Θετικό –φαινομενικά τουλάχιστον– κλίμα, μια εντυπωσιακή τελετή υποδοχής, δεσμεύσεις για συνεργασία, αλλά και μια σαφής δημόσια προειδοποίηση από τον Σι Τζινπίγκ συνέθεσαν το σκηνικό της έναρξης της κρίσιμης συνόδου με τον Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο.
Ο Κινέζος πρόεδρος, σύμφωνα με το κρατικό CCTV, δεσμεύτηκε για επέκταση της συνεργασίας στους τομείς του εμπορίου, της γεωργίας, της υγείας, λίγο μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών με τον Αμερικανό ομόλογό του στο Πεκίνο.
Οπως μετέδωσε το κινεζικό κρατικό δίκτυο, οι δύο ηγέτες αντάλλαξαν απόψεις για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά και την κρίση στην κορεατική χερσόνησο.
Ο Σι άνοιξε τη σύνοδο κορυφής διαμηνύνοντας πως οι σταθερές σχέσεις μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου ωφελούν ολόκληρο τον κόσμο.
«Οταν συνεργαζόμαστε, ωφελούνται και οι δύο πλευρές· όταν αντιμάχονται η μία την άλλη, πλήττονται και οι δύο», είπε στις σύντομες δηλώσεις του μπροστά στις κάμερες.
«Είστε ένας σπουδαίος ηγέτης, μερικές φορές δεν αρέσει στους ανθρώπους που το λέω, αλλά το λέω ούτως ή άλλως», απάντησε ο Τραμπ. «Υπάρχουν κάποιοι που λένε ότι αυτή μπορεί να είναι η μεγαλύτερη σύνοδος κορυφής που έγινε ποτέ», πρόσθεσε.
Εμπόριο, επενδύσεις και (κυρίως) Ταϊβάν
Σύμφωνα με ανακοίνωση του κρατικού κινεζικού πρακτορείου ειδήσεων «Xinhua», οι συνομιλίες κεκλεισμένων των θυρών επί εμπορικών και οικονομικών διμερών ζητημάτων κατέληξαν σε ένα «συνολικά ισορροπημένο και θετικό αποτέλεσμα».
Ο τελευταίος γύρος διαπραγματεύσεων είχε ως στόχο τη διατήρηση της εμπορικής εκεχειρίας που επιτεύχθηκε μεταξύ Τραμπ και Σι τον περασμένο Οκτώβριο, καθώς και τη θέσπιση μηχανισμών για τη στήριξη στο μέλλον του εμπορίου και των επενδύσεων, ανέφεραν αξιωματούχοι με γνώση του θέματος.
Ο Σι έθεσε –με σαφή χροιά προειδοποίησης– το φλέγον θέμα της Ταϊβάν, του αυτοδιοικούμενου νησιού που διεκδικεί η Κίνα και υποστηρίζεται εξοπλιστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οπως είπε, «το ζήτημα της Ταϊβάν είναι το πιο σημαντικό στις σινοαμερικανικές σχέσεις. Αν αντιμετωπισθεί σωστά, οι σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες (Κίνα και ΗΠΑ) θα μπορέσουν να παραμείνουν συνολικά σταθερές. Αν αντιμετωπισθεί κακά, οι δύο χώρες θα έρθουν αντιμέτωπες, ακόμα και θα συγκρουσθούν», δήλωσε ο Σι, χρησιμοποιώντας μια λέξη στη μανδαρινική που δεν σημαίνει απαραιτήτως στρατιωτική σύγκρουση.
Η Κίνα θεωρεί την Ταϊβάν μία από τις επαρχίες της, την οποία δεν κατάφερε να ενοποιήσει με το υπόλοιπο έδαφός της μετά το τέλος του κινεζικού εμφυλίου πολέμου το 1949. Ζητάει μια ειρηνική λύση, όμως επιφυλάσσεται αυτού που θεωρεί δικαίωμά της να προσφύγει στη στρατιωτική ισχύ.
Ο Σι έκανε άνοιγμα και στην αμερικανική επιχειρηματικότητα, διαμηνύοντας στους Αμερικανούς διευθύνοντες συμβούλους που συνόδευαν τον Τραμπ πως η Κίνα θα ανοίξει ακόμη περισσότερο τις πόρτες της και ότι οι αμερικανικές εταιρείες θα έχουν ευρύτερες προοπτικές στη χώρα.
Ο ίδιος είχε συνάντηση με την αντιπροσωπεία των CEO, μεταξύ των οποίων ο Ελον Μασκ, ο Τζένσεν Χουάνγκ της Nvidia και ο Τιμ Κουκ της Apple, στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού, σύμφωνα με το κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο CCTV.
Επίκληση του Θουκυδίδη
Στο κέντρο ενός μεγάλου τραπεζιού γεμάτο –μόνο– άνδρες αξιωματούχους και έχοντας απέναντί του τον Αμερικανό ομόλογό του, ο Σι έθεσε το μείζον ερώτημα: Μπορούν ΗΠΑ και Κίνα να «ξεπεράσουν τη λεγόμενη “παγίδα του Θουκυδίδη”»;
Η αναφορά αυτή παραπέμπει σε μια παρατήρηση του Ελληνα ιστορικού και στρατηγού ο οποίος υποστήριξε ότι η αιτία του Πελοποννησιακού Πολέμου που διέσπασε την αρχαία Ελλάδα ήταν η ανερχόμενη Αθήνα που απειλούσε την καθεστηκυία εξουσία της Σπάρτης.
Η «παγίδα του Θουκυδίδη» έχει έκτοτε αναδειχθεί ως μια απλή γεωπολιτική θεωρία: η σύγκρουση προκύπτει όταν μια ανερχόμενη δύναμη αμφισβητεί μια κυρίαρχη.
Ο όρος αποδίδεται στον καθηγητή του Χάρβαρντ, Γκράχαμ Αλισον, και χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις σχέσεις Κίνας και ΗΠΑ, όπου η ανερχόμενη πρώτη κλονίζει τις βεβαιότητες της δεύτερης, προκαλώντας αστάθεια.
Η επιλογή του Σι να αναφερθεί στην «παγίδα του Θουκυδίδη» κατά την εισήγησή του στη σύνοδο με τον Τραμπ στέλνει ένα σαφές μήνυμα σχετικά με το είδος της σταθερότητας που ο Κινέζος ηγέτης ελπίζει να δει στις σχέσεις τους.
«Το αν η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα καταφέρουν να υπερκεράσουν τη λεγόμενη “παγίδα του Θουκυδίδη” και να ανοίξουν τον δρόμο για ένα νέο μοντέλο σχέσεων μεταξύ υπερδυνάμεων είναι ερωτήματα της Ιστορίας, ερωτήματα του κόσμου και ερωτήματα των λαών», είπε ο Σι στον Τραμπ.
«Είναι επίσης οι απαντήσεις της εποχής μας, τις οποίες εσύ και εγώ, ως ηγέτες μεγάλων χωρών, πρέπει να γράψουμε μαζί», πρόσθεσε.
Οπως σημειώνει το CNN, δεν είναι η πρώτη φορά που ο Σι αναφέρεται στην «παγίδα του Θουκυδίδη». Το θέμα αυτό έθεσε κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Ουάσιγκτον το 2015, όπου υποστήριξε ότι μια τέτοια παγίδα δεν αποτελεί αναπόφευκτη πραγματικότητα, αλλά μια κατάσταση στην οποία μπορούν να οδηγηθούν οι χώρες αν «υποπέσουν σε στρατηγική εσφαλμένη εκτίμηση», σύμφωνα με αναφορά των κινεζικών κρατικών μέσων ενημέρωσης.
