Μετά την κατάσχεση ενός πλοίου από τον αμερικανικό στρατό στα Στενά του Ορμούζ πριν από λίγες εβδομάδες, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε δηλώσει ότι υποψιαζόταν πως η κινεζική κυβέρνηση προσπαθούσε στείλει κρυφά ένα «δώρο» προς το Ιράν, κάτω από το «ραντάρ» του αμερικανικού, ναυτικού αποκλεισμού.
«Νόμιζα ότι υπήρχε αμοιβαία κατανόηση με τον πρόεδρο Σι», είπε ο Τραμπ σε συνέντευξή του στο CNBC και, δηλώνοντας «έκπληκτος», πρόσθεσε: «Αλλά εντάξει. Ετσι είναι ο πόλεμος, σωστά;»
Η Κίνα είχε απορρίψει τότε τις κατηγορίες του Τραμπ, ωστόσο το περιστατικό υπογραμμίζει «την αμήχανη και εύθραυστη φύση της σχέσης μεταξύ του Τραμπ και του Σι Τζινπίνγκ», σχολιάζουν οι New York Times σε ανάλυσή τους, με φόντο την επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου στο Πεκίνο.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, που εδώ και χρόνια επιδιώκει να καλλιεργεί προσωπικές σχέσεις με ισχυρούς ηγέτες, υποστηρίζει ότι έχει αναπτύξει μία «φιλία» με τον Σι, αποκαλώντας τον Κινέζο πρόεδρο «λαμπρό ηγέτη». «Είναι υπέροχος άνθρωπος», είπε αυτή την εβδομάδα ο Τραμπ πριν αναχωρήσει για το Πεκίνο. «Είναι φίλος μου».
Από την πλευρά του, ο Σι φαίνεται πως επιχείρησε να κολακεύσει τον Τραμπ με τιμές που σπάνια αποδίδονται σε ξένους ηγέτες, μετατρέποντας την επίσημη επίσκεψη της πρώτης θητείας του Αμερικανού προέδρου σε μια επίδειξη επισημότητας και συμβολισμών. Την Τετάρτη, ο Τραμπ έγινε δεκτός από στρατιωτικό άγημα, αλλά και από άνδρες και γυναίκες ντυμένους στα γαλανόλευκα που ανέμιζαν κινεζικές και αμερικανικές σημαίες.
Πίσω όμως από τις δημόσιες φιλοφρονήσεις και τιμές, οι δύο ηγέτες βρίσκονται στο επίκεντρο της σημαντικότερης γεωπολιτικής αντιπαλότητας του 21ου αιώνα και «η σχέση τους χαρακτηρίζεται εξίσου από καχυποψία και σύγκρουση», τονίζουν οι NYT, παρατηρώντας ότι «σε κάθε δημόσιο κομπλιμέντο αντιστοιχεί και μια νέα κίνηση στον εμπορικό πόλεμο των δύο χωρών. Για κάθε διακήρυξη βαθιάς φιλίας, εκφράζεται και μια ανησυχία για τις στρατιωτικές φιλοδοξίες της άλλης πλευράς. Για κάθε απόπειρα κολακείας, υπάρχει και μια υποψία».
«Ο Σι Τζινπίνγκ δεν είναι κάποιος που επενδύει συναισθηματικά στις προσωπικές σχέσεις, ακόμη και μέσα στον στενό του κύκλο, πόσο μάλλον με αυτόν που θεωρεί τον βασικό γεωπολιτικό του αντίπαλο», δήλωσε ο Τζόναθαν Α. Τζιν, επικεφαλής των μελετών εξωτερικής πολιτικής στο Brookings Institution. «Τον χειμώνα απομάκρυνε τον ανώτατο στρατιωτικό ηγέτη της χώρας. Αν είναι διατεθειμένος να ξεφορτωθεί έναν άνθρωπο που γνωρίζει εδώ και δεκαετίες και με τον οποίο είχε στενή σχέση, αυτό λέει πολλά για το πώς αντιμετωπίζει κάποιον όπως ο Τραμπ».
Διακυμάνσεις
Η σχέση του Τραμπ με τον Σι έχει περάσει από πολλές διακυμάνσεις από την πρώτη κιόλας θητεία του Αμερικανού προέδρου και σπάνια μία συνάντησή τους δεν συνοδεύεται από εκπλήξεις.
Το πρώτο τετ α τετ των δύο ηγετών είχε γίνει στο θέρετρο Μαρ-α-Λάγκο το 2017. Ο Τραμπ είχε υποδεχθεί τον Σι με στρατιωτικό άγημα, παραθέτοντας ένας πολυτελές δείπνο.
Καθώς απολάμβαναν «το πιο ωραίο κομμάτι σοκολατένιου κέικ», σύμφωνα με τα λεγόμενα του Τραμπ, ο Αμερικανός πρόεδρος ενημέρωσε τον Σι ότι οι ΗΠΑ είχαν εξαπολύσει πυραυλικά πλήγματα κατά της Συρίας, ως απάντηση στη χρήση χημικών όπλων από τον πρόεδρο Μπασάρ αλ Ασαντ στον συριακό εμφύλιο πόλεμο.
Αν η ανακοίνωση στόχευε να αιφνιδιάσει τον Κινέζο πρόεδρο, ο Σι έδειξε ατάραχος.
«Εχουμε συνηθίσει να θεωρούμε τον Τραμπ εξαιρετικά ιδιόρρυθμο και διαφορετικό από τους προκατόχους του», δήλωσε ο Τζιν. «Από κινεζικής σκοπιάς όμως, υπάρχουν πολλές ομοιότητες με την επέμβαση του Ομπάμα στη Λιβύη και του Μπους στο Ιράκ. Απλώς οι ΗΠΑ κάνουν με μεγαλύτερη ένταση αυτό που κάνουν εδώ και δεκαετίες».
Υστερα από εκείνη τη συνάντηση ο Τραμπ είχε διαβεβαιώσει πως είχε αναπτυχθεί «εξαιρετική χημεία» μεταξύ δύο ηγετών.
Μήνες αργότερα, ο Σι ανταπέδωσε με μια εντυπωσιακή επίσημη υποδοχή στο Πεκίνο, ασύγκριτη σε κάθε επίπεδο με τις υποδοχές στους προκατόχους του Τραμπ. Ο Τραμπ ξεναγήθηκε στην Απαγορευμένη Πόλη, σε μια ιδιαίτερα συμβολική κίνηση που τόνιζε το αυτοκρατορικό μεγαλείο και την ιστορική συνέχεια της Κίνας. Οι δύο ηγέτες περπάτησαν σε αρχαίες αυλές των ανακτόρων, ενώ τηλεοπτικές κάμερες τους ακολουθούσαν κατά πόδας.
Οι κινεζικές αρχές διοργάνωσαν ακόμα και ιδιωτική βραδιά όπερας και τοποθέτησαν τον Τραμπ δίπλα στον Σι, σε ένα σκηνικό σχεδιασμένο να αποπνέει οικειότητα και κύρος.
Η «τεχνική της υποβάθμισης»
Κατά τη διάρκεια εκείνου του ταξιδιού, ο Τραμπ είχε πει ότι αποδίδει στην Κίνα «τα εύσημα» που κατάφερε και εκμεταλλεύτηκε τις ΗΠΑ στο εμπόριο. «Δεν κατηγορώ την Κίνα», είπε. «Αλλωστε, ποιος μπορεί να κατηγορήσει μια χώρα επειδή κατάφερε να εκμεταλλευτεί μια άλλη χώρα προς όφελος των πολιτών της;»
Ο Ρας Ντόσι, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Georgetown και στο Council on Foreign Relations, παρατηρεί ότι είναι σημαντικό και οι δύο ηγέτες να κλείνουν κάθε διαπραγμάτευση με τρόπο που να διασώζει το κύρος τόσο των ίδιων όσο και των χωρών τους. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Τραμπ συχνά επαινεί τις κινήσεις της Κίνας, ακόμη κι όταν αναφέρεται σε πρακτικές επιζήμιες ή και εχθρικές για τα αμερικανικά συμφέροντα.
«Στην παρόρμησή του λέει, ουσιαστικά: “Είμαι ένας κοσμοπολίτης πραγματιστής που καταλαβαίνει ότι αυτό που κάνουν δεν είναι προσωπικό. Είναι απλώς μπίζνες”», λέει ο Ντόσι. «Ετσι υποβαθμίζει την κλιμάκωση των ενεργειών αυτών».
Η ατζέντα
Ο Τραμπ θα μείνει στην Κίνα έως την Παρασκευή με την εκπρόσωπο του Λευκού Οίκου Αννα Κέλι να διατρανώνει πως ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα επιστρέψει με οικονομικές συμφωνίες επωφελείς για τους Αμερικανούς.
«Αυτή θα είναι μια επίσκεψη τεράστιας συμβολικής σημασίας», δήλωσε η Κέλι. «Αλλά φυσικά, ο πρόεδρος Τραμπ δεν ταξιδεύει ποτέ μόνο για λόγους συμβολισμού. Ο αμερικανικός λαός μπορεί να αναμένει ότι ο πρόεδρος θα εξασφαλίσει περισσότερες καλές συμφωνίες για τη χώρα μας. Αυτές οι συμφωνίες θα συμβάλουν περαιτέρω στην εξισορρόπηση του εμπορίου με την Κίνα, δίνοντας προτεραιότητα στους Αμερικανούς εργαζομένους, τους αγρότες και τις οικογένειες, ενώ θα προστατεύουν την οικονομική ισχύ των ΗΠΑ σε επίπεδο εθνικής ασφάλειας».
Τα αγκάθια
Η σχέση μεταξύ των δύο ανδρών έχει γίνει πιο τεταμένη. Το ταξίδι του Τραμπ είχε αρχικά αναβληθεί εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν που είναι σημαντικός προμηθευτής πετρελαίου της Κίνας.
Ο Σι έχει εκφραστεί με περισσότερη θέρμη για τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, τον οποίο έχει αποκαλέσει «τον καλύτερο και πιο στενό» του φίλο, ενώ πρόσφατα ο Κινέζος πρόεδρος επέκρινε τον Τραμπ, χωρίς ωστόσο να τον κατονομάσει, για περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου και επιστροφή «στους νόμους της ζούγκλας».
Η επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία συνοδεύτηκε από μια ιδιαίτερα συγκρουσιακή οικονομική ατζέντα για την Κίνα, αναζωπυρώνοντας τις εντάσεις μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου.
Μόλις λίγους μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο Τραμπ επέβαλε σαρωτικούς νέους δασμούς στις εισαγωγές, με την Κίνα να έρχεται αντιμέτωπη με πολύ σκληρά μέτρα. Παρά την αιχμηρή ρητορική, και οι δύο κυβερνήσεις οδηγήθηκαν σε διαπραγματεύσεις.
Οι δασμοί αναμένεται να αποτελέσουν βασικό θέμα στην ατζέντα αυτής της εβδομάδας.
Πέρυσι, η ένταση εκδηλώθηκε με τον πιο έντονο τρόπο, όταν ο Σι έδειξε ότι ενισχύει τις δικές του συμμαχίες απέναντι στα αμερικανικά συμφέροντα, προσκαλώντας τους ηγέτες της Ρωσίας και της Βόρειας Κορέας σε στρατιωτική παρέλαση.
Ο Τραμπ είχε απευθυνθεί στον Σι μέσω social media, γράφοντας σε ανάρτησή του: «Παρακαλώ δώστε τους θερμότερους χαιρετισμούς μου στον Βλαντιμίρ Πούτιν και τον Κιμ Γιονγκ Ουν, καθώς συνωμοτείτε εναντίον των ΗΠΑ».
Η «ανάγκη» για αποδοχή
Σε δηλώσεις του στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ επιχείρησε να υποβαθμίσει την εντυπωσιακή επίδειξη ενότητας των αντιπάλων των ΗΠΑ. Χαρακτήρισε την παρέλαση «όμορφη» και «πολύ εντυπωσιακή». «Κατάλαβα γιατί το έκαναν και ήλπιζαν ότι παρακολουθούσα, και πράγματι παρακολουθούσα», είπε στους δημοσιογράφους. «Η σχέση μου με όλους τους είναι πολύ καλή».
Η Μέλανι Χαρτ, διευθύντρια του Global China Hub του Atlantic Council, χαρακτήρισε την αντίδραση του Τραμπ «την πιο δημόσια έκφραση FOMO (φόβο του «αποκλεισμού») που έχουμε δει ποτέ από Αμερικανό πρόεδρο».
«Ο Τραμπ φαίνεται να πιστεύει ότι μπορεί να γοητεύσει τον Σι Τζινπίνγκ», είπε. «Αλλά ο Σι δεν είναι άνθρωπος των στενών σχέσεων. Αντιλαμβάνεται πραγματικά τις ΗΠΑ ως τον βασικό συστημικό αντίπαλο της Κίνας. Ο Τραμπ θέλει πραγματικά να τον συμπαθήσει ο Σι Τζινπίνγκ, αλλά ο Σι δεν ενδιαφέρεται καθόλου».
Ο Τραμπ ελπίζει να ανταποδώσει τη φιλοξενία όταν ο Σι θα επισκεφθεί την Ουάσιγκτον αργότερα μέσα στη χρονιά. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι ελπίζει να δείξει στον Σι την ανακαινισμένη «πισίνα αντικατοπτρισμού» του Μνημείου Λίνκολν. Ωστόσο, εξέφρασε απογοήτευση που η αίθουσα δεξιώσεων δίπλα στον Λευκό Οίκο δεν θα έχει ολοκληρωθεί εγκαίρως για μια λαμπρή υποδοχή. «Μακάρι να είχαμε έτοιμη την αίθουσα δεξιώσεων», δήλωσε ο Τραμπ πριν αναχωρήσει για την Κίνα.
Πηγή: New York Times
