Μια νέα κρίση στην «καρδιά» του ΝΑΤΟ φαίνεται πως δημιουργεί η ανακοίνωση των ΗΠΑ ότι θα αποσύρει περίπου 5.000 στρατιώτες από τις αμερικανικές βάσεις στη Γερμανία, σε μια σημαντική κλιμάκωση της κόντρας του Ντόναλντ Τραμπ με τον Φρίντριχ Μερτς.
Πρόκειται για το 15% των δυνάμεων που είναι παρούσες στη χώρα. «Προβλέπουμε ότι η απόσυρση θα ολοκληρωθεί τους επόμενους έξι με δώδεκα μήνες», εκτίμησε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Αμυνας, Σον Παρνέλ.
Μένει να φανεί αν οι Αμερικανοί θα προχωρήσουν όντως σε μια τέτοια κίνηση, καθώς ανάλογα σχέδια είχαν ανακοινωθεί και κατά την πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ, χωρίς να υλοποιηθούν. Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει εκτοξεύσει αντίστοιχες απειλές και κατά Ιταλίας και Ισπανίας.
Ο Guardian επιχειρεί να απαντήσει σε βασικά ερωτήματα σχετικά με την υπόθεση:
Γιατί οι ΗΠΑ έχουν στρατιωτικές βάσεις στη Γερμανία;
Το στρατιωτικό αποτύπωμα των ΗΠΑ στη Γερμανία χρονολογείται από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Oταν το ναζιστικό καθεστώς παραδόθηκε, παρέμειναν 1,6 εκατομμύρια Αμερικανοί στρατιώτες στη χώρα, αριθμός που μειώθηκε μέσα σε ένα χρόνο σε λιγότερους από 300.000, οι οποίοι διαχειρίζονταν κυρίως την αμερικανική ζώνη κατοχής.
Η παρουσία των ΗΠΑ συνέχισε να συρρικνώνεται μέχρι και τον Ψυχρό Πόλεμο, όταν η αποστολή αλλάξε κατεύθυνση: από την αποναζιστικοποίηση στράφηκε στην ανοικοδόμηση της Γερμανίας, ως «προπύργιο» κατά της Σοβιετικής Ενωσης. Οι βάσεις απέκτησαν μόνιμα χαρακτηριστικά με την ίδρυση του ΝΑΤΟ και της Δυτικής Γερμανίας το 1949.
Στην κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου, λειτουργούσαν περίπου 50 μεγάλες αμερικανικές βάσεις και περισσότερες από 800 στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Γερμανία: από τεράστια αεροδρόμια και στρατώνες μέχρι πόστα παρακολουθήσεων. Πολλές έκλεισαν μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989, αλλά και την κατάρρευση της ΕΣΣΔ δύο χρόνια αργότερα.
Στις δεκαετίες του 1960, του 1970 και του 1980, ο αριθμός των αμερικανικών στρατευμάτων στη Γερμανία συχνά ξεπερνούσε τις 250.000, με εκατοντάδες χιλιάδες μέλη οικογενειών να ζουν μέσα και γύρω από βάσεις που άρχισαν να μοιάζουν με αυτόνομες αμερικανικές πόλεις, με δικά τους σχολεία, καταστήματα και κινηματογράφους.
Ποια είναι η αποστολή τους σήμερα;
Σύμφωνα με το Κέντρο Δεδομένων Αμυνας των ΗΠΑ, στα τέλη του περασμένου έτους, ο αμερικανικός στρατός είχε 68.000 εν ενεργεία στρατιωτικούς που είχαν τοποθετηθεί μόνιμα στις υπερπόντιες βάσεις του στην Ευρώπη, με λίγο πάνω από τους μισούς – περίπου 36.400 – να βρίσκονται στη Γερμανία.
Είναι κατανεμημένοι σε 20 έως 40 βάσεις, συμπεριλαμβανομένων των αρχηγείων της Ευρωπαϊκής Διοίκησης και της Διοίκησης Αφρικής στη Στουτγάρδη, τα οποία συντονίζουν τις επιχειρήσεις όλων των στρατιωτικών δυνάμεων των ΗΠΑ στις δύο ηπείρους.
Πέντε από τις επτά φρουρές του αμερικανικού στρατού στην Ευρώπη βρίσκονται στη Γερμανία (οι άλλες βρίσκονται στο Βέλγιο και την Ιταλία). Εκτός από τη Στουτγάρδη, οι μεγαλύτερες αμερικανικές εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν την τεράστια αεροπορική βάση Ramstein και το αρχηγείο των αμερικανικών αεροπορικών δυνάμεων στην Ευρώπη, το οποίο στεγάζει 8.500 στελέχη από το προσωπικό της αεροπορίας.
Οι Grafenwöhr, Vilseck και Hohenfels, που διοικούνται από τη φρουρά της Βαυαρίας, αποτελούν μέρος της μεγαλύτερης περιοχής εκπαίδευσης του αμερικανικού στρατού στην Ευρώπη, ενώ η φρουρά του Wiesbaden είναι το αρχηγείο του αμερικανικού στρατού στην Ευρώπη και την Αφρική. Το ιατρικό κέντρο Landstuhl είναι το μεγαλύτερο στρατιωτικό νοσοκομείο των ΗΠΑ εκτός αμερικανικής επικράτειας
The US announced it would pull 5,000 troops from Germany, reducing its presence to roughly pre-2022 levels, after President Trump sparred with German Chancellor Merz over Iran war talks https://t.co/rQWr8ULjMi pic.twitter.com/DJpemwvsYw
— Reuters (@Reuters) May 2, 2026
Ο ρόλος των βάσεων έχει αλλάξει ριζικά μετά τον Ψυχρό Πόλεμο: έχουν εξελιχθεί σε μεταγωγικούς σταθμούς και κόμβους υλικοτεχνικής υποστήριξης για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας τους πολέμους των ΗΠΑ σε Ιράκ, Αφγανιστάν και, πιο πρόσφατα, στο Ιράν.
Εχει απειλήσει ξανά ο Τραμπ με αποχώρηση;
Ναι. Το 2020, κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας στον Λευκό Οίκο, ενοχλημένος από τις χαμηλές αμυντικές δαπάνες της Γερμανίας και την υποστήριξη του αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream 2 από το Βερολίνο, αποκάλεσε τη Γερμανία «απρόθυμη» και είπε ότι θα μειώσει τον αριθμό των αμερικανικών στρατευμάτων κατά το ένα τρίτο.
Η ανακοίνωση του Τραμπ, τότε, δεν συνοδεύτηκε από καμία απολύτως λεπτομέρεια και φάνηκε να εξέπληξε εντελώς τόσο το Πεντάγωνο όσο και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, καθώς -προφανώς- και τους ομολόγους τους στο Βερολίνο και ανώτερους αξιωματούχους του ΝΑΤΟ, που δεν είχαν καμία προγενέστερη ενημέρωση.
Το σχέδιο του Τραμπ ήταν να στείλει ορισμένα από τα στρατεύματα πίσω στις ΗΠΑ και να αναδιατάξει άλλα σε χώρες όπως η Πολωνία και η Ιταλία. Αλλά ήρθε αντιμέτωπος με διακομματική αντίσταση στο Κογκρέσο και τεράστια πρακτικά εμπόδια. Ο Τζο Μπάιντεν, ο οποίος τον διαδέχτηκε το 2021, πάγωσε το σχέδιο τον Φεβρουάριο του ίδιους έτους και αργότερα το ακύρωσε επίσημα.
Ποιο θα ήταν το κόστος για τις ΗΠΑ;
Ο Guardian παρατηρεί ότι τα εμπόδια στην υλοποίηση των σχεδίων του Τραμπ παραμένουν σημαντικά.
Όπως το έθεσε την Πέμπτη η Ανίτα Χίπερ, εκπρόσωπος ασφαλείας και εξωτερικών υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώ οι ΗΠΑ είναι «ζωτικός εταίρος στην ασφάλεια και την άμυνα της Ευρώπης», η ανάπτυξη αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη «είναι επίσης προς το συμφέρον των ΗΠΑ για την υποστήριξη του παγκόσμιου ρόλου τους».
Ο Τζεφ Ράτκε, του Αμερικανο-Γερμανικού Ινστιτούτου στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, κινείται στο ίδιο μήκος κύματος, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ επωφελήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από την παρουσία τους σε βάσεις όπως το Ράμσταϊν. Χωρίς αυτή, πολλές από τις επιχειρήσεις τους θα ήταν πολύ πιο δύσκολες.
«Οι αμερικανικές δυνάμεις στην Ευρώπη δεν αποτελούν φιλανθρωπική συνεισφορά στους αχάριστους Ευρωπαίους – είναι ένα σημαντικό εργαλείο της παγκόσμιας στρατιωτικής εμβέλειας της Αμερικής», περιέγραψε.
Εν ολίγοις ΗΠΑ και Ευρωπαίοι έχουν συμφωνήσει εδώ και δεκαετίες στο εξής πλαίσιο: οι Αμερικανοί συμβάλλουν στην υπεράσπιση της Ευρώπης και η Ευρώπη παρέχει υποδομές για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των αμερικανικού στρατού.
Το δημοσίευμα παραθέτει και της εξής παράμετρο: Επί της αρχής, ο αμερικανικός στρατός θα μπορούσε να μετακινήσει στρατεύματα εντός της Ευρώπης. Αυτή τη στιγμή διαθέτει περίπου 13.000 στην Ιταλία, 10.000 στο Ηνωμένο Βασίλειο και 4.000 στην Ισπανία. Σύμφωνα με τον Νόμο περί Εθνικής Αμυνας του 2026 (National Defense Authorization Act), ωστόσο, δεν μπορεί να τους αφήσει να μειωθούν μόνιμα κάτω από 75.000.
Σε κάθε περίπτωση, αναφέρει το δημοσίευμα, αμυντικοί αναλυτές σημειώνουν ότι οι ουσιαστικές μειώσεις προσωπικού σε βάσεις όπως η Στουτγάρδη και το Ράμσταϊν, οι οποίες έχουν εξελιχθεί εδώ και αρκετές δεκαετίες σε ζωτικούς στρατηγικούς κόμβους για τις επιχειρήσεις του Πενταγώνου, θα είχαν τεράστιο κόστος για την εμβέλεια του αμερικανικού στρατού. Κάτι που καθιστά (και τώρα) αβέβαιη την υλοποίηση του σχεδίου Τραμπ.
