Η κίνηση του Ντόναλντ Τραμπ να θέσει σε εφαρμογή το «Σχέδιο Ελευθερία» για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ ήταν μια απόφαση υψηλού ρίσκου, μια ριψοκίνδυνη απόπειρα να λυθεί το πρόβλημα που έχει εξελιχθεί στη «μητέρα των μαχών» του πολέμου. Ωστόσο, το «τέχνασμα» του Αμερικανού προέδρου θέτει την εύθραυστη εκεχειρία με το Ιράν υπό ακόμη μεγαλύτερη πίεση, καθώς τις τελευταίες ώρες καταγράφονται εκατέρωθεν πλήγματα στην περιοχή. Πλέον, κανένας δεν ξέρει τι έπεται κι αν τελικά η κατάπαυση του πυρός θα διατηρηθεί, ώστε να παραμείνει ζωντανή η διπλωματική οδός μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, σχολιάζει σε ανάλυσή του το CNN. «Είναι πολύ άσχημη και χαώδης η κατάσταση αυτή τη στιγμή», περιγράφει στο αμερικανικό δίκτυο περιφερειακός αξιωματούχος.
Χωρίς καμία σαφή ένδειξη ότι η Τεχεράνη σκοπεύει να χαλαρώσει τους περιορισμούς στο Ορμούζ, ο Τραμπ είχε εκνευριστεί από το αδιέξοδο.
Το ράλι στις τιμές ενέργειας αλλά και η επικείμενη επίσκεψή του στην Κίνα δημιούργησαν τεράστια πίεση για να βρεθεί ένας τρόπος να αρχίσουν τα πλοία να κινούνται ξανά στο Ορμούζ, έπειτα από εβδομάδες ακινησίας και αβεβαιότητας.
Οταν ο Τραμπ ανακοίνωσε την επιχείρηση, το ρίσκο άρχισε να γίνεται… ανάφλεξη. Εκρήξεις κατεγράφησαν στο Ντουμπάι, όπου ιρανικοί πύραυλοι αναχαιτίστηκαν για πρώτη φορά μετά από έναν μήνα, όταν είχε ανακοινωθεί η εκεχειρία. Οι αμερικανικές δυνάμεις κατέστρεψαν έξι μικρά ιρανικά σκάφη.
Η κατάπαυση του πυρός βρίσκεται ξανά στα όριά της, χωρίς καμία ένδειξη ότι μια διαπραγματευτική διευθέτηση μπορεί να είναι κοντά. Μιλώντας στο CNN την Κυριακή, ο απεσταλμένος του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, το μόνο που δήλωσε για τις συνομιλίες με το Ιράν είναι ότι «βρισκόμαστε σε συζητήσεις».
«Φωνές» για νέες επιθέσεις
Οπως γράφει το CNN, κάποιοι από τους συμμάχους του Τραμπ τον έχουν ενθαρρύνει να συνεχίσει την εκστρατεία βομβαρδισμών εντός του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη αποδυναμώσει το καθεστώς και επιμένοντας ότι ήταν η κατάλληλη στιγμή για να υποβαθμιστούν περαιτέρω οι στρατιωτικές του δυνατότητες.
«Ελπίζω ότι αυτή η σύγκρουση μπορεί να τερματιστεί μέσω διπλωματίας, αλλά τώρα είναι η ώρα να ανακτήσουμε την ελευθερία της πλοήγησης και να απαντήσουμε δυναμικά στο Ιράν εάν επιμένει να τρομοκρατεί τον κόσμο», δήλωσε ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου, για τον οποίο ισραηλινές πηγές αναφέρουν ότι ετοιμάζει ταξίδι στην Ουάσιγκτον για να επισκεφθεί τον Τραμπ σύντομα, συγκάλεσε συνάντηση με αξιωματούχους ασφαλείας. Αξιωματούχοι άφησαν αργότερα να εννοηθεί στα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης ότι η χώρα είναι έτοιμη να αρχίσει ξανά τους βομβαρδισμούς.
Ο Αμερικανός πρόεδρος κλιμάκωσε χθες τη ρητορική του, απειλώντας να «εξαφανίσει από προσώπου γης» το Ιράν, αν επιτεθεί σε αμερικανικά πλοία. Το σκηνικό έγινε ξανά ιδιαίτερα ρευστό, με τον στρατηγό Μπράντλεϊ Κούπερ, επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης (CENTCOM), να δηλώνει πως «δεν μπορώ να μπω σε λεπτομέρειες για το αν βρισκόμαστε ή όχι σε κατάσταση εκεχειρίας…».
Η επίσκεψη στην Κίνα…
Η ανάλυση του CNN στέκεται αρκετά και σε μία ακόμη, ιδιαίτερα κρίσιμη, παράμετρο: το προσεχές ταξίδι του Τραμπ στην Κίνα.
Οπως αναφέρει, η πολυαναμενόμενη επίσκεψη του Τραμπ στο Πεκίνο την επόμενη εβδομάδα θα μπορούσε να περιπλέξει την απόφασή του να ξαναρχίσει τον πόλεμο με το Ιράν. Αρχικά ανέβαλε το ταξίδι, ενώ η σύγκρουση μαινόταν. Η Κίνα ζήτησε το άνοιγμα του Ορμούζ, από όπου διέρχονται πολλά από τα ενεργειακά προϊόντα στα οποία βασίζεται.
Η άφιξή του στο Πεκίνο με τη σύγκρουση στην καλύτερη περίπτωση να μην έχει επιλυθεί –ή στη χειρότερη να έχει αναζωπυρωθεί για τα καλά– θα μπορούσε να φέρει τον Τραμπ σε αποδυναμωμένη θέση στις συνομιλίες του με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ.
Μιλώντας στο Fox News τη Δευτέρα, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ –ο οποίος ηγείται προκαταρκτικών συζητήσεων με τους Κινέζους πριν από την επίσκεψη του Τραμπ– δήλωσε ότι το Πεκίνο θα μπορούσε να κάνει περισσότερα για να πείσει το Ιράν να επιτρέψει στα πλοία να περάσουν από τα Στενά.
«Ας δούμε αν οι Κινέζοι θα κινηθούν πιο δυναμικά στο διπλωματικό πεδίο ώστε να πείσουν τους Ιρανούς να ανοίξουν το Ορμούζ», είπε.
…και η ενεργειακή θηλιά
Οπως αναφέρει το δημοσίευμα, τα θεμέλια του «Σχεδίου Ελευθερία» χτίστηκαν σε συναντήσεις που είχε ο Τραμπ τις τελευταίες ημέρες, αναζητώντας τρόπους να ανοίξει ξανά το Ορμούζ. Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος συμμετείχε σε ενημέρωση 45 λεπτών από τη στρατιωτική ηγεσία των ΗΠΑ την περασμένη Πέμπτη, στην οποία παρουσιάστηκαν τα ανανεωμένα στρατιωτικά σχέδια για το Ορμούζ.
Είχε προηγηθεί, μάλιστα, μια άλλη σύσκεψη με κορυφαία στελέχη του ενεργειακού τομέα, τα οποία έκρουσαν στον Τραμπ «καμπανάκι» κινδύνου για την κατάσταση στα Στενά. Κάποιοι, δε, εμφανίστηκαν ιδιαίτερα ανήσυχοι, προειδοποιώντας για συνεχείς και πολύ σοβαρές συνέπειες αν δεν αρθεί ο αποκλεισμός, με κίνδυνο για άνευ προηγουμένου ράλι στις τιμές του πετρελαίου.
Αλλοι επέλεξαν μια πιο αισιόδοξη οπτική, που εστιάζει περισσότερο στους επαίνους για την κίνηση του Τραμπ να αποκλείσει τα Στενά και να ενισχύσει την οικονομική πίεση στο Ιράν.
Η τελευταία προσπάθεια του Αμερικανού προέδρου να αλλάξει τις ισορροπίες στα Στενά έρχεται την ώρα που οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου συνεχίζουν να σκαρφαλώνουν, με τους ειδικούς σε θέματα ενέργειας να προειδοποιούν ότι οι ΗΠΑ απέχουν μόνο μερικές εβδομάδες από το ψυχολογικό όριο των 5 δολαρίων ανά γαλόνι στη βενζίνη, κατά μέσο όρο.
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα πιέσει εκπροσώπους της αγοράς ενέργειας για αύξηση της εγχώριας παραγωγής, ώστε να ελαττωθεί η πίεση, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν την υπόθεση. Ωστόσο η αγορά έως τώρα αρνείται να προβεί σε κάποια σημαντική δέσμευση, ανησυχώντας για τον χρόνο που απαιτεί μια σημαντική αύξηση της παραγωγής και για την απουσία εγγυήσεων για το διάστημα που θα παραμείνουν υψηλές οι τιμές.
«Οσο περισσότερο συνεχίζεται αυτό, τόσο υψηλότερες θα γίνονται οι τιμές. Δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να αντικαταστήσει την παραγωγή του Ορμούζ», δήλωσε ο Γκρέγκορι Μπριού, ανώτερος αναλυτής για το Ιράν και τον ενεργειακό τομέα στην εταιρεία πολιτικού κινδύνου Eurasia Group, ο οποίος πρόσθεσε ότι με βάση την ποσότητα πετρελαίου που έχει ήδη χαθεί στην αγορά, «το φυσικό αέριο είναι ήδη έτοιμο να ανέβει στα 5 δολάρια» το γαλόνι.
Οι τιμές του φυσικού αερίου στις ΗΠΑ έχουν εκτοξευθεί κατά μέσο όρο από 2,98 δολάρια το γαλόνι πριν από την έναρξη του πολέμου σε 4,46 δολάρια τη Δευτέρα, σύμφωνα με την αμερικανική λέσχη αυτοκινητιστών AAA.
Παρά τις αυξανόμενες τιμές, ο Τραμπ έχει –έως τώρα– αρνηθεί να προσπαθήσει να ανοίξει ξανά τα Στενά διά της βίας, επιλέγοντας αντ’ αυτού να ακολουθήσει μια πιο λεπτή προσέγγιση που επικεντρώνεται στη διαπραγμάτευση της εξόδου ορισμένων πλοίων που έχουν κολλήσει εδώ και μήνες στον Περσικό Κόλπο.
Παρ’ όλα αυτά, ενώ ο αποκλεισμός των ΗΠΑ φαίνεται να βλάπτει την οικονομία του Ιράν, είπε ο κ. Μπριού, υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία μέχρι στιγμής ότι έχει κάνει πολλά για να αλλάξει την τακτική της Τεχεράνης. Το Ιράν συνέχισε να φορτώνει πετρέλαιο σε δεξαμενόπλοια, πράγμα που σημαίνει ότι δεν απειλείται άμεσα να σταματήσει την παραγωγή του.
Και ενώ οι Ιρανοί διαπραγματευτές συντηρούν έναν συνεχή διάλογο με τις ΗΠΑ σχετικά με τις παραμέτρους μιας συμφωνίας, δεν έχουν ακόμη επιδείξει καμία προθυμία να κάνουν τις σημαντικές παραχωρήσεις που έχει απαιτήσει ο Τραμπ.
«Η κυβέρνηση από τη μία πλευρά καθυστερεί στις διαπραγματεύσεις, περιμένοντας να δει αν ο αποκλεισμός αναγκάζει τους Ιρανούς να κάνουν περισσότερες παραχωρήσεις», είπε ο κ. Μπριού. «Αλλά ταυτόχρονα, μπορώ να φανταστώ ότι ο πρόεδρος γίνεται όλο και πιο ανυπόμονος», κατέληξε.
