Ανοίγει σήμερα μια από τις πιο κρίσιμες πολιτικές «μάχες» στην Ευρωπαϊκή Ενωση γύρω από τον νέο επταετή προϋπολογισμό (2028-2034), καθώς οι ευρωβουλευτές αναμένεται να ψηφίσουν σήμερα στην ολομέλεια στο Στρασβούργο την ενδιάμεση έκθεση που καθορίζει τη διαπραγματευτική θέση του σώματος έναντι των διαβουλεύσεων με τα κράτη μέλη του «μπλοκ».
Οι εισηγητές της εν λόγω έκθεσης Κάρλα Ταβάρες (Σοσιαλιστές και Δημοκράτες) και Ζίγκφριντ Μουρεσάν (Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα) προτείνουν αύξηση κατά 10% σε σχέση με την πρόταση της Κομισιόν, ανεβάζοντας, δηλαδή, τον προϋπολογισμό πάνω από τα 2 τρισ. ευρώ.
Παράλληλα, ζητείται να εξαιρεθούν οι αποπληρωμές του χρέους της περιόδου της πανδημίας από τον βασικό προϋπολογισμό και να δημιουργηθούν νέοι ίδιοι πόροι για την Ε.Ε., όπως ένας ψηφιακός φόρος για τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες.
«Προτείνουμε έναν ευρωπαϊκό προϋπολογισμό επαρκή και προβλέψιμο για τους δικαιούχους», σημειώνει ο Ζίγκφριντ Μουρεσάν, επισημαίνοντας ότι η αύξηση θα επιτρέψει τη χρηματοδότηση νέων προτεραιοτήτων –όπως η άμυνα και η ανταγωνιστικότητα– χωρίς να θιγούν παραδοσιακές πολιτικές, όπως η κοινή αγροτική πολιτική (ΚΑΠ) και εκείνη της συνοχής.
Πάντως, το Ευρωκοινοβούλιο επιδιώκει έναν μάλλον υπερφιλόδοξο προϋπολογισμό, που θα φτάνει στο 1,27% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της Ε.Ε., με επιπλέον 0,11% για την εξυπηρέτηση του χρέους της πανδημίας εκτός των βασικών ορίων δαπανών. Στόχος είναι να διασφαλιστεί σταθερή χρηματοδότηση για βασικές πολιτικές, ενώ ταυτόχρονα να ενισχυθούν νέοι τομείς όπως η καινοτομία και η άμυνα. Το σώμα επιμένει επίσης σε μεγαλύτερη δημοσιονομική αυτονομία μέσω νέων πηγών εσόδων, μειώνοντας την εξάρτηση από τις εθνικές συνεισφορές.
Παρά τη σημερινή ψηφοφορία, οι πραγματικές ισορροπίες ωστόσο θα καθοριστούν στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπου τα κράτη-μέλη εμφανίζονται διχασμένα. Οι διαφωνίες αυτές έγιναν μάλιστα αρκετά εμφανείς στο άτυπο συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε στην Κύπρο, την περασμένη Παρασκευή, όπου οι ηγέτες συζήτησαν τις βασικές «γραμμές», χωρίς να καταλήξουν σε κοινή θέση.
Σύμφωνα όμως με αρμόδιες πηγές, υπάρχει ευρεία συμφωνία ως προς την ανάγκη για νέους ίδιους πόρους (π.χ. φόροι σε πλαστικά, άνθρακα ή ψηφιακές υπηρεσίες), ωστόσο παραμένουν σημαντικές διαφορές για το συνολικό ύψος και τη δομή του προϋπολογισμού.
Ο πρόεδρος του μεγαλύτερου κόμματος στο Ευρωκοινοβούλιο, του κεντροδεξιού ΕΛΚ, Μάνφρεντ Βέμπερ, πρότεινε ενίσχυση της στήριξης σε αγρότες και περιφέρειες, παράλληλα με αυξημένες επενδύσεις στην άμυνα και την ανταγωνιστικότητα.
Εφόσον εγκριθεί σήμερα η έκθεση, θα αποτελέσει την επίσημη «εντολή» διαπραγμάτευσης του Κοινοβουλίου έναντι του Συμβουλίου των κρατών-μελών της Ε.Ε. Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις δεν αναμένεται να ξεκινήσουν άμεσα, καθώς το Συμβούλιο δεν έχει ακόμη οριστικοποιήσει τη θέση του.
Η κυπριακή προεδρία της Ε.Ε. αναμένεται να παρουσιάσει τον Ιούνιο, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βρυξέλλες, ένα πρώτο διαπραγματευτικό πλαίσιο (negobox) με ενδεικτικά μεγέθη και αριθμούς. Επισήμως, στόχος είναι η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έως το τέλος του έτους, αν και πολλοί θεωρούν το χρονοδιάγραμμα υπερβολικά αισιόδοξο.
Την ίδια στιγμή, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για τη μεταρρύθμιση που προτείνει η Επιτροπή. Σύμφωνα με τον πρόεδρό του, Τόνι Μέρφι, η νέα αρχιτεκτονική του προϋπολογισμού, που συγχωνεύει βασικά ταμεία όπως η συνοχή και η γεωργία, συνιστά «ριζική αλλαγή» που δεν εγγυάται καλύτερη διαχείριση των πόρων.
Οι ελεγκτές με έκθεσή τους, που δημοσιεύθηκε χθες, προειδοποιούν ότι ενδέχεται να αυξηθούν οι κίνδυνοι για τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και ζητούν ισχυρότερες «δικλίδες ασφαλείας», ιδίως ως προς τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.
Σε κάθε περίπτωση, η «μάχη» για τον νέο προϋπολογισμό της Ε.Ε. μόλις ξεκίνησε και οι «γραμμές» αντιπαράθεσης είναι ήδη ξεκάθαρες.
