκεια και τις υψηλές τιμές ενέργειας.
Η «παρέμβαση» της Μελόνι έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης ανησυχίας για πιθανό νέο ενεργειακό σοκ, εξαιτίας της συνεχιζόμενης έντασης στη Μέση Ανατολή ιδίως γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, μια από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι η ενεργειακή ασφάλεια πρέπει να αντιμετωπιστεί ως στρατηγική προτεραιότητα ισότιμη με την άμυνα.
Συγκεκριμένα, στην επιστολή της προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η Μελόνι ζητά να επεκταθεί η εφαρμογή της λεγόμενης «εθνικής ρήτρας διαφυγής» (national escape clause), η οποία επιτρέπει προσωρινή δημοσιονομική ευελιξία για αυξημένες αμυντικές δαπάνες στο πλαίσιο του αμυντικού μηχανισμού SAFE.
Η Ρώμη επιδιώκει να ισχύσει αντίστοιχη εξαίρεση και για μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης, ώστε τα κράτη-μέλη να έχουν μεγαλύτερα περιθώρια κρατικής στήριξης χωρίς να παραβιάζουν τους δημοσιονομικούς κανόνες της Ε.Ε.
«Αν θεωρούμε δικαίως ότι η άμυνα αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα, ώστε να δικαιολογεί την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής, τότε πρέπει να έχουμε το πολιτικό θάρρος να αναγνωρίσουμε ότι σήμερα στρατηγική ευρωπαϊκή προτεραιότητα είναι και η ενεργειακή ασφάλεια», αναφέρει χαρακτηριστικά η Τζόρτζια Μελόνι στην επιστολή της.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός τονίζει ακόμη ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να ορίζεται αποκλειστικά με στρατιωτικούς όρους, αλλά και με βάση το αν οι βιομηχανίες μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν, αν τα νοικοκυριά μπορούν να πληρώνουν τους λογαριασμούς ενέργειας και αν οι κυβερνήσεις διατηρούν την οικονομική σταθερότητα.
Προειδοποιεί μάλιστα ότι θα είναι δύσκολο να εξηγηθεί στους Ιταλούς πολίτες γιατί η Ε.Ε. επιτρέπει ευελιξία για αμυντικές δαπάνες, αλλά όχι για τη στήριξη οικογενειών και επιχειρήσεων απέναντι σε μια νέα ενεργειακή κρίση.
Το αίτημα της Ρώμης συνδέεται και με τη δύσκολη δημοσιονομική θέση της Ιταλίας, η οποία διαθέτει το δεύτερο υψηλότερο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ευρωπαϊκή Eνωση μετά την Ελλάδα, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια για νέες επιδοτήσεις υπό το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Παράλληλα, η Μελόνι αφήνει να εννοηθεί ότι η στάση της Κομισιόν στο ζήτημα της ενεργειακής ευελιξίας θα μπορούσε να επηρεάσει και τη στάση της Ιταλίας απέναντι στο πρόγραμμα SAFE, το νέο ευρωπαϊκό εργαλείο κοινής χρηματοδότησης ύψους 150 δισ. ευρώ για την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και των στρατιωτικών επενδύσεων. Οπως σημειώνει στην επιστολή της, χωρίς «πολιτική συνοχή» θα είναι δύσκολο για την ιταλική κυβέρνηση να εξηγήσει στην κοινή γνώμη μια πιθανή προσφυγή στον μηχανισμό SAFE υπό τους σημερινούς όρους.
Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία για την κυβέρνηση Μελόνι, καθώς η αύξηση των αμυντικών δαπανών δεν απολαμβάνει καθολικής κοινωνικής στήριξης στην Ιταλία, την ώρα που οι πολίτες εξακολουθούν να ανησυχούν κυρίως για το αυξημένο κόστος ζωής και τις τιμές της ενέργειας.
