Σκύλος ή γάτα; Το διαχρονικό -και εν πολλοίς αναπάντητο- ερώτημα φαίνεται να βρίσκει μια σαφέστερη απάντηση στην ανατολική Ασία, όπου ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν την αιλουροειδή παρέα.
Στην Ταϊβάν, για παράδειγμα, όπως δείχνει έρευνα του 2025, οι οικόσιτες γάτες ξεπέρασαν για πρώτη φορά σε αριθμό τους σκύλους. Ο πληθυσμός των γατών συντροφιάς αυξήθηκε ραγδαία, από 1,3 εκατομμύρια το 2023 σε 1,7 εκατομμύρια πέρυσι – μια αύξηση σχεδόν 33%.
Το ίδιο συνέβη και στην ηπειρωτική Κίνα το 2021.
Η Ιαπωνία ήταν ίσως η πρώτη χώρα που ξεκίνησε αυτή την τάση, αφού πριν από δέκα χρόνια οι γάτες ξεπέρασαν σε δημοτικότητα. Ακόμη και σε μέρη όπου τα σκυλιά εξακολουθούν να είναι πιο διαδεδομένα, όπως η Νότια Κορέα ή το Χονγκ Κονγκ, οι γάτες κερδίζουν όλο και περισσότερο έδαφος.
Ομως, πού αποδίδεται η νέα αυτή δυναμική;
Σύμφωνα με τους ειδικούς, όλες αυτές οι χώρες έχουν συγκεκριμένα κοινά χαρακτηριστικά: οι άνθρωποι ζουν σε μικρά διαμερίσματα σε πυκνοκατοικημένες πόλεις, συχνά νιώθουν μοναξιά και έχουν απαιτητικές δουλειές που τους αφήνουν ελάχιστο χρόνο για έναν σκύλο – ο οποίος πρακτικά έχει πιο απαιτητική καθημερινότητα.
Οι ίδιοι αυτοί παράγονες έχουν συμβάλει και στη μείωση της γεννητικότητας στις ίδιες χώρες – παρά τα επίμονα μέτρα των κυβερνήσεων για αναστροφή του δημογραφικού.
«Οι άνθρωποι επιλέγουν να μην κάνουν παιδιά πια. Ετσι, το να έχεις κατοικίδιο μοιάζει σχεδόν με το να έχεις παιδί», σχολιάζει ο Πολ Γουόνγκ, κλινικός ψυχολόγος που ασχολείται με τη θεραπεία μέσω ζώων και αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ (HKU).
«Ο συνδυασμός των προκλήσεων στην αστική καθημερινότητα πιθανώς κάνουν τους ανθρώπους να προτιμούν τις γάτες αντί των σκύλων», πρόσθεσε.
Στρες, τρέξιμο, μοναξιά
Κάποια από αυτά τα μέρη είχαν ήδη ιστορία «γατομανίας» – θεωρείται πως συνέβαλε στην έκρηξη της δημοτικότητας των γατών.
Για παράδειγμα, η Ιαπωνία είναι η «γενέτειρα» της Hello Kitty, της ανθρωπόμορφης γάτας καρτούν με τον κόκκινο φιόγκο που δημιουργήθηκε το 1974 και εκτοξεύτηκε σε μια αυτοκρατορία αξίας 80 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η Ιαπωνία διαθέτει επίσης αρκετά νησιά με πληθυσμούς αγριόγατων, τα οποία έχουν γίνει δημοφιλείς τουριστικοί προορισμοί, καφετέριες, αλλά και ξενοδοχεία με γάτες.
Ωστόσο, σε άλλες περιοχές, οι γάτες δεν αντιμετωπίζονταν με την ίδια αγάπη. Για πολλά χρόνια, οι Νοτιοκορεάτες τις συνέδεαν με κακοτυχία ή κακά πνεύματα – κάτι που εξηγεί εν μέρει γιατί ιστορικά ήταν πολύ λιγότερο δημοφιλείς ως κατοικίδια σε σύγκριση με τους σκύλους.
Ωστόσο, αυτό αλλάζει σιγά-σιγά. Ο αριθμός των αιλουροειδών ως κατοικιδίων στη Νότια Κορέα έχει αυξηθεί απότομα από την πανδημία του Covid-19 – ίσως επειδή είναι ευκολότερη η φροντίδα τους στο σπίτι, τη στιγμή που οι εξωτερικές δραστηριότητες είχαν παγώσει λόγω Covid για καιρό, σύμφωνα με μια έκθεση του 2025 της KB Financial Group.
Η Γκονγκ Σου-χιουν, κτηνίατρος στο κέντρο υιοθεσίας γατών «Ballyeomaru» στο Χουασόνγκ, μια πόλη στη βορειοδυτική Νότια Κορέα, δήλωσε στο CNN ότι «το ενδιαφέρον για τις γάτες αυξάνεται». Οπως είπε, όλο και περισσότεροι άνθρωποι πηγαίνουν στις δομές για να υιοθετήσουν γάτες ή να προσφέρουν εθελοντική εργασία.
Για τον Γουόνγκ από το πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ, αυτό που έκανε τη διαφορά την τελευταία δεκαετία είναι μία καθοριστική αλλαγή νοοτροπίας: Οι πολίτες δεν αντιλαμβάνονται τα ζώα ως χρηστικά μέσα, αλλά ως συντρόφους. Ενώ, δηλαδή, παλιότερα χρησιμοποιούσαν τους σκύλους για λόγους ασφαλείας και τις γάτες για τον έλεγχο των παρασίτων, σήμερα τα αξιοποιούν ως αντίβαρο της μοναξιάς.
Εν τω μεταξύ, σε πολλά μέρη της Ανατολικής Ασίας έχουν σημειωθεί τεκτονικές δημογραφικές και κοινωνικές αλλαγές τις τελευταίες δεκαετίες. Σε Κίνα, Ιαπωνία και Νότια Κορέα, οι νέοι εγκατέλειψαν μαζικά την επαρχία για να βρουν δουλειά στις μεγαλουπόλεις.
Ωστόσο, η ζωή στην πόλη αποδείχτηκε κάθε άλλο παρά εύκολη, με τους νέους να αντιμετωπίζουν αντιμετωπίζουν υπερ-ανταγωνιστικές αγορές εργασίας, στάσιμους μισθούς, υψηλό κόστος διαβίωσης και εξαντλητικά ωράρια εργασίας.
Η κουλτούρα της υπερβολικής εργασίας στην Κίνα εξελίχθηκε σε τέτοιο πρόβλημα, ώστε καταδικάστηκε από το ανώτατο δικαστήριο της χώρας το 2021. Ομοίως, στην Ιαπωνία υπάρχει ειδική έκφραση για τον «θάνατο από υπερκόπωση» (karoshi), ενώ η κυβέρνηση έχει επιβάλει νομικά όρια στις υπερωρίες.
«Αυτές οι συνθήκες καθιστούν τις γάτες μια πιο πρακτική επιλογή, ειδικά για τη νεότερη γενιά», δήλωσε ο Τζο Νγκάι, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Συμβουλευτικής και Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Shue Yan του Χονγκ Κονγκ. «Καθώς οι γάτες προσαρμόζονται καλά στο εσωτερικό περιβάλλον και δεν χρειάζονται καθημερινές βόλτες, προσφέρουν μια μορφή συντροφιάς που ταιριάζει πιο εύκολα στους περιορισμούς της αστικής ζωής στο Χονγκ Κονγκ».
Αυτές οι πιέσεις είναι μερικοί από τους λόγους για τους οποίους οι νέοι Ασιάτες επιλέγουν όλο και περισσότερο να μην παντρευτούν ή να μην κάνουν παιδιά. Ο πληθυσμός της Ιαπωνίας βαίνει συρρικνούμενος εδώ και 16 συναπτά έτη, ενώ η Νότια Κορέα καταγράφει τα χαμηλότερα ποσοστά γονιμότητας στον κόσμο. Παρόμοιες τάσεις παρατηρούνται σε ολόκληρη την περιοχή.
Ωστόσο, καθώς αυξάνεται ο αριθμός των μονομελών νοικοκυριών, αυξάνεται και η μοναξιά. Ορισμένοι νέοι αποσύρονται εντελώς από τον κόσμο για παρατεταμένες χρονικές περιόδους – φαινόμενο γνωστό ως «χικικόμορι». Στη Σεούλ, εγκρίθηκε κονδύλι 327 εκατ. δολαρίων για ένα πενταετές σχέδιο καταπολέμησης της μοναξιάς και των «μοναχικών θανάτων» (godoksa). Στην Κίνα, λανσαρίστηκε μια εφαρμογή με το όνομα «Are You Dead», στην οποία οι μοναχικοί άνθρωποι πατούν ένα κουμπί για να δηλώσουν ανά μερικές ημέρες πως είναι καλά, ειδάλλως ενεργοποιείται συναγερμός.
Ελλείψει ανθρώπινης συντροφιάς, παιδιών ή συντρόφων, οι άνθρωποι
στρέφονται προς τα ζώα. Και για χάρη τους ανοίγουν και τα πορτοφόλια τους, καθώς η αγορά κατοικίδιων ζώων στην Ασία γνωρίζει εξαιρετική άνθηση.
Εκθεση του 2024 από την Goldman Sachs διαπίστωνε πως η τροφή για κατοικίδια αποτελεί έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους τομείς καταναλωτικών προϊόντων στην Κίνα, με την αξία του κλάδου να αναμένεται να εκτοξευθεί στα 12 δισεκατομμύρια δολάρια το 2030. Ενώ στη Νότια Κορέα, το 2023 πωλήθηκαν για πρώτη φορά περισσότερα καροτσάκια για κατοικίδια από ό,τι καροτσάκια για μωρά, σύμφωνα με τη μεγαλύτερη διαδικτυακή αγορά της χώρας. Ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κανσάι, Κατσουχίρο Μιγιαμότο, ο οποίος εκδίδει ετήσια έκθεση με τίτλο «Nekonomics» (γατοοικονομία), εκτιμά ότι ο όγκος της αγοράς αυτής ανέρχεται σε σχεδόν 3 τρισ. γιεν (19,5 δισ. δολάρια) ετησίως.
Αυτό μπορεί να μην είναι η επιθυμητή είδηση για τις κυβερνήσεις που επιθυμούν περισσότερα μωρά. Ωστόσο, αντί για παιδιά, ένα γατάκι μπορεί να προσφέρει την απαραίτητη παρηγοριά στους νέους της Ασίας που βιώνουν δυσκολίες.
«Αν αυτό βελτιώνει τη ψυχοσωματική κατάσταση και την ευημερία των ανθρώπων», λέει ο Γουόνγκ, «τότε ίσως είναι προτιμότερο να έχουμε μικρότερο πληθυσμό, από έναν μεγαλύτερο και δυστυχισμένο».
Πηγή: CNN, Japan Times
