(upd. 10:50) Οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκινούν προσπάθεια να «καθοδηγήσουν» τα εγκλωβισμένα πλοία να εξέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ, το οποίο ελέγχεται από το Ιράν, στο πλαίσιο του «Σχεδίου Ελευθερίας» που ανακοίνωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, χθες Κυριακή. Ο Τραμπ πρόσθεσε ότι οι συνομιλίες με την Τεχεράνη συνεχίζονται για να βρεθεί λύση στη σύγκρουση.
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ φέρεται να επιδιώκει τη δημιουργία διεθνούς συνασπισμού για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά. Η κεντρική διοίκηση των ΗΠΑ για την περιοχή της Μέσης Ανατολής υπογράμμισε ότι η νέα προσπάθεια συνδυάζει «διπλωματική δράση με στρατιωτικό συντονισμό».
Δεν έχει γίνει σαφές ποιες χώρες συμμετάσχουν και ποιες θα βοηθηθούν από την αμερικανική επιχείρηση, ενώ αμερικανικά Μέσα ανέφεραν ότι δεν θα περιλαμβάνει απαραιτήτως πλοία του αμερικανικού ναυτικού.
«Ενισχυμένη περιοχή ασφαλείας»
Μία ημέρα μετά την ανακοίνωση του σχεδίου από τον Τραμπ, το κοινό κέντρο ναυτιλιακής πληροφόρησης των ΗΠΑ ανέφερε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν δημιουργήσει «ενισχυμένη περιοχή ασφαλείας» νότια των συνήθων ναυτιλιακών διαδρομών. Προέτρεψε παράλληλα τους ναυτικούς να συντονιστούν στενά με τις Αρχές του Ομάν «λόγω της αναμενόμενης υψηλής κυκλοφορίας».
Τα Στενά βρίσκονται ανάμεσα στην ιρανική και την ομανική επικράτεια.
Το κέντρο προειδοποίησε ότι η διέλευση κοντά στις συνηθισμένες διαδρομές «θα πρέπει να θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη λόγω της παρουσίας ναυτικών ναρκών που δεν έχουν ελεγχθεί πλήρως».
Η ανακοίνωση της ναυτικής δύναμης υπό την ηγεσία των ΗΠΑ σηματοδοτεί την πρώτη προσπάθεια για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά. Δεν είναι σαφές αν κάποια πλοία έχουν αποδεχτεί την προσφορά των ΗΠΑ.
Στο μεταξύ, ο Ιρανός αξιωματούχος Ισμαήλ Μπαγκεΐ δήλωσε ότι διμερείς συνομιλίες με το Ομάν σχετικά με ένα πρωτόκολλο για την ασφαλή διέλευση των πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ βρίσκονται σε εξέλιξη.
Τι ανακοίνωσε ο Τραμπ
Σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, εκατοντάδες πλοία και περίπου 20.000 ναυτικοί δεν έχουν καταφέρει να διασχίσουν το Στενό εξαιτίας της σύγκρουσης.
«Χώρες από όλο τον κόσμο… ζήτησαν να βοηθήσουμε για να απελευθερώσουμε τα πλοία τους, τα οποία είναι παγιδευμένα στα Στενά του Ορμούζ», έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social χθες, Κυριακή.
«Εχουμε ενημερώσει αυτές τις χώρες ότι θα καθοδηγήσουμε τα πλοία τους με ασφάλεια έξω από αυτές τις θαλάσσιες περιοχές, ώστε να μπορέσουν ελεύθερα και με ασφάλεια να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους», πρόσθεσε στην ανάρτησή του.
Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος έδωσε λίγες λεπτομέρειες για το σχέδιο βοήθειας προς τα πλοία και τα πληρώματά τους, τα οποία έχουν «εγκλωβιστεί» σε αυτό το κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα.
Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι θα υποστηρίξει την προσπάθεια με 15.000 στρατιώτες, περισσότερα από 100 αεροσκάφη και πλοία, καθώς και drones.
«Η υποστήριξή μας σε αυτή τη αμυντική αποστολή είναι ουσιαστική για την περιφερειακή ασφάλεια και την παγκόσμια οικονομία, ενώ ταυτόχρονα διατηρούμε τον ναυτικό αποκλεισμό», δήλωσε ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, διοικητής της CENTCOM, σε ανακοίνωση.
Λίγο μετά τις δηλώσεις του Τραμπ, η υπηρεσία ασφαλείας της ναυσιπλοΐας, που διαχειρίζεται το βρετανικό βασιλικό ναυτικό, UKMTO (United Kingdom Maritime Trade Operations), ανακοίνωσε ότι ένα τάνκερ δέχθηκε πλήγμα από άγνωστα βλήματα στα Στενά.
Το επίπεδο απειλής για τη ναυτιλιακή ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ παραμένει «κρίσιμο» λόγω των συνεχών στρατιωτικών επιχειρήσεων στην περιοχή, ανέφερε σε νεότερη ανακοίνωσή της νωρίτερα σήμερα το πρωί η UKMTO.
Ο έλεγχος των Στενών
Η νέα αυτή προσπάθεια, την οποία ο Τραμπ ονόμασε «Project Freedom» (Σχέδιο Ελευθερία), είναι μια διαδικασία μέσω της οποίας χώρες, ασφαλιστικές εταιρείες και ναυτιλιακές οργανώσεις μπορούν να συντονίσουν την κίνηση των πλοίων μέσω των Στενών, ανέφερε υψηλόβαθμος αξιωματούχος των ΗΠΑ στη WSJ.
Ταυτόχρονα, αποτελεί το πιο σημαντικό βήμα της κυβέρνησης Τραμπ να ανοίξει ξανά τα κρίσιμα Στενά, μετά το κλείσιμό τους από το Ιράν στην αρχή του πολέμου, σύμφωνα με αναλυτές.
Αν και ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι η κίνηση είναι «ανθρωπιστική», συνιστά σαφή πρόκληση της Ουάσιγκτον στην προσπάθεια του Ιράν να ελέγξει τα Στενά, σύμφωνα με σχόλιο του δημοσιογράφου Μπαράκ Ράβιντ στον αμερικανικό ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios.
Ιρανική στρατιωτική απάντηση θα μπορούσε, δε, να προκαλέσει σύγκρουση ή ακόμη και κλιμάκωσή της και επιστροφή σε πόλεμο, πρόσθεσε ο ίδιος.
Ο ρόλος του αμερικανικού ναυτικού
Πάντως, η διαδικασία δεν περιλαμβάνει επί του παρόντος πλοία του αμερικανικού ναυτικού που θα συνοδεύουν τα εμπορικά πλοία μέσω των Στενών, ανέφερε ο Αμερικανός αξιωματούχος που επικαλείται η WSJ.
Τα πλοία του αμερικανικού ναυτικού θα βρίσκονται «στην περιοχή» σε περίπτωση που χρειαστεί να αποτρέψουν τον ιρανικό στρατό από το να επιτεθεί σε εμπορικά πλοία που διέρχονται από τα Στενά, ανέφερε επίσης αξιωματούχος που επικαλείται ο ειδησεογραφικό ιστότοπος Axios.
Αξιωματούχοι ανέφεραν επίσης στα αμερικανικά Μέσα ότι το αμερικανικό ναυτικό θα παρέχει στα εμπορικά πλοία πληροφορίες για τις καλύτερες ναυτιλιακές οδούς στα Στενά, ειδικά για εκείνες που δεν ελέγχουν οι ιρανικές δυνάμεις.
Πώς απαντά το Ιράν
Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) έχουν τοποθετήσει νάρκες στα Στενά, δημιουργώντας νέους κινδύνους για την εμπορική ναυτιλία, σύμφωνα με τους ίδιους αξιωματούχους. Πριν από τη σύγκρουση, περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου περνούσαν από το Ορμούζ.
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος προειδοποίησε πάντως, ότι η Τεχεράνη θα θεωρούσε οποιαδήποτε «αμερικανική ανάμειξη» στα Στενά του Ορμούζ «παραβίαση» της κατάπαυσης του πυρός, μετά την αναγγελία του Ντόναλντ Τραμπ πως σχεδιάζεται ναυτική επιχείρηση συνοδείας πλοίων αποκλεισμένων στον Κόλπο.
Το Ιράν προειδοποίησε επίσης το αμερικανικό ναυτικό να μην εισέλθει στο Ορμούζ, σύμφωνα με ανακοίνωση της συντονισμένης διοίκησης των ένοπλων δυνάμεων της Τεχεράνης, η οποία μεταδόθηκε από τα κρατικά ΜΜΕ.
«Εχουμε επανειλημμένα δηλώσει ότι η ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ είναι στα χέρια μας και πως η ασφαλής διέλευση των πλοίων πρέπει να συντονίζεται με τις ένοπλες δυνάμεις», προστίθεται στην ιρανική δήλωση.
Το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης παρουσίασε παράλληλα, νωρίτερα σήμερα, Δευτέρα, νέο χάρτη της περιοχής του Ορμούζ που τελεί υπό τον έλεγχο των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων.
Η περιοχή ξεκινά στα δυτικά με μια γραμμή μεταξύ του δυτικότερου άκρου του ιρανικού νησιού Κεσμ και του Εμιράτου Ουμ αλ-Κουβέιν των ΗΑΕ. Στα ανατολικά, η περιοχή καταλήγει σε μια γραμμή μεταξύ του όρους Μομπάρακ στο Ιράν και της Φουτζάιρα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Δεν ήταν άμεσα σαφές αν και σε ποιο βαθμό έχει αλλάξει η περιοχή που διεκδικούν υπό τον έλεγχό τους.
Εκπρόσωπος των Φρουρών ανέφερε ότι κάθε πλοίο που παραβιάζει τους κανόνες του Ιράν θα σταματά με τη χρήση βίας, όπως μετέδωσε το Fars News.
Αν υπάρξει παρέμβαση στη διαδικασία, «θα πρέπει, δυστυχώς, να αντιμετωπιστεί με βία», προειδοποίησε από πλευράς του ο Τραμπ στην ανάρτησή του στα κοινωνικά μέσα.
Η πρωτοβουλία θα ξεκινήσει το πρωί της Δευτέρας, ώρα Μέσης Ανατολής, έγραψε τέλος ο Αμερικανός πρόεδρος.
Συνομιλίες για το τέλος του πολέμου
Στο μεταξύ, ο Ντόναλντ Τραμπ γνωστοποίησε ότι οι εκπρόσωποί του «έχουν πολύ θετικές συζητήσεις» με το Ιράν και τόνισε πως αυτές οι συζητήσεις «θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κάτι πολύ καλό για όλους».
Οι ΗΠΑ απέστειλαν την Κυριακή νέο αναθεωρημένο σχέδιο συμφωνίας για το τέλος του πολέμου ως απάντηση στην τελευταία πρόταση των ιρανικών αξιωματούχων, σύμφωνα με πηγές.
Παράλληλα, το Πακιστάν ανακοίνωσε σήμερα ότι ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Μοχάμαντ Ισάκ Νταρ, είχε τηλεφωνική συνομιλία με τον Ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αραγκτσί χθες το βράδυ, κατά την οποία οι δύο πλευρές συζήτησαν την περιφερειακή κατάσταση.
Με πληροφορίες από Reuters, Wall Street Journal, Axios
