«Πιστεύει κανείς ότι υπάρχει οποιοσδήποτε που μπορεί να υποδείξει στον πρόεδρο Τραμπ τι να κάνει; Ελάτε τώρα…», δήλωνε ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου σχολιάζοντας τον ισχυρισμό ότι το Ισραήλ παρέσυρε τις ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν. Αν κρίνει κανείς από τις δημοσκοπήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός –καλώς ή κακώς– δεν πείθει την αμερικανική κοινή γνώμη.
Η υποστήριξη στις σχέσεις των ΗΠΑ με το Ισραήλ μειώνεται σε επίπεδα που εγείρουν πρωτόγνωρες προκλήσεις για τη δυναμική στις διαχρονικά εδραιωμένες σχέσεις των δύο χωρών.
Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και η Αίγυπτος συγκεντρώνουν, συγκριτικά, περισσότερες θετικές γνώμες, σύμφωνα με δημοσκόπηση.
Η δεινή θέση του Ισραήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι εμφανής στις δημοσκοπήσεις, που καταδεικνύουν αρνητική στάση ανάμεσα σε βασικές δεξαμενές του εκλογικού σώματος στις ΗΠΑ – συμπεριλαμβανομένων τόσο των Δημοκρατικών όλων των ηλικιών, όσο και των νεότερων Ρεπουμπλικανών αλλά και των ευαγγελικών χριστιανών.
Η δυσφορία προς το Ισραήλ κλιμακώνεται εν μέσω της ολοένα και πιο επικριτικής κάλυψης από τα αμερικανικά ΜΜΕ σε ό,τι αφορά τον ισραηλινό ρόλο στον πόλεμο στο Ιράν, τις κινήσεις του Κογκρέσου για να τεθούν όροι στην παροχή βοήθειας προς το Ισραήλ και τον αυξανόμενο έλεγχο των δραστηριοτήτων του φιλοϊσραηλινού λόμπι.
Δημογραφικές αλλαγές
Σε συνδυασμό με τις δημογραφικές αλλαγές στον αμερικανικό πληθυσμό, αλλά και παράγοντες όπως τα ρεύματα αντισημιτισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι τάσεις που έχουν αναδυθεί προβληματίζουν το Ισραήλ σε βαθμό που διατυπώνεται η ανησυχία για το σενάριο να βρεθεί χωρίς αξιόπιστη βάση υποστήριξης σε κανένα από τα δύο κόμματα της πολιτικής σκηνής των ΗΠΑ.
Στην πραγματικότητα, η προσπάθεια της ισραηλινής κυβέρνησης να αποκομίσει τα μέγιστα οφέλη από την ευνοϊκή σχέση της με την κυβέρνηση Τραμπ πετυχαίνει ενδεχομένως το αντίστροφο αποτέλεσμα, υπό την έννοια ότι επιταχύνει τις εξελίξεις εις βάρος της εικόνας του Ισραήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Δημοσκόπηση του Pew Research Center, που διεξήχθη κατά τη διάρκεια της τρέχουσας στρατιωτικής εκστρατείας στο Ιράν, κατέδειξε ότι το 60% των Αμερικανών βλέπει το Ισραήλ αρνητικά σε σύγκριση με 53% το 2025 και 42% το 2022.
Η απήχηση του Ισραήλ στην αμερικανική κοινή γνώμη είναι σε θέση να συγκριθεί πλέον με την εικόνα χωρών που θεωρούνται εχθρικές προς τις ΗΠΑ, όπως η Ρωσία, το Ιράν και η Κίνα. Είναι μάλιστα χαμηλότερη από την απήχηση χωρών όπως η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και η Αίγυπτος.
Ενα από τα θεμέλια της ειδικής σχέσης Ισραήλ – ΗΠΑ τις τελευταίες δεκαετίες ήταν η ευρεία δημόσια συμπάθεια προς το Ισραήλ, η οποία μεταφράστηκε σε σχεδόν ανεπιφύλακτη υποστήριξη εντός του αμερικανικού πολιτικού συστήματος.
Για πολλά χρόνια, αυτή η υποστήριξη παρέμεινε σταθερή, ισορροπώντας μεταξύ της αυξανόμενης υποστήριξης των Ρεπουμπλικανών και της σχετικά φθίνουσας υποστήριξης μεταξύ των Δημοκρατικών.
Η Γάζα
Ο πόλεμος στη Γάζα, ωστόσο, διάβρωσε καταλυτικά την υποστήριξη των Δημοκρατικών στο Ισραήλ και ο πόλεμος στο Ιράν –εν μέσω διάδοσης της αντίληψης ότι το Ισραήλ παρέσυρε τις ΗΠΑ– πυροδότησε ανοιχτές συγκρούσεις μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και υποστηρικτών του όπως ο Τάκερ Κάρλσον, ο οποίος έχει εκφράσει σκληρές αντι-ισραηλινές, για ορισμένους μέχρι και αντισημιτικές, απόψεις. Εκφραστές του ρεύματος MAGA υποστηρίζουν ότι ο πόλεμος στο Ιράν εξυπηρετεί κυρίως τα ισραηλινά παρά τα αμερικανικά συμφέροντα.
Νέα ισορροπία
«Ακόμη κι αν το τέλος του πολέμου οδηγήσει σε κάποια βελτίωση, η τρέχουσα πορεία θα μπορούσε σύντομα να δημιουργήσει μια κατάσταση στην οποία το Ισραήλ δεν θα έχει σταθερή πολιτική βάση σε κανένα από τα δύο κόμματα. Υπάρχει πραγματικός κίνδυνος να αναδυθεί μια θεμελιωδώς νέα ισορροπία, στην οποία το Ισραήλ θα αντιμετωπίζεται πολύ πιο αρνητικά από ό,τι στο παρελθόν. Ακόμη κι αν υπάρξει κάποια διόρθωση, το τρέχον χαμηλό βασικό επίπεδο καθιστά απίθανη την επιστροφή στα προηγούμενα επίπεδα υποστήριξης. Συνεπώς, χωρίς σημαντικές αλλαγές, οι αρνητικές αντιλήψεις για το Ισραήλ πιθανότατα θα εδραιωθούν και η υποστήριξη ίσως θα σταθεροποιηθεί σε πολύ χαμηλότερο επίπεδο από ό,τι στις προηγούμενες δεκαετίες. Επειδή αυτή η τάση εκτείνεται και στα δύο κόμματα, οι στρατηγικές στις οποίες βασιζόταν το Ισραήλ στο παρελθόν είναι πιθανό να είναι μόνο εν μέρει αποτελεσματικές. Ακόμη κι αν οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου στις ενδιάμεσες εκλογές του 2026, η πολιτική κάλυψη που είχε εδώ και καιρό το Ισραήλ μπορεί να μην είναι πλέον εξασφαλισμένη», παρατηρούν οι Αβισάι Μπεν Σασόν-Γκόρντις και Θίοντορ Σασόν, αναλυτές του Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφάλειας στο Ισραήλ.
Πάντως, η στάση της αμερικανικής κοινής γνώμης αποτελεί μία από τις παραμέτρους –αν και βασική– των εξελίξεων στις αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις. Κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν, η στρατιωτική και ευρύτερη συνεργασία των δύο χωρών ήταν πρωτοφανής. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, σε πρόσφατη συνέντευξη στον Economist, ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου έθεσε τον στόχο το Ισραήλ να απεξαρτηθεί πλήρως από την αμερικανική βοήθεια μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια.
