Οι έρευνες κοινής γνώμης είναι ενίοτε αποκαλυπτικές: Η πλειοψηφία των Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων είχε «αγοράσει» τη θεωρία ότι ο Τζο Μπάιντεν δεν κέρδισε τις εκλογές του 2020. Ομως καμία πολιτική δύναμη δεν είναι άτρωτη στα σενάρια συνωμοσίας. Ο Αμερικανός πρόεδρος μάλλον πληρώνει με το ίδιο νόμισμα την καλπάζουσα δυσπιστία απέναντι στους πολιτειακούς θεσμούς και φυσικά τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.
Σάββατο 25 Απριλίου. Ο 31χρονος, Κόουλ Τόμας Αλεν, εισβάλλει στο δείπνο των ανταποκριτών του Λευκού Οίκου με απώτερο στόχο να δολοφονήσει τον Ντόναλντ Τραμπ. Τελικά, συλλαμβάνεται εγκαίρως. Μέσα σε λίγες ώρες, οργιάζουν οι φήμες, μέσα σε μια δίνη ανέξοδης παραπληροφόρησης στα social media. Ολες συντείνουν στη διαπίστωση ότι το περιστατικό «ήταν σκηνοθετημένο».
Σύμφωνα με ανάλυση που επικαλέστηκαν οι New York Times, μόνο στο Χ και μέχρι το μεσημέρι της Κυριακής 26 Απριλίου, είχαν κοινοποιηθεί περισσότερες από 300.000 αναρτήσεις οι οποίες περιείχαν τη λέξη «στημένο». Πολλές από αυτές δεν κατέληγαν ευθέως στον ισχυρισμό. Eθεταν όμως ερωτήματα. Εφιστούσαν την προσοχή σε αποσπάσματα εικόνας που θα μπορούσαν να προδίδουν τη γλώσσα του σώματος Αμερικανών αξιωματούχων, όπως η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου αλλά και ο ίδιος ο πρόεδρος των ΗΠΑ.
Η αναπαραγωγή τους μετρήθηκε σε εκατομμύρια κλικ και αποσκοπούσε στη διάδοση της εκτίμησης ότι απέκρυβαν από την κοινή γνώμη αυτό που δήθεν γνώριζαν: ένας οπλοφόρος θα εισέβαλε στο ξενοδοχείο που φιλοξενούσε την εκδήλωση «για τα μάτια του κόσμου».
«Ντελίριο»
Την παράσταση έκλεψε ανάρτηση που έγινε viral ξεπερνώντας τις 50 εκατ. προβολές, αφού συνέδεσε τον συλληφθέντα στο Χίλτον της Ουάσιγκτον με ένα ταξίδι… στον χρόνο. Κάποιοι χρήστες του Χ εντόπισαν μια «μυστηριώδη» ανάρτηση σε αδρανή λογαριασμό που χρονολογείται στις 21 Δεκεμβρίου 2023. Ο λογαριασμός αντιστοιχούσε στο όνομα ‘Henry Martinez’ και το post ανέφερε απλά το όνομα ‘Cole Allen’, που αντιστοιχεί στο όνομα του δράστη.
«Η φωτογραφία στο φόντο του λογαριασμού προέρχεται από μια ιστοσελίδα με την ονομασία ‘Μηχανή του Χρόνου’», υποστήριζε ένας YouTuber. Ανήκε στους χρήστες που ισχυρίστηκαν ότι μέσα στη συγκεκριμένη εικόνα βρίσκεται κρυμμένη φωτογραφία η οποία τραβήχτηκε την ημέρα της απόπειρας δολοφονίας του Ντόναλντ Τραμπ στο Μπάτλερ της Πενσυλβάνια το 2024, δηλαδή έναν χρόνο αφότου δημιουργήθηκε ο «μυστηριώδης» λογαριασμός στο Χ. Το υποτιθέμενο αυτό στοιχείο αποτέλεσε τη βάση για να διαδοθεί ο ισχυρισμός ότι η επίμαχη ανάρτηση προέβλεψε το μέλλον.
Το καναδικό δίκτυο CBC αισθάνθηκε την υποχρέωση να διερευνήσει την υπόθεση, ανακαλύπτοντας ότι η φωτογραφία που χρησιμοποιήθηκε στο φόντο του επίμαχου λογαριασμού ανήκει στον ιστότοπο ελεύθερης χρήσης εικόνων, Unsplash, και υπήρχε στο διαδίκτυο ήδη από το 2021. Το δίκτυο εντόπισε τον φωτογράφο στον οποίο ανήκει η εικόνα, ο οποίος διαβεβαίωσε ότι το αφηρημένο έργο του δεν έχει καμία σχέση με τον Τραμπ. Όσο για τη δεύτερη «αποκάλυψη» των επίδοξων κυνηγών της αλήθειας; Υπάρχουν πάρα πολλοί Αμερικανοί με το όνομα Κόουλ Άλεν, ο οποίος σε τελική ανάλυση ονομάζεται συγκεκριμένα Κόουλ Τόμας Αλεν.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η επιλογή του Αμερικανού προέδρου να αδράξει την ευκαιρία, προκειμένου να επικοινωνήσει την ανάγκη μιας αμφιλεγόμενης κατασκευής η οποία έχει απασχολήσει ιδιαίτερα τη δημόσια συζήτηση στις ΗΠΑ, ενίσχυσε το υπόβαθρο για την ανάπτυξη μιας άλλης δημοφιλούς θεωρίας συνωμοσίας: «το περιστατικό ήταν σκηνοθετημένο για να δικαιολογήσει την απόφαση κατασκευής της αίθουσας χορού στην ανατολική πτέρυγα του Λευκού Οίκου».
«Μάστιγα»
Οι διαδικτυακές θεωρίες συνωμοσίας αντικατοπτρίζουν τη συχνά εδραιωμένη πεποίθηση ότι ορισμένα γεγονότα ή καταστάσεις χειραγωγούνται κρυφά στο παρασκήνιο από πανίσχυρες δυνάμεις με δόλιες προθέσεις. Είθισται να ξεκινούν ως μια απλή υποψία. Οι εμπνευστές τους δεν έχουν παρά να διερωτηθούν δημόσια ποιος επωφελείται από μια κατάσταση, υπαινισσόμενοι έτσι τους φερόμενους ως συνωμότες. Στη συνέχεια, επιστρατεύουν διάφορα «αποδεικτικά στοιχεία» τα οποία λειτουργούν ως καύσιμη ύλη για το αφήγημα.
Ακόμη και όταν η κοινή λογική βρίσκεται με το μέρος των επικριτών τους, οι θεωρίες συνωμοσίας είναι πολλές φορές δύσκολο να αντικρουστούν, κι αυτό διότι όποιος αντιστέκεται θεωρείται μέρος της συνωμοσίας ή απλά συστημικός. Οι υποστηρικτές τους συνήθως τις πιστεύουν. Όμως κάποιες φορές θέλουν απλώς να προκαλέσουν, να χειραγωγήσουν ή να στοχοποιήσουν συγκεκριμένα πρόσωπα, για πολιτικούς και άλλους λόγους.
Προφανώς, δεν είναι τυχαίο ότι οι διαδικτυακοί συνωμοσιολόγοι σπάνια συνδέονται με κάποιον αξιόπιστο οργανισμό. Εμφανίζονται ως ειδικοί ή απλώς «ψαγμένοι» και παρουσιάζουν τις πληροφορίες τους ως τη μοναδική έγκυρη αλήθεια. Πολύ συχνά, εγείρουν ερωτήματα αντί να παρέχουν απαντήσεις, δαιμονοποιούν την αντίθετη άποψη, και έχουν υποκειμενικό -συναισθηματικά φορτισμένο- τόνο.
Οι διαδικτυακές θεωρίες συνωμοσίας λαμβάνουν παραδοσιακά αξιοσημείωτη προσοχή αμέσως μετά από ένα γεγονός ανάλογου βεληνεκούς, με τους αλγόριθμους να τροφοδοτούν τον ενθουσιασμό γύρω από τη μετάδοση κάθε λογής σεναρίων. Οι άνθρωποι που δεν εμπιστεύονται -στην προκειμένη περίπτωση- τον Τραμπ είναι εξαιρετικά καχύποπτοι για οποιαδήποτε εξέλιξη στην οποία μετέχει, γεγονός που από μόνο του καλλιεργεί το έδαφος ενίοτε για αβάσιμους ισχυρισμούς. Στην πραγματικότητα, ουδείς είναι σε θέση να γνωρίζει αν ένα αντίστοιχο περιστατικό θα μπορούσε να είναι σκηνοθετημένο. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο συναφείς θεωρίες στερούνται της αξιοπιστίας που θα δικαιολογούσε να λάβουν τη μορφή χιονοστιβάδας.
